Borxhet dhe detyrimet ishin grumbulluar gjatë viteve që apartamenti kishte qëndruar bosh, pa asnjë banor. Ndërkohë, familja e re nuk ishte më vetëm një çift: në jetën e tyre kishte ardhur edhe një fëmijë, gjë që e bënte hapësirën gjithnjë e më të pamjaftueshme. Nevoja për më shumë metra katrorë ishte bërë urgjente, por pavarësisht kësaj, nëna refuzonte kategorikisht ta shiste banesën.
– A jeni në vete? – shpërtheu Kujtesa Çela, me një ton të lodhur dhe nervoz. – Nga t’i gjej unë forcat dhe shëndetin të merrem me shitjen e apartamentit tuaj? Zgjidheni vetë si të dini!
– Mami, ne do ta bënim me gjithë qejf, – u përpoq të shpjegonte Dashamir Qafoku, – por ti vazhdon ta shtysh regjistrimin e pronësisë. Prandaj, logjikisht, ti duhet ta shesësh dhe t’na japësh paratë.
– Mirë pra, – pranoi ajo pas pak hezitimi, – por me shitjen merruni ju. Unë s’kam kohë për këto punë.
Në këtë mënyrë, Kujtesa mbylli përfundimisht çështjen e dhurimit dhe, me një lëvizje të zgjuar, ua kaloi fëmijëve barrën e shitjes. Mirëpo sapo u gjetën blerës seriozë dhe gjithçka dukej se po hynte në vijë, ajo filloi sërish avazin e vjetër: sot nuk kishte kohë, nesër ndihej keq, një ditë tjetër thoshte se nuk i pëlqente ideja. Pavarësisht përpjekjeve të vazhdueshme të Dashamirit dhe Xhoana Tahirit, marrëveshja nuk u realizua kurrë.
Dhimbja dhe zhgënjimi ishin të mëdha. Aq shumë energji, kohë dhe para ishin hedhur aty, e megjithatë gjithçka po shpërbëhej. Pa një kapital fillestar, ideja e blerjes së një shtëpie të re ishte thjesht një iluzion. Sa për mundësinë që nëna t’i ndihmonte financiarisht, as që bëhej fjalë – ajo nuk donte ta dëgjonte fare këtë propozim.
– Jeni çmendur? – reagoi ajo me ironi. – Nga t’i gjej unë ato shuma? Apo menduat se jam ndonjë milionere e fshehtë?
– Po ti vetë mburresh gjithmonë me fatin tënd të jashtëzakonshëm, – ia ktheu Dashamiri, duke humbur durimin. – Thua që fiton vazhdimisht në lotari. A është e mundur të mos kesh kursyer asgjë?
– Kujdes me fjalët! – iu kthye ajo ashpër. – Paratë e mia nuk i numëron askush përveç meje. Kur të mos jem më, atëherë bëni hesapet sa të doni. Deri atëherë, janë të miat dhe i shpenzoj si të dua!
– Askush nuk po ta mohon këtë, – tha ai më qetë, – por përpiqu edhe të na kuptosh. Na mbajte për vite të tëra me premtime për këtë garsoniere. Tani nuk na lejon ta shesim dhe as nuk pranon të na ndihmosh. Ne nuk kemi arritur të kursejmë asgjë, sepse gjithçka e kemi investuar aty, duke besuar se nuk do të na zhgënjeje.
– Uaaa, çfarë fjale e shëmtuar! – u ngrys ajo. – “Na zhgënjeje”! Harrove që po flet me nënën tënde?
– Atëherë ma shpjego pse sillesh kështu, – shpërtheu Dashamiri. – Ndihem i turpëruar përballë gruas sime…
– Ju jeni një familje, – ia preu ajo. – Nuk ke pse të ndihesh në siklet! Dhe nëse marrëdhëniet tuaja janë kaq problematike, ndoshta është koha t’i jepni fund. Nxirre jashtë dhe gjej një më të mirë!
