Hyra në sallën e gjyqit e shoqëruar nga avokatja ime dhe nga nëna. Klajdi Rexha erdhi nga ana tjetër, përkrah Vjollca Zenelit dhe një avokati të shtrenjtë, që dukej sikur kushtonte sa gjysma e apartamentit ku banoja me qira. Vjollca ishte veshur për t’u dukur: kostum firmato, bizhuteri që shkëlqenin në çdo lëvizje, një paradë e hapur pasurie, sikur paraja të ishte argument ligjor.
Gjyqtarja, një grua rreth të pesëdhjetave, me fytyrë të qetë dhe sy të mprehtë, nisi të shfletonte dosjen me vëmendje.
— Pra, — tha ajo më në fund, — paditësi kërkon që vendbanimi i fëmijës të caktohet pranë babait. Mbi çfarë baze mbështetet kjo kërkesë?
Avokati i Klajdit u ngrit menjëherë.
— E nderuar gjykatë, klienti im është një burrë me të ardhura të qëndrueshme, vjen nga një familje e respektuar dhe ka banesë në pronësi. Për më tepër, nëna e tij është e gatshme të kontribuojë aktivisht në rritjen e nipit. Ndërkohë, pala tjetër nuk ka shtëpi të sajën dhe vetëm së fundmi është rikthyer në tregun e punës pas një pauze të gjatë.
Gjyqtarja ktheu kokën nga ana jonë.
— Pala e paditur, a keni diçka për të shtuar?
Avokatja ime u ngrit me qetësi.
— Po, e nderuar. Klientja ime ka qenë kujdestarja kryesore e fëmijës që nga dita e lindjes. Ajo është e arsimuar, punon aktualisht dhe jeton së bashku me nënën e saj në një banesë me qira, duke siguruar kushte të përshtatshme për të miturin. Sa i përket ndihmës së ofruar nga gjyshja nga ana e babait…
Ajo ndaloi qëllimisht.
— …ne kemi dëshmi konkrete që tregojnë qartë se si kjo zonjë është sjellë si ndaj fëmijës, ashtu edhe ndaj nënës së tij.
Ora që pasoi ishte një makth i vërtetë. Njëra pas tjetrës, dëshmitë u rreshtuan si goditje të drejtpërdrejta. Fqinja e moshuar, shoqja ime e ngushtë, madje edhe shitësja e dyqanit pranë pallatit — të gjithë përsëritën të njëjtën histori: poshtërime të vazhdueshme, indiferencë nga Klajdi, mungesë totale interesi për fëmijën.
Pika kulmore erdhi kur u thirr mjekja pediatre nga qendra shëndetësore.
— Për tre vjet, — deklaroi ajo, — në kontrolle ka ardhur gjithmonë vetëm nëna. Babai nuk është paraqitur asnjëherë. Po ashtu, as gjyshja nga ana e babait. Ndërsa gjyshja nga ana e nënës ka qenë e pranishme rregullisht.
Vjollca Zeneli u skuq në fytyrë nga zemërimi.
— Janë shpifje! Unë e dua nipin tim! — bërtiti ajo.
— Qetësi në sallë, — e ndërpreu prerazi gjyqtarja.
Vendimi ishte i parashikueshëm. Aron Dervishi do të jetonte me mua. Klajdit iu dha e drejta ta takonte djalin dy fundjava në muaj.
Kur dolëm nga godina e gjykatës, Vjollca u turr drejt meje.
— Mos mendo se fitove! Do ta shohësh ti! Do ta bëj jetën ferr!
U ndala dhe e pashë drejt e në sy.
— Zonja Vjollca, — i thashë me zë të qetë, — ju keni bërë tashmë gjithçka që mundët. Ma shndërruat jetën në vuajtje dhe ma copëtuat familjen. Por, çuditërisht, unë ju jam mirënjohëse.
Ajo mbeti e shtangur.
— Për çfarë?
— Sepse më mësuat si nuk duhet të jetë një vjehrrë, si nuk duhet të sillet një nënë dhe çfarë burri nuk duhet të zgjedh. Falë jush, kuptova se meritoj më shumë. Dhe atë “më shumë” do ta gjej.
U ktheva dhe u largova. Nëna më shtrëngoi krahun.
— Jam krenare për ty, — më pëshpëriti.
Gjashtë muaj më vonë, gjithçka kishte hyrë në rrjedhë. U ngrita në detyrë dhe u bëra juriste e lartë. Me nënën morëm një apartament me tre dhoma. Aroni nisi përgatitjet për shkollë.
Klajdi e merrte djalin rrallë, ndonjëherë as atë një herë në muaj. Vjollca, për çudi, nuk u interesua asnjëherë. Dhe ndoshta ishte më mirë kështu.
Më pas, në jetën time u shfaq Luan Dervishi, koleg nga një firmë tjetër. I divorcuar, me një vajzë adoleshente, Elira Kola. U njohëm në një seminar mbi të drejtën familjare.
— Ju jeni nga zyra e Nexhmije Bardhit, apo jo? — më tha gjatë pushimit. — Ju dëgjova duke folur. Shumë profesionale.
Biseda rrjedhi natyrshëm. Të dy kishim kaluar ndarje të dhimbshme, të dy po rrisnim fëmijë dhe po rindërtonim jetën nga e para.
— Mendova se nuk do t’i besoja më kurrë një marrëdhënieje, — më pranoi pas takimit të tretë. — Por ju po më ndryshoni mendje.
Ia prezantova Aronit me kujdes. Frika ime doli e pabazë. U lidhën menjëherë. Luan dinte të fliste me fëmijët, të luante, të shpjegonte. Ishte babai që djali im meritonte.
Takimi me nënën e tij më trembte më shumë se çdo gjë tjetër. Por Elsa Dervishi ishte krejt e kundërta e Vjollcës: e butë, e ngrohtë, e mençur.
— Luan më ka treguar gjithçka, — më tha ajo. — Jo kushdo do të kishte guximin të largohej dhe të fillonte nga zero.
Pas një viti u martuam. Thjesht, pa bujë. Vetëm njerëzit tanë më të afërt. Aroni ishte në qiellin e shtatë — kishte një baba Pashën dhe një motër të madhe, Elirën.
Ndërkohë, Klajdi dhe Vjollca? Nga miqtë e përbashkët mësova se ajo i kishte gjetur një nuse tjetër, vajzë biznesmeni. Dasmë madhështore. Por pas gjashtë muajsh, nusja iku. Nuk e përballoi dot vjehrrën.
Sot, Klajdi jeton sërish me nënën. Afër të dyzetave, ende djalë mamaje. Vjollca është plakur, por karakteri i ka mbetur i njëjtë. Vazhdon të tregojë histori për nuset “e këqija” dhe për djalin e saj “tepër të mirë”.
Unë, ndërkohë, jam e lumtur. Kam një bashkëshort që më do, dy fëmijë të mrekullueshëm, punën që ëndërroja. Dhe mbi të gjitha, jam e lirë. E lirë nga poshtërimi, nga frika, nga nevoja për t’u justifikuar.
Ndonjëherë pyes veten çfarë do të kishte ndodhur po të kisha qëndruar. Po të kisha kërkuar falje dhe të kisha vazhduar të duroja. Përgjigjja është e qartë: do të kisha humbur veten.
Faleminderit, Vjollca Zeneli. Më dhatë mësimin më të rëndësishëm të jetës sime — vetërespektin. Dhe atë mësim nuk do ta harroj kurrë.