Zonja e Shtëpisë
Kur vjehrra hyri në kuzhinë pa trokitur, Xhoana Osmani po fshinte miellin nga fytyra me pjesën e pasme të dorës. Një njollë e bardhë i mbeti në faqe, por ishte gjëja e fundit që i shkonte ndër mend. Përpara saj, mbi tavolinë, qëndronin katër tepsi të mbushura me brumë për biskota – një porosi për një festë fëmijësh. Afatet po i merrnin frymën, ndërsa furra në apartamentin me qira punonte sipas qejfit, herë ndizte, herë fikej, si një artiste tekanjoze.
— Xhoanë, moj bijë e dashur! — shpërtheu Vjollca Fundo në kuzhinë si furtunë, duke sjellë me vete aromën e parfumit të shtrenjtë dhe një pako të mbështjellë me gazetë. — Ja, të solla peshk të freskët, sapo nga pazari. Duhet gatuar sot patjetër, përndryshe prishet.
Xhoana u kthye, duke fshirë djersën nga balli. Në kuzhinë ishte vapë dhe ajri i rëndë; ajo kishte pesë orë rresht pranë sobës. Gishtat i ishin mpirë nga puna e imët me brumin, shpina i digjte. Por vjehrra nuk e shihte këtë. Ajo shihte vetëm “detyrën” e saj: të sillte peshkun.
— Faleminderit, zonja Vjollca, por sot nuk kam mundësi, — tha Xhoana me përpjekje për qetësi. — Kam një porosi urgjente dhe duhet ta mbyll deri në mbrëmje.
Shprehja e vjehrrës ndryshoi përnjëherë. Buzëqeshja u ngurtësua, sytë iu ngushtuan.
— Si nuk paska mundësi? Peshku do të shkojë dëm! Unë u çova që në gjashtë të mëngjesit për ju. Ti prapë me këto ëmbëlsirat e tua. Djali im punon si kalë, ndërsa ti vetëm pjek e pjek. Ndoshta ka ardhur koha të gjesh një punë serioze? Një zyrë, si gjithë njerëzit.
Xhoana shtrëngoi buzët. Kjo temë kthehej vazhdimisht. Porositë që i sillnin më shumë të ardhura se paga e burrit në firmën e ndërtimit, vjehrra i quante kokëfortësisht “lojëra” dhe “punë pa vlerë”.
— Kjo është puna ime, — u përgjigj ajo qetë. — Me këto para paguajmë qiranë.
— Eh, punë e madhe! — bëri me dorë Vjollca. — Thërrime janë ato. Po të kishe një vend të rregullt, me rrogë fikse e pushime, do të ishte tjetër gjë. Kështu, askush s’e kupton çfarë bën gjithë ditën.
Diçka nisi t’i vlojë brenda. Xhoana hapi gojën për të folur, por në korridor u dëgjuan hapa. Marsel Osmani ishte kthyer në shtëpi.
— Mam! — thirri ai i gëzuar, duke hyrë në kuzhinë. — Pse kaq herët?
— Të solla peshk, bir, — u ndriçua fytyra e Vjollcës me butësi amësore. — Shumë i freskët. Xhoana do ta gatuajë tani.
Marseli e hodhi vështrimin nga gruaja: fytyrën e lodhur, tepsitë, enët e grumbulluara në lavaman. Pastaj tundi kokën.
— Shumë mirë, mam. Faleminderit. Xho, e përgatit, po?
Kaq. Pa pyetje, pa u thelluar. Brenda saj, diçka u këput. Jo me zhurmë, por qetë, si një litar i vjetër që çahet ngadalë.
— Jo, — tha ajo. — Nuk do ta gatuaj.
Ra heshtje. Vjollca dhe Marseli e shikonin sikur kishte folur në një gjuhë të huaj.
— Si domethënë? — reagoi i pari Marseli.
— Pikërisht ashtu, — Xhoana fshiu duart në përparëse. — Kam punë. Një porosi prej shtatë mijë lekësh. Nuk arrij dot të bëj edhe peshkun, edhe porosinë. Më falni.
Fytyra e vjehrrës u mbulua me njolla të kuqe.
— Po çfarë janë këto sjellje? Unë vij me zemër të mirë dhe ti më kthen kështu? Mosmirënjohëse! Marsel, a po e dëgjon si më flet?
Marseli shikonte herë nënën, herë gruan, i hutuar.
— Xho, po mamaja u mundua…
— U mundua? — një valë e fortë i u ngrit Xhoanës nga brenda, e mbledhur prej kohësh, e shtypur “për hir të familjes”, “për qetësi”. — Ajo përpiqet çdo javë…