Dashamiri mbeti i shtangur. Me një lehtësi tronditëse, e ëma e zhvendosi bisedën nga paratë dhe banesa, te ideja e divorcit. Për disa çaste, ai mbeti pa fjalë.
– Mami, a e kupton çfarë po thua? – reagoi më në fund. – Çfarë divorci? Unë e dua gruan time! Kemi një fëmijë. Të jetosh tre veta në dyzet metra katrorë është tepër e vështirë. Ndërsa ti jeton e vetme në një apartament me tre dhoma! Babai ta la në gjendje perfekte para se të ndërronte jetë.
Në atë moment, Dashamirit i lindi një ide e guximshme, pothuajse provokuese, në të njëjtin stil me mënyrën e së ëmës.
– Mami… po sikur të bëjmë një shkëmbim?
– Çfarë po thua? – ajo u vrenjt.
– Ta ndërrojmë banesën. Ne të kalojmë te apartamenti yt, na duhet hapësirë. Ti vjen te garsonierja jonë – gjithsesi jeton vetëm në një dhomë. Do kesh më pak për të pastruar. Të gjithë fitojmë. Ne nuk do të të bezdisim më, s’do të kemi nevojë për kredi, ndërsa ti nuk shpenzon për dokumente. Për më tepër, banesën e kemi sjellë në gjendje ideale: riparime të shtrenjta, pajisje moderne. Thjesht hyn dhe jeton.
– A ke humbur mendjen? – fytyra e Kujtesës u ngurtësua papritur. – Fol çfarë të duash, por mos e tepro! Pse duhet t’jua jap shtëpinë time? A jeni të zotë të bëni diçka vetë, apo vetëm dini t’i kërkoni nënës? Dy të rinj të shëndetshëm dhe prisni t’ju falet një apartament? Jo, bir. Punoni vetë, pastaj shohim sa e lehtë është të heqësh dorë nga prona jote.
Dashamiri e dëgjonte dhe nuk ishte më i sigurt për cilën banesë po fliste ajo – për të vetën apo për atë ku jetonin ata.
– Mirë, – tha ai pas një pauze, – le të themi se për shkëmbimin fola me nxitim. Por garsonieren e kemi “larë” prej kohësh. Vlera e saj është më e ulët se sa kemi investuar. Dhe as që po llogaris mundin tonë, sepse shumicën e riparimeve i bëmë vetë. Ta lutem, regjistroje në emrin tonë dhe ta mbyllim këtë konflikt të pafund. Ti na e ke dhuruar dikur, nuk është e drejtë kjo që po ndodh.
Shprehja në fytyrën e së ëmës nuk ndryshoi aspak.
– A nuk po më dëgjon? – tha ftohtë. – Pse duhet t’ju jap diçka? Fitoni vetë! Nuk doni të punoni – mos u ankoni. Nuk ju nxjerr nga BANESA IME, jetoni aty sa të doni, por as shitje, as regjistrim nuk kam ndërmend të bëj. Është prona ime dhe ju nuk keni asnjë të drejtë mbi të!
Dashamiri nuk u besonte veshëve. Pesë vjet. Pesë vjet ai dhe Xhoana kishin jetuar me shpresë, kishin besuar verbërisht, kishin bërë plane dhe kishin shpenzuar çdo kursim. Nëna e tij kishte qenë gjithmonë e sjellshme, llafazane, e buzëqeshur – dhe ndërkohë nuk kishte pasur kurrë ndërmend ta mbante fjalën. Vetëm atë ditë ai pa fytyrën e saj të vërtetë. Nuk ngriti zërin, nuk bëri skandal. Vendosi të mendohej qetë, të fliste me gruan dhe më pas të vendosnin së bashku çfarë do të bënin më tej.
– Çfarë?! – reagoi Xhoana Tahiri pasi dëgjoi rrëfimin e burrit. Ndihej sikur dikush e kishte djegur me ujë të valë dhe menjëherë pas kësaj e kishte hedhur në akull. – Nuk pranon? Duhet t’i fitojmë vetë? Po ne vetë i fituam!