Kur e ëma u largua nga jeta e tyre, i ati hoqi nga sytë çdo fotografi të saj. Nuk e përballonte dot pamjen e Klajdit Gjini, vetëm shtatë vjeç, teksa mbetej i ngrirë përballë buzëqeshjeve të ngurta në letër, si i tradhtuar nga vetja: buza e poshtme i dridhej pa dëshirë dhe lotët i rrëshqisnin nëpër faqe pa nxjerrë asnjë tingull, por me një hidhërim që të shponte shpirtin. Klajdi e dinte tashmë se ishte “i madh” dhe se burrat nuk qajnë. Megjithatë, zemra i ishte copëtuar në thërrime të mprehta dhe sa herë që i kujtohej ngrohtësia e saj, zëri i butë apo vështrimi, ato thërrime i nguleshin përbrenda me dhimbje.
Pas një viti, kujtimi filloi të zbehej. Fytyra e nënës u shpërnda në mendjen e tij, duke u kthyer në një njollë drite të paqartë. Herë pas here i shfaqej në ëndërr, aq e gjallë dhe e vërtetë, saqë kur zgjohej, për disa çaste i dukej sikur ende ndiente praninë e saj pranë jastëkut. Por më pas imazhi tretjej, ia linte vendin mëngjesit të ftohtë dhe pas vetes linte vetëm një zbrazëti therëse, të padurueshme. Klajdi ngjitej me këmbët e mbledhura në kolltuk, shtrëngonte në grusht kryqin e vogël të së ëmës, varur në një zinxhir të hollë – e vetmja gjë që i kishte mbetur prej saj – dhe i pëshpëriste heshtjes: “Mami, kthehu… të lutem, mos ik krejt.” Por heshtja nuk i kthente përgjigje.
Një mbrëmje, ndërsa i ati po shfletonte postën pa përqendrim, tha me zë të shuar, duke mos e parë drejt e në sy:
— Klajdi, më duhet të shkoj në një udhëtim pune të gjatë. Do zgjasë gjithë verën. Do shkosh të rrish te halla. Në fshat.
Për hallën, Klajdi dinte shumë pak. Një herë në vit, për Vitin e Ri ose për ditëlindjen e tij, vinte një pako. Mbi kutinë e trashë prej kartoni ishte shkruar me një shkrim të rregullt, thuajse kaligrafik: “Mimoza Basha. Fshati Përmet.” Nga ajo kuti vinte erë mollësh të thata, qepësh dhe diçkaje tjetër, druri a bari, e panjohur për të.
Udhëtimi drejt Përmetit zgjati rreth dy orë. I ati, zakonisht i mbyllur në vetvete dhe fjalëpak, atë ditë fliste pa pushim. I tregonte për fëmijërinë e tij, për vitet që kishte kaluar pikërisht në atë fshat, për mënyrën se si, në moshën trembëdhjetë vjeç, pas vdekjes së gjyshes, ishin shpërngulur në qytet.
— Qaja si fëmijë i vogël, — kujtonte ai me një buzëqeshje të sforcuar, duke hedhur herë pas here sytë nga telefoni. — Nuk doja të ikja. Aty mbetën shokët… dhe një vajzë. Elira Konomi. Flokëkuqe, plot me quka. Madje u përpoqa edhe të arratisesha. Mora vesh sa kushtonte bileta, u mora fshehurazi disa para dhe shkova deri në stacion. Por sportelistja nuk pranoi t’ia shiste një bilete një fëmije dhe thirri policin. Më kthyen në shtëpi. Prisja ndëshkim, por babai im… gjyshi yt… më rrahu lehtë shpatullat dhe më tha se isha burrë i vërtetë, se zemrën e kisha në vendin e duhur. Kështu që nuk u ktheva më kurrë. Pastaj njohja nënën tënde dhe e shkuara u shua, u tret si mjegull.
Klajdi dëgjonte pa folur. Me çdo kilometër, ankthi në kraharor i shtrëngohej në një nyjë të fortë e të dhimbshme. Nuk kishte qenë kurrë në fshat, as kishte jetuar me njerëz të huaj. Por frika e tij nuk buronte vetëm prej kësaj. Ajo që e tmerronte më shumë ishte kjo rrjedhë e pazakontë fjalësh nga i ati. Që nga vdekja e së ëmës, ai ishte bërë i heshtur si shkëmb, ndërsa tani fliste pa u ndalur, sikur të kishte frikë se heshtja do të sillte pyetje për të cilat nuk kishte përgjigje.
