Nga fundi i mbrëmjes, tensioni që kishte rënduar ajrin u shpërnda gradualisht. Edhe Melihate Hysa, ndonëse vazhdonte të ruante një qëndrim të ftohtë dhe të distancuar, dukej se ishte zbutur paksa. Kur erdhi momenti që të ftuarit të largoheshin, Luan Basha doli t’i përcillte prindërit deri te dera.
— Ke vepruar drejt, bir, — i foli me zë të ulët Vasil Dhrami, duke ia shtrënguar dorën. — Kujdesu për familjen tënde. Dhe mos përsërit gabimet që kam bërë unë.
Melihate Hysa, sapo i dëgjoi këto fjalë, nxori një psherëtimë të mprehtë, pothuajse si një përqeshje e heshtur, por nuk tha asgjë. Ajo e puthi të birin në faqe dhe, pa i hedhur asnjë përshëndetje Eriolës, doli nga apartamenti.
— Mos u mërzit, — i tha Pranvera Sala Eriolës, duke e përqafuar para se të ikte. — Mamaja thjesht nuk është mësuar që t’i kundërshtojnë. Do t’i kalojë.
Pasi dera u mbyll dhe apartamenti u zhyt në qetësi, Eriola dhe Luan mbetën vetëm, mes heshtjes që tani dukej çliruese.
— Faleminderit, — foli Luan me zë të butë, ndërsa e përqafoi gruan. — Pa ty, do të isha ende duke u rrotulluar në të njëjtin rreth vicioz. Dhe kurrë nuk do të isha pajtuar me babanë.
— Nuk ke pse më falënderon, — buzëqeshi Eriola. — Unë thjesht desha që të na respektonin.
— E di çfarë po mendoj? — Luan u tërhoq pak dhe e shikoi drejt në sy. — Ndoshta duhet të shpërngulemi. Të marrim një shtëpi me qira më larg nga mamaja. Që të mos ketë më “kalime rastësore” çdo javë.
— Je vërtet gati për këtë hap? — u habit Eriola.
— Besoj se po, — u përgjigj ai, duke tundur kokën. — Na duhet hapësirë. Hapësirë për të ndërtuar familjen tonë, sipas rregullave tona.
Pjesa 8
Kaluan tre muaj. Eriola dhe Luan u zhvendosën në një lagje tjetër të qytetit, në një apartament me qira pranë shkollës ku punonte Eriola. Kjo ndryshoi ndjeshëm ritmin e përditshëm: rruga drejt punës u bë më e shkurtër dhe vizitat e papritura nga të afërmit pothuajse u zhdukën.
Ata vendosën edhe një zakon të ri — drekë familjare një herë në muaj, gjithmonë me marrëveshje paraprake. Herë takoheshin në shtëpinë e tyre, herë te Pranvera dhe Klajdi Frashëri, e ndonjëherë në ndonjë kafene apo restorant. Për habinë e të gjithëve, Vasil Dhrami filloi të merrte pjesë rregullisht, duke rindërtuar dalëngadalë lidhjen me fëmijët dhe nipërit. Melihate Hysa, në fillim, mbante distancë dhe shpesh refuzonte të vinte nëse mësonte se ish-burri do të ishte i pranishëm. Por me kalimin e kohës, duke parë ndryshimin në marrëdhëniet familjare, edhe ajo nisi të zbutet.
Në një nga këto mbledhje, të organizuar në një kafene për ditëlindjen e Luanit, Eriola vuri re se Melihate Hysa dhe Vasil Dhrami po bisedonin qetësisht në një cep, pa tensionin e zakonshëm.
— E beson dot? — i pëshpëriti Pranvera, duke u ulur pranë Eriolës. — Po flasin se si do ta ndihmojnë Arlindën për provimet. Mamaja ofroi ta ndihmojë me gjuhën shqipe, ndërsa babai me fizikën.
— Mrekulli të vogla, — buzëqeshi Eriola.
— Dhe të gjitha këto falë teje, — tha Pranvera seriozisht. — Po të mos kishe qëndruar këmbëngulëse atë ditë, gjithçka do të kishte mbetur si më parë. Mamaja do të vazhdonte të kontrollonte të gjithë, ne nuk do të flisnim me babanë dhe Luani do të copëtohej mes nesh.
