Ai u ndal në prag, u kthye edhe një herë drejt saj dhe hodhi një fjali të thatë, si provë e fundit force.
— Po sikur të ndryshoj mendje?
— Do ta shohim, — iu përgjigj Fjolla pa ngritur zërin.
— Ndoshta pas një viti më shkon ndër mend të kthehem.
— Pas një viti?
— Apo pas dy vitesh…
Bëri një pauzë të shkurtër.
— Ose kurrë. Si t’i vijë rasti.
Përgjigje nuk pati. Vetëm dera që u përplas fort, duke mbyllur jo vetëm një apartament, por një kapitull të tërë.
Fjolla Marku mbeti vetëm në banesën që e kishte marrë me qira prej dy vitesh, duke e paguar çdo muaj nga rroga e saj. Një shtëpi që e mbante për një burrë që ishte i bindur se ai ishte i vetmi shtyllë financiare e familjes.
Ajo iu afrua telefonit, mori frymë thellë dhe formoi numrin.
— Alo, Kujtesa Hysa?
Po, jam Fjolla Marku. Nga fabrika.
Duhet të bëjmë disa rregullime në organikë.
Shpërblimet për përgjegjësin e turnit, Gëzim Bardhi, anulohen që nga dita e nesërme.
E mbylli telefonin pa emocione të dukshme, sikur të kishte marrë një vendim teknik, jo personal.
Pas një jave, Fjolla u zhvendos në shtëpinë e saj dykatëshe në periferi të Libohovës. Vilën me kopsht e kishte blerë tre vite më parë, por kurrë nuk kishte guxuar t’ia tregonte bashkëshortit. Kishte frikë se ai do ta ndiente veten i pavlerë, i panevojshëm.
Ndërkohë, Gëzimi dhe Bardha Sota u sistemuan në një apartament të vogël njëdhomësh në skajin e qytetit. Paga e tij si mjeshtër turni mezi mbulonte shpenzimet bazë. Bardha nuk ishte më zonja sunduese e dikurshme; tani ishte thjesht një pensioniste që varej nga i biri për çdo gjë.
Në fabrikë, kolegët e vunë re shpejt ndryshimin. Gëzimi u bë i heshtur, i tërhequr, gjithnjë i zymtë. Më pas filluan thashethemet: ishte ndarë nga gruaja e pasur. Qëndrimi ndaj tij ndryshoi. Kush heq dorë nga një grua me pasuri për tekat e nënës?
Fjolla, nga ana tjetër, gjeti punë në një shkollë private. Pagesa ishte dukshëm më e mirë, nxënësit më të sjellshëm, ndërsa stafi më njerëzor. Të ardhurat nga fabrika i përdorte për bamirësi dhe udhëtime. Për herë të parë pas shumë vitesh, jetonte për veten.
Familjarët e Gëzimit, sapo mësuan të vërtetën, ia kthyen shpinën. Lindita Bushati, halla e tij, në takimet e rralla vetëm tundte kokën me keqardhje: si mund të humbej një grua e tillë për shkak të tekave të nënës?
Bardha Sota u përpoq disa herë të lidhej me ish-nusen. I dërgoi letra, kërkoi falje, lutej për një mundësi tjetër. Fjolla nuk u përgjigj asnjëherë. Disa veprime nuk meritojnë rikthim.
Pas gjashtë muajsh, Gëzimi tentoi të rindërtonte atë që kishte shkatërruar. U paraqit te porta e shtëpisë me një tufë lulesh dhe priti për dy orë. Fjolla e pa nga dritarja, por dera mbeti e mbyllur. Koha e humbur nuk kthehet më.
Një muaj më vonë, ai u martua me një kolege nga fabrika, një inxhiniere e re, e varfër dhe pa përvojë. Ajo ishte e gatshme të duronte gjithçka për një familje. Bardha Sota ishte e kënaqur: më në fund, nusja “e duhur”.
Fjolla nuk e fshehu më mirëqenien e saj. Voziste makina të shtrenjta, vishej me shije dhe udhëtonte në vende të bukura. Nuk kishte më turp as nga varfëria e dikurshme, as nga pasuria e tanishme.
Pjata e thyer pas murit kishte qenë pika e kthesës. Atë ditë e kuptoi se dinjiteti vlen më shumë se një paqe familjare e rreme. Vetërespekti peshon më shumë se miratimi i të tjerëve.
Fabrika vazhdonte punën, sillte fitim dhe siguronte vende pune. Gëzimi mbeti përgjegjës turni me një pagë prej dyzet e pesë mijë lekësh. Ndonjëherë hidhte sytë nga zyra e drejtorit dhe mendonte se aty, dikur, ish-gruaja e tij merrte vendime të rëndësishme.
Bardha Sota u plak shpejt, brenda pak muajsh. Ëndrrat për jetë luksoze u shuan bashkë me copëzat e asaj pjate. Tani kursente në ushqime dhe ilaçe, duke pasur zili fqinjët me fëmijë të sistemuar mirë.
Në shkollën private, nxënësit e adhuronin mësuesen e re. Fjolla Marku dinte gjithmonë çfarë të thoshte, si të ndihmonte dhe si të mbështeste në çaste të vështira. Ajo kishte mësuar të vlerësonte marrëdhëniet e sinqerta më shumë se ato të imponuara.
Kur ish-shokët e klasës e pyesnin nëse pendohej për divorcin, ajo përgjigjej hapur: pendohej vetëm për kohën e humbur. Për tre vitet kur kishte luajtur rolin e së dobëtës për të ushqyer krenarinë e dikujt tjetër.
Ishte një mësim i ashpër, por i domosdoshëm. Marrëdhëniet nuk ndërtohen mbi gënjeshtra, edhe kur ato duken fisnike. E vërteta del gjithmonë në dritë — dhe atëherë çmimi paguhet rëndë.