Mimoza Basha doli të ishte jashtëzakonisht e ngjashme me të atin: e hollë, me shpinë drejt si shigjetë dhe flokë të prerë shkurt, ngjyrë kashte. I priti në pragun e një shtëpie të vjetër prej druri, por të fortë, me krahët kryqëzuar. Vështrimi i saj i ftohtë, matës, e përshkoi Klajdin nga koka te këmbët.
— Hyr, — mërmëriti ajo, duke u hapur rrugë në korridorin ku ndihej era e qumështit të freskët dhe e barit të fushës. — Do hani?
Ajo u shërbeu një supë të trashë e të pasur dhe byrekë të pjekur mirë. Byrekët ishin me patate dhe… me vezë e qepë. Klajdi i urrente vezët; vetëm aroma e tyre i sillte të përziera. Por, i skuqur në fytyrë dhe nga frika se mos dukej i pasjellshëm, u përpoq t’i hante në heshtje, duke nxjerrë fshehurazi mbushjen e urryer me pirun dhe duke e hedhur poshtë tryezës. Shpresonte me gjithë shpirt që halla të kishte ndonjë mace që do ta zhdukte provën e vogël të fajit të tij. Por mace nuk kishte. Brenda tre ditësh, pasi kishte kontrolluar çdo qoshe të shtëpisë dhe të kasolles, u bind përfundimisht. Të pyesë drejtpërdrejt nuk guxonte. Mimoza sillej me të me një ftohtësi të largët, pothuajse akullnajore, sikur ai të mos ishte fëmijë i gjallë, por një send i bezdisshëm, një kuti pluhuri që duhej mbajtur përkohësisht.
Ndonjëherë, sidomos në mbrëmje, kur malli për shtëpinë dhe për nënën i bëhej i padurueshëm, i lindte një dëshirë e çmendur t’i afrohej asaj gruaje të thatë e këndore dhe ta përqafonte. T’i mbyllte sytë dhe të bënte sikur ishte mami. Por nga halla vinte erë tymi sobe, dru të çarë dhe një barishte e hidhur, jo parfumi i ëmbël i nënës dhe jo aroma e byrekëve të saj. Një natë, pasi pa një ëndërr të frikshme, Klajdi vrapoi te dhoma e saj duke qarë me dënesa. Mimoza Basha nuk u përpoq ta qetësonte. Me zë të rreptë e urdhëroi të kthehej në shtrat dhe të linte “këto qarje”, sepse shtrigat nuk ekzistojnë. Ai u kthye, u mbështoll me batanije deri në kokë, u shtrëngua pas dyshekut, mbajti fort kryqin e së ëmës dhe pëshpëriti derisa lotët iu thanë dhe gjumi e mundi: “Mami është me mua, mami do të më mbrojë.”
Dukej sikur halla ishte gjithmonë e pakënaqur me të.
— Çfarë janë këto marifete? — e pyeti ashpër një ditë, kur e gjeti sërish duke ngacmuar byrekun.
Zemra e Klajdit iu fundos. Duke mbledhur gjithë guximin që kishte, belbëzoi:
— Unë… unë nuk ha vezë.
— Pse kështu?
— Era më vjen keq, — tha ai me sinqeritet.
Ajo tundte kokën, buzët e holla iu shtrënguan në një vijë.
— Budallallëqe. Veza është e shëndetshme. Proteina, vitamina. Ha.
Klajdi uli kokën, duke ndier lotët tradhtarë t’i mblidheshin në sy. Vetëm të mos qante. Vetëm të mos e quante prapë qaramane.
Nuk kishte asgjë për të bërë. Librat që i ati i kishte mbledhur për të, i përpiu brenda pak ditësh — ishin tepër fëmijërorë për moshën e tij dhe për mendimet që i silleshin pa pushim në kokë, duke e lënë gjithnjë e më shpesh vetëm me heshtjen dhe mendimet e veta, ndërsa ditët në Përmet zvarriteshin ngadalë drejt një vazhdimi që ende nuk e njihte.