Eriola tundi kokën lehtë.
— Unë thjesht nuk doja të gatuaja pa paralajmërim.
— Ndërsa përfundove duke përmbysur gjithë sistemin tonë familjar, — qeshi Pranvera. — Madje, edhe marrëdhënia ime me Klajdin ka ndryshuar. Ai tani ndihmon më shumë në shtëpi, ndërsa unë kam mësuar të kërkoj ndihmë, jo të pres që ai ta kuptojë vetë.
Në atë çast u afrua Luani, duke mbajtur një tortë të madhe në duar.
— Zonja, a më ndihmoni ta presim këtë kryevepër? — tha ai me buzëqeshje. — Vetëm nuk ia dal.
— Dikur do ta lije tortën para Eriolës dhe do të ikje te të ftuarit, — vuri në dukje Pranvera.
— Dikur, po, — pranoi Luani. — Tani e di që familja është ekip. Dhe secili duhet të kontribuojë.
Kur torta u nda dhe të gjithë u mblodhën rreth tavolinës, Vasil Dhrami u ngrit papritur dhe ngriti gotën.
— Dua të them disa fjalë. Për djalin tim, që sot mbush dyzet e një vjeç. Për faktin që ai tregoi më shumë mençuri se i ati dhe pati guximin të ndryshojë atë që nuk funksiononte në familjen e tij. Për zgjedhjen që bëri për të ndërtuar tradita të reja, më të shëndetshme. Dhe, — shtoi duke parë Eriolën, — për gruan e tij të mrekullueshme, që e ndihmoi në këtë rrugë.
— Për Luanin dhe Eriolën! — u bashkuan të gjithë.
Vetëm Melihate Hysa mbeti e heshtur. Por kur sytë e saj u kryqëzuan me ata të Eriolës, ajo i bëri një pohim të lehtë me kokë. Nuk ishte një ndjesë e plotë, as një pranim i hapur, por ishte një hap drejt mirëkuptimit. I vogël, por me peshë.
Pas festës, kur u kthyen në shtëpi, Eriola e pyeti:
— Nuk pendohesh për gjithë këto ndryshime?
Luani mendoi për një çast, pastaj tundte kokën.
— Jo. Për herë të parë ndiej se kemi një familje të vërtetë. Jo një skenë ku secili luan rolin e vet pa e shkelur, por një vend ku respektohemi dhe jemi vetvetja.
— Dhe gjithçka nisi sepse unë refuzova të gatuaj drekën, — qeshi Eriola.
— Jo, — u përgjigj ai seriozisht. — Nisi sepse ti nuk pate frikë të thoshe “jo”. Ndonjëherë, vetëm një “jo” mjafton për të ndryshuar atë që nuk funksionon.
Ai e përqafoi dhe shtoi me zë të qetë:
— Tani, çfarë thua, gatuajmë diçka bashkë? Më ka marrë uria.
Eriola qeshi dhe pranoi me kokë. Të gatuaje bashkë, nga dëshira dhe jo nga detyrimi, ishte krejt ndryshe.
Gjashtë muaj më vonë, Vasil Dhrami dhe Melihate Hysa njoftuan se kishin vendosur të provonin t’i jepnin një shans tjetër marrëdhënies së tyre. Askush nuk e kishte parashikuar një zhvillim të tillë, por të gjithë u gëzuan. Edhe Eriola, e cila tashmë ishte mësuar që vjehrra të telefononte para se të vinte dhe të mos kritikonte më mënyrën e saj të mbajtjes së shtëpisë.
— Kurrë nuk do ta kisha menduar se fjalia ime “Jo, nuk do t’ju gatuaj” do të sillte ribashkimin e prindërve të tu, — i tha ajo Luanit kur morën vesh lajmin.
— Dhe unë jam mirënjohës që e the, — u përgjigj ai. — Ndonjëherë duhet të ndalosh së bëri atë që nuk të sjell lumturi, për të ndërtuar diçka që ka vërtet vlerë.
Eriola nuk mund të mos ishte dakord. Herë pas here, një refuzim i vetëm mund të ndryshojë një sistem të tërë marrëdhëniesh. Mjafton vetëm guximi për ta thënë me zë të lartë.