…dhe ai filloi t’i rrëfente gjithçka, pa fshehur më asgjë.
Ai i shpjegoi Fjollës Bashës se vuante nga një sëmundje progresive, një diagnozë që me kalimin e kohës do ta çonte drejt paralizimit të plotë. I tregoi se, kur kishte mësuar për babanë e saj, kishte zgjedhur të heshtte. Nuk donte ta trembte. Nuk donte që keqardhja të zinte vendin e ndjenjave të pastra që ishin krijuar mes tyre gjatë bisedave dhe netëve të gjata me mesazhe.
Fjolla i dëgjoi fjalët, por kuptimi i tyre iu ngulit me vonesë. “Paralizim i plotë.” Këto dy fjalë ranë si një vulë përfundimtare. Jo mbi të. Mbi të ardhmen e saj.
Para syve iu shfaqën pamje që i njihte tepër mirë: i ati, i pafuqishëm, me shikim të zbrazët; e ëma, e përkulur mbi shtratin e tij, e lodhur deri në palcë; dhe vetja e saj, vite më vonë, e mbyllur në të njëjtin rreth, ku në vend të lirisë dhe dashurisë e priste kujdesi pa fund, netët pa gjumë, larjet, ushqimet, humbja graduale e vetes. Makthi nga i cili kishte ikur dikur nga shtëpia prindërore, tani i dilte përballë këtu, në këtë shtëpi të qetë dhe të ngrohtë.
– Jo… – mërmëriti ajo, duke u tërhequr pas. – Jo, jo kjo… jo përsëri…
– Fjolla, të lutem, prit! – në zërin e tij kishte një lutje aq të thellë, sa zemra i u shtrëngua nga dhimbja.
Por ajo nuk mundi të ndalej. U kthye dhe ia dha vrapit. Vrapoi përgjatë rrugës së fshatit, pa ndier tokën nën këmbë, me frymëmarrje të prerë, me lot që i mjegullonin sytë. Po ikte. Po ikte nga sëmundja e tij, nga fati i tij, nga pasqyra e një të ardhmeje që i ngjante shumë asaj që kishte tentuar ta shmangte gjithë jetën.
Autobusi i kthimit nisej vetëm pas tre orësh. Fjolla i kaloi ato orë ulur në një stol të vjetër te stacioni, e mbledhur kruspull, duke u dridhur pa mundur ta ndalonte veten. Arratisja e saj nuk kishte shijen e shpëtimit. Ishte, përkundrazi, ndjesia më e rëndë dhe më turpëruese që kishte përjetuar ndonjëherë. Një tradhti ndaj tij, ndaj besimit që kishin ndërtuar dhe ndaj gruas së fortë që ajo ëndërronte të bëhej.
Ditët që pasuan kaluan si në mjegull. Telefoni qëndroi i heshtur dhe ajo e detyronte veten të mos e merrte në dorë, nga frika se mos shihte mesazhe nga Bashkim Shala. Turpi i gërryente shpirtin si acid. E përfytyronte atë vetëm në atë shtëpi të qetë, mes kedrave dhe dënimit të tij të pashmangshëm, dhe i vinte për të vjellë nga dhimbja. Ajo kishte ikur nga beteja pa hedhur as hapin e parë. Kishte zgjedhur frikën.
Mesazhi i parë erdhi pas një jave. I shkurtër. I thjeshtë.
“Fjolla. Të kuptoj. Është në rregull. Si je?”
Ajo nuk u përgjigj. Nuk kishte fjalë. Çfarë mund të shkruante? “Më fal që u tremba nga karroca jote?” apo “Më vjen keq, por nuk jam gati të jetoj jetën e nënës sime?”
Një ditë më vonë, ai shkroi sërish, sikur asgjë të mos kishte ndodhur. Një lidhje për një artikull mbi promovimin në rrjete sociale dhe një shënim i shkurtër: “E pashë këtë dhe mendova për temën e diplomës sate.”
Ishte një urë. Një urë e ndërtuar me durim mbi humnerën e frikës dhe fajit të saj. Me kujdes, thuajse me frikë, ajo u përgjigj: “Faleminderit. Do ta lexoj.”
Kështu, komunikimi u ringjall. Fillimisht i kujdesshëm, i mbushur me gjëra të pathëna. Por Bashkimi mbeti i njëjti: i qetë, i mençur, me një ironi të butë. Asnjëherë nuk e qortoi, as me fjalë, as me nënkuptime. Dhe pak nga pak, akulli në shpirtin e saj nisi të shkrihej. Ata folën sërish për punën, për libra, për jetën. Vetëm se tani, mes rreshtave, qëndronte një e vërtetë e heshtur, që e bënte lidhjen e tyre më të pjekur, më reale.
“Le të jemi thjesht miq,” i propozoi ai një ditë. “Miqësia është më e fortë. Nuk i trembet as distancës, as rrethanave.”
Fjolla pranoi, me një ndjenjë të përzier lehtësimi dhe hidhërimi. Mik. Ai u bë miku i saj. Dhe si mik, e mbështeti si askush tjetër. Kur ajo i shkruante në panik se nuk do ta kalonte provimin, Bashkimi kalonte orë të tëra duke ia shpjeguar detyrat me mesazhe zanore. Kur Donika Imeri sillej ashpër dhe Fjolla qante nga pafuqia, ai vetëm e dëgjonte dhe pastaj thoshte qetë: “Ajo nuk është e keqe. Ajo thjesht ka humbur jetën që kishte më parë dhe nuk di si ta rindërtojë.”
Pa e kuptuar, pa luftë të brendshme, Fjolla nisi të shkonte më shpesh te prindërit. Fillimisht për pak kohë, më pas qëndronte gjithnjë e më gjatë. Ulej pranë shtratit të të atit dhe i merrte dorën – të thatë, të ftohtë. Ai nuk fliste dot, por sytë i kishte të gjallë. Ajo i tregonte për studimet, për marrëzitë e Donikës, për ndryshimet në qytet. Ndonjëherë thjesht rrinte në heshtje, duke dëgjuar frymëmarrjen e tij të rëndë dhe tik-takun e orës.
E vëzhgonte të ëmën. Si e kthente trupin e rëndë të burrit me një lehtësi të mësuar, si rregullonte jastëkët, si e ushqente me lugë, duke i folur butë, sikur të ishte fëmijë. Në lëvizjet e saj nuk kishte dëshpërim, as vetëflijim dramatik. Kishte dashuri të thjeshtë, të përditshme.
Dhe një ditë, duke parë sesi e ëma i fshinte me kujdes cepat e buzëve të të atit me një pecetë, Fjolla e kapi veten duke menduar diçka që nuk e trembi më, por vetëm e habiti në heshtje.
“Ndoshta… – mendoi ajo, – edhe unë do të mundesha.”
Nuk ishte një mendim për Bashkimin. Ishte një mendim për veten. Për forcën që nuk e kishte njohur më parë. Për faktin se kujdesi nuk është domosdoshmërisht një dënim, por një vazhdim. Se dobësia e tjetrit nuk është diçka nga e cila duhet të ikësh, por diçka që mund ta pranosh si pjesë të jetës së atij që do.
Ajo ende nuk e dinte çfarë e priste përpara, as nëse do të kishte ndonjëherë guximin për më shumë sesa miqësia, por frika nga e cila kishte ikur atë ditë nuk e sundonte më si më parë, dhe kjo e përgatiste pa zhurmë për hapin tjetër të rrugës së saj.