— Nuk ka për të ndodhur, — vazhdonte vjehrra, duke tundur gishtin tregues para fytyrës së Fjolla Osmanit, si të ishte fëmijë. — Një jetë të tërë kam duruar pijet e burrit tim, babait të Taulantit. Tani dua të jetoj për vete, pa barrë mbi shpinë.
Natën, Fjolla qante pa zë, e mbështetur te supi i burrit. Lotët i lagën këmishën, ndërsa ai mundohej ta qetësonte, ia përkëdhelte flokët dhe i premtonte se do të fliste me të ëmën. Duhej vetëm pak durim. Sapo të merrnin diplomat, të gjenin punë dhe të largoheshin në një banesë me qira, gjithçka do të ndryshonte.
Por asgjë nuk ndryshoi. Gjërat mbetën po aty. Taulanti doli po aq i shtypur nga autoriteti i së ëmës dhe po aq i pasigurt sa vetë Fjolla. Prandaj, kur ajo kuptoi se ishte shtatzënë, mori vendimin më të dhimbshëm e më të heshtur të jetës së saj: bëri abort, pa i treguar askujt, as edhe burrit.
Ku mund të shkonte me një fëmijë? Te nëna e saj? Jo. Ajo do t’ia përmendte çdo ditë, do ta qortonte pse nuk e dëgjoi, pse u martua me njeriun e parë që i doli përpara. Do t’i thoshte se mund të kishte jetuar si zonjë, pa nxitim, duke zgjedhur mes djemve të denjë. Dhe tani çfarë? Fjolla e dëgjonte qartë në mendje fjalinë e saj të përhershme: “Më zhgënjeve…”
Më vonë, vjehrra u martua me një mik të vjetër, të cilin e njihte prej gati dyzet vitesh. U shpërngul te ai, ndërsa të rinjve u lejoi me një lloj mëshire të qëndronin në banesën e saj. Fjolla jetonte me frikën se mos kthehej papritur. Lante enët dhe dyshemetë pa pushim, fshinte çdo cep, çdo dollap, sikur nga pastërtia të varej paqja e saj.
Por vjehrra nuk u kthye. Dhe për herë të parë pas shumë kohësh, Fjolla u çlirua nga tensioni. Ajo dhe Taulanti mbaruan universitetin dhe nisën punë. Koha kalonte, por shtatzënia nuk vinte. Taulanti filloi të shqetësohej, e lutej të bënte analiza. Një ditë, Fjolla shpërtheu dhe i tregoi të vërtetën për abortin.
— Pse nuk ma the? — bërtiti Taulanti, i tërbuar.
— Çfarë do të bëje? — iu përgjigj ajo me zë të prerë. — Asnjëherë nuk më mbrojte nga nëna jote. Ajo gjithsesi do të më kishte detyruar ta bëja.
Dukej sikur jeta duhej të vazhdonte, por grindjet u bënë të përditshme. Taulanti vishej dhe dilte nga shtëpia, duke u larguar gjithnjë e më shpesh. Derisa një ditë e tha troç: kishte një tjetër, dhe ajo priste fëmijë. Fjolla mori me qira një apartament të vogël dhe u largua.
Çfarë tjetër mund të bënte? Nuk kishte si ta nxirrte burrin nga shtëpia. Banesa ishte e tij — më saktë, e së ëmës së tij. Fjolla nuk kishte asnjë të drejtë mbi të.
Kur mësoi se fëmija i Taulantit kishte lindur i sëmurë, fillimisht ndjeu një kënaqësi të errët. Ashtu iu desh. Fati e kishte ndëshkuar për tradhtinë, për heshtjen e tij përballë nënës, për abortin e saj. Le ta rrisë tani një fëmijë të sëmurë, le të vuajë e të zemërohet me jetën, me dashnoren që i lindi një djalë të pafat. Dhe le vjehrra t’i shërbejë burrit të ri, të gatuajë, të pastrojë, të fshijë pluhurin mbi dollapë deri në fund të ditëve të saj. Kurrë nuk do të ketë një nip të shëndetshëm.
Por më pas, Fjolla e pa Taulantin. Ai po dilte me nxitim nga dyqani, me qese plot ushqime në duar, dhe dukej tmerrësisht keq. I lodhur, i rrënuar, i përkulur nga barra e mendimeve. Kaloi pranë saj pa e vënë re fare. Atëherë zemra iu zbut. I erdhi keq për të. Ajo e kishte dashur…
Më pas u sëmur nëna e saj. Fjollës iu desh të kujdesej për të. Qortimet filluan sërish, por kësaj here ajo nuk heshti. I tha se, nëse nuk ndalonte, do të largohej. Nëna varej nga ajo, prandaj u detyrua të heshtë. Edhe kjo ishte diçka.
Pas vdekjes së nënës, Fjolla mbeti vetëm. Nuk e duronte dot më banesën. Kujtimet e mbysnin, i dukej sikur nëna e vështronte nga çdo cep, i numëronte hapat. E ndërroi apartamentin me një garsoniere, duke shtuar pak para.
Riparimet i bëri vetë dhe gëzohej si fëmijë. Ja, tani do të fillonte jeta e saj e re. Do të ishte zonjë e vetes, pa u varur nga askush, pa duruar fjalë e përçmime. Ndoshta, një ditë, edhe do të martohej. Më vonë.
Por ai “më vonë” nuk erdhi kurrë. Në vend të tij erdhi një diagnozë e frikshme.
— A është vërtet fundi? Unë s’kam jetuar ende, s’kam parë asgjë. Nuk dua të vdes! Ju do të më shëroni, apo jo? Mjekësia sot ka mundësi, ilaçe… Unë s’jam as dyzet vjeçe. Dua të jetoj! Më thoni, ju lutem, që nuk do të vdes! — bërtiste ajo në zyrën e mjekut, duke u kapur pas çdo grimce shprese.
Ai e shikonte i lodhur dhe ngrinte supet.
— Ne nuk jemi perëndi. Bëjmë gjithçka që mundemi, por… jeni e re. Shpresoj që fati të jetë më i mëshirshëm me ju se me të tjerët.
Dikush i sugjeroi të shkonte në kishë. Prifti e dëgjoi me dhembshuri, i foli për vullnetin e Zotit, për faktin se të gjithë vdesim, dikush më herët, dikush më vonë. Se duhej të lutej për faljen e mëkateve dhe të gjente forcën për të falur…