— Po vajza ime pse nuk është ulur në tavolinë? — pyeti babai im sapo kaloi pragun e apartamentit tonë, me duart plot dhurata.
Tryeza ishte mbushur deri në skaj me sallata dhe gatime që i kisha përgatitur që në orën gjashtë të mëngjesit. Pema e Vitit të Ri ndriçonte me drita shumëngjyrëshe. Vetëm unë mungoja aty.
— E nxora jashtë, — u përgjigj burri im me një buzëqeshje tallëse. — Më bezdis nënën.
Vjehrra rrinte ulur pranë tij, me një shprehje triumfuese në fytyrë. As që u mundua të çohej për të përshëndetur. Babai im, zakonisht i qetë dhe i përmbajtur, nxori telefonin pa thënë asnjë fjalë. Ajo që bëri pas pak çastesh, i fshiu përgjithmonë buzëqeshjen nga fytyra Luljeta Luftës.
Dy ditë më parë, në mëngjesin e 29 dhjetorit, u zgjova nga shtyrje të forta në shpatull. Klajdi Sinani më tundte pa durim, duke kërkuar të ngrihesha menjëherë dhe të bëhesha gati për të shkuar në stacion. Nëna e tij, Luljeta Lufta, kishte vendosur të vinte nga rrethi për të festuar Vitin e Ri me ne dhe, sipas Klajdit që po vishte pulovrën me nxitim, një nuse e rregullt duhej ta priste vjehrrën personalisht.
Hodha një sy nga ora: ishte shtatë e gjysmë e mëngjesit, jashtë ishte ende errësirë, ndërsa treni mbërrinte vetëm në 9:30.
— Klajd, kemi kohë, arrijmë për gjysmë ore, — u përpoqa të flisja me logjikë, por ai tashmë vraponte nëpër shtëpi, duke u sjellë sikur po priste jo nënën, por ndonjë zyrtar të lartë shtetëror.
Pas dyzet minutash, po zvarriteshim mes trafikut parafestiv përgjatë bulevardit buzë lumit. E kapa veten sërish duke vënë re se si Klajdi fliste për të ëmën me një lloj nderimi të tepruar, thuajse hyjnor. Gjatë tre viteve martesë e kisha studiuar mirë vjehrrën time: 56 vjeçe, ekonomiste në një firmë ndërtimi, dy herë në javë pishinë, udhëtime të shpeshta në Turqi, por me ankesa të vazhdueshme për shëndetin sa herë i jepej rasti.
Në peron, Luljeta Lufta u shfaq me madhështi, sikur të ishte kthyer nga ndonjë mision hapësinor. Më mati nga koka te këmbët dhe më përshëndeti vetëm me një tundje koke, duke vënë në dukje pamjen time të lodhur. Klajdi u hodh menjëherë ta përqafonte, ndërsa mua më mbetën dy çanta gjigante me “produkte bio nga rrethi”, sikur në qytetin tonë të mos ekzistonte asnjë dyqan.
Në makinë, rolet u vendosën vetvetiu. Vjehrra u ul në sediljen e përparme si mbretëreshë, unë përfundova mbrapa, dhe Klajdi ndezi ngrohjen në maksimum sapo ajo u ankua për një rrymë ajri nga dritarja pak e hapur.
— Bir, e di që shëndeti im nuk është prej hekuri, — tha ajo me zë të zgjatur. Në mendjen time shënova: karta e parë u hodh ende pa mbërritur në shtëpi.
Apartamenti ynë në bregun e majtë, një treshe e bollshme me pamje nga lumi, e priti vjehrrën me aromë ëmbëlsirash të freskëta dhe halash pishe. Një natë më parë kisha pastruar çdo cep, gjithçka shkëlqente. Por Luljeta Lufta kaloi nga dhoma në dhomë si inspektore higjiene, rrëshqiti gishtin mbi kornizën e perdes dhe shpalli solemnisht se kishte pluhur. Ndërkohë, Klajdi ishte shtrirë në divan me telefon në dorë, duke u shtirur sikur asgjë nuk po ndodhte.
— Rozafa, pse këto perde duken kaq të zbehta? Edhe parketi kërcet. Dikur, zonjat e shtëpisë dinin të mbanin rregull, — hodhi ajo.
Në kuzhinë, vjehrra zuri pozicion strategjik në një stol pranë dritares, nga ku mund të mbikëqyrte çdo lëvizje timen. Duke gatuar nën vështrimin e saj, ndihesha si në provë laboratorike. Asgjë nuk i shpëtonte kritikës: pulën nuk e copëtoja “siç duhet”, domatet ishin ujore, piper kisha hedhur tepër, dhe kur fillova të prisja kastravecat, pas shpine dëgjova një psherëtimë të rëndë.
— Nusja e shoqes sime, Bardha Lika, është flori. Gatuan mrekulli, shtëpia i shndrit si muze dhe me vjehrrën sillet si me nënë të vërtetë.
Shtrëngova dhëmbët dhe vazhdova të pres perimet. Klajdi vazhdonte të rrinte në dhomën e ndenjjes, i shurdhër selektiv. Gjatë drekës, Luljeta Lufta vazhdoi krahasimin e nuseve, nga i cili dilte qartë se unë humbisja në çdo aspekt. Pas ëmbëlsirës, u arratisa në kuzhinë me justifikimin e larjes së enëve dhe mbylla sytë për një çast, duke imagjinuar se vjehrra ishte kthyer tashmë në qytetin e saj. Katërmbëdhjetë ditë, i pëshpërita vetes, vetëm 14 ditë, mund t’i përballoj.
Mëngjesin tjetër, më 30 dhjetor, u zgjova nga zhurma e derës së frigoriferit që hapej e mbyllej. Luljeta Lufta po bënte inventarin e ushqimeve. Kur dola në kuzhinë, e gjeta me bllokun tim në dorë, aty ku kisha shkruar “Menuja e Vitit të Ri”.
— Rozafa, ç’është kjo menu që ke shkarravitur? Sallatë ruse, peshk me panxhar, sallatë greke… si mensë fabrike! Po aspiku ku është? Mish i zier? Proshutë shtëpie e vërtetë?
Ajo mori stilolapsin dhe filloi të kryqëzonte pikat e mia, duke i zëvendësuar me të vetat.
— Luljeta, unë tashmë i kam blerë produktet për këto gatime, — tentova të kundërshtoja, por ajo më bëri me dorë sikur të largonte një mizë.
— Sallatë greke për Vitin e Ri? Ç’marrëzi! Gjeli yt zëvendësohet me patë me mollë, aspiku është i detyrueshëm, byrekë të paktën tre lloje dhe asnjë havjar nga dyqani — do ta bëjmë vetë atë me patëllxhan…
Në atë moment, Klajdi u shfaq në kuzhinë, ende gjysmë i përgjumur. E pashë me shpresë, por ai vetëm e puthi të ëmën në faqe dhe tha:
— Mami, ti je profesioniste e tavolinave festive, ti e di më mirë.
Diçka m’u shtrëngua fort në kraharor. Shikoja se si vjehrra po copëtonte me vendosmëri menunë time, duke e kthyer festën familjare në një makth kulinar, ndërsa burri im rrinte pranë saj me fytyrën e një djali shembullor. Në banjë i hodha ujë të ftohtë fytyrës dhe pashë veten në pasqyrë: fytyrë e lodhur, sy pa shkëlqim, buzë të shtrënguara fort.
Instinktivisht, zgjata dorën drejt telefonit…