Nuk po e kuptoj… vallë, a lejohet të bëhet kështu?
– Me sa duket, po, – u përgjigj Dashamir Qafoku me zë të rënë. – Premtimet e saj, siç duket, nuk vlejnë asgjë për të fituar pronë. Ligjërisht, nuk kanë peshë. Pra, ne të dy jemi futur thellë në telashe… Çfarë do të bëjmë tani?
– Nuk e di! – Xhoana Tahiri e ndjeu se sytë po i mbusheshin me lot. – Koka s’më punon fare për momentin…
Dashamiri heshti për disa sekonda, sikur po peshonte diçka në mendje. Pastaj, papritur, fytyra iu ndriçua nga një ide.
– Po sikur të sillemi me të njëjtën monedhë, siç u soll ajo me ne? – tha papritur.
– Si domethënë? – Xhoana u kthye nga ai, e hutuar. – Ne s’kemi asgjë për t’i premtuar për vite me radhë e pastaj të tërhiqemi.
– Jo, nuk e ke kuptuar ende. Ta kthejmë apartamentin tamam ashtu siç na e dha ajo. Siç doli, vetëm për përdorim të përkohshëm.
– Çfarë po thua? Ta shkatërrojmë shtëpinë? – Xhoana u step. – Jo, kurrë! Kam derdhur djersë në çdo cep të këtij vendi.
– Aspak. – Dashamiri tundi kokën. – Gjithçka që kemi blerë me paratë tona, do ta marrim me vete kur të largohemi. Mobiljet, pajisjet, çdo gjë. Ndërkohë, thjesht do të kursejmë nga pagesat mujore. Do të lëmë borxhe komunale po aq sa kishte këtu kur u futëm. Le t’i zgjidhë vetë. Ajo e quan veten të zgjuar… por ne mund të jemi edhe më të zgjuar.
Ai buzëqeshi gjerë, me një lloj kënaqësie të hidhur.
– Po ajo do ta kuptojë, – kundërshtoi Xhoana. – Është pronarja fundja.
– Si do ta kuptojë? – u përgjigj ai qetësisht. – Faturat vijnë në këtë adresë. Ne thjesht nuk do t’i themi gjë. Dhe një ditë… do të jetë surprizë.
– Nuk më pëlqen kjo. – Xhoana e ndjeu veten të parehatshme. – Ajo do të tërbohet. Ndoshta s’ia vlen. Unë nuk jam për sherre, e di. Gjithmonë kam dashur t’i zgjidh gjërat me marrëveshje.
– Ia vlen, – tha prerë Dashamiri. – Siç na bëri ajo neve, ashtu do t’ia bëjmë edhe ne. Për më tepër, vetë na tha: fitoni vetë për shtëpinë tuaj. Ja pra, do të fitojmë. Kursimi nga faturat do të na ndihmojë shumë.
Ditët e para qenë të vështira. Të jetonin me idenë se ishin bërë debitorë të qëllimshëm, i rëndonte veçanërisht Xhoanës. Sa herë shihte në fatura fjalën “borxh”, i vinte të shkonte menjëherë t’i paguante. Por Dashamiri nuk lëkundej. Sjellja e së ëmës nuk e kishte lënduar thjesht; ajo i kishte treguar qartë se për të, djali dhe familja e tij nuk kishin rëndësi. Ajo kishte qenë gjithmonë egoiste, por ai s’e kishte menduar kurrë se do të arrinte në këtë pikë.
U larguan nga apartamenti vetëm kur shërbimet komunale ndërprenë gazin, energjinë elektrike dhe ujin. U shpërngulën pa zhurmë, pa njoftuar askënd. Ndërkohë, Dashamiri vazhdonte të fliste në telefon me të ëmën, sikur gjithçka ishte normale. Vizitat i refuzonte me justifikime të forta, derisa një ditë ajo vetë telefonoi dhe i ftoi “për kafe”. Nga toni i zërit, ai nuk e kuptoi se ftesa nuk ishte aspak miqësore.
– Çfarë keni bërë, more të pashpirt?! – shpërtheu Kujtesa Çela sapo i pa. – Unë ju dhashë strehë dhe ju… çfarë është gjithë kjo? – Ajo tundte para fytyrës së tyre një tufë të trashë faturash të papaguara.
– Përshëndetje edhe ty, mam, – tha Dashamiri me një buzëqeshje të qetë. – Që në derë me “lajme të mira” na pret. Ne mendonim t’i thoshim pak më vonë.
– Më vonë?! Kur? Kur borxhet të kapërcejnë vlerën e shtëpisë? Pse nuk keni paguar? Pra, të jetosh falas në gjithçka gati qenka në rregull, por të paguash faturat – jo? Dhe për më tepër, s’thatë asnjë fjalë! A s’keni turp?
Xhoana u tërhoq pranë murit, duke u përpjekur të bëhej sa më e padukshme. I druhej vjehrrës dhe nuk e kishte parë kurrë Dashamirin kaq të ashpër.
– Harruam, – tha ai qetësisht, duke ngritur supet, njësoj siç kishte bërë e ëma muaj më parë. Sytë i shkrepnin nga zemërimi.
– Harruat?! Si mund të harrohet një gjë e tillë? Po që u larguat nga shtëpia, edhe atë harruat ta përmendni?
– Nuk u larguam fshehurazi. Ne thjesht e liruam banesën. Madje, tani është në gjendje shumë më të mirë se kur hymë. Sepse u besuam premtimeve të tua madhështore.
– Ju jeni parazitë! – bërtiti ajo. – Unë bëra gjithçka për ju, dhe ju kështu më shpërbleni? Të pafytyrë! E drejtë kishte nëna ime që më thoshte të të lija në jetimore. Duhej ta kisha dëgjuar! Sa para të shkuara dëm! Mos mendoni se do t’ju fal!
Unë do t’ju çoj në gjyq! Do t’jua marr çdo qindarkë!
– Me çfarë të drejte? – u përgjigj ai ftohtë. – Ne s’jemi pronarë. Jetonim me lejen tënde, nuk ishim pushtues. Nuk u paguan faturat për disa muaj, po ne u larguam. Që nuk të njoftuam… kjo është puna jote. Duhej të kishe kujdes më shumë për pronën TËNDE.
– Do të të heq nga trashëgimia! – Kujtesa dridhej nga inati. – Do ta shes gjithçka, do t’i harxhoj paratë duke udhëtuar! Ju do të mbeteni me duar bosh! Më mirë vetëm, sesa me njerëz të tillë të papërgjegjshëm që i quaj familje!
– Mos u shqetëso, mam, – tha Dashamiri, duke i zgjatur dorën Xhoanës. – Ke një mundësi të artë për të shijuar vetminë. Ne i kemi mbledhur pothuajse të gjitha sendet. Kanë mbetur vetëm ca gjëra të vogla. Mund të nisesh lirisht për udhëtime. Unë do t’ia dal vetë, do të fitoj prapë. Fëmijën tim nuk do ta braktis kurrë. Ndërsa ti… nuk do të gjesh një tjetër djalë, as një familje tjetër si kjo.
Ai e mori Xhoanën për dore dhe u larguan. Kujtesa Çela mbeti vetëm, e bindur se kishte të drejtë në gjithçka. As nuk i shkoi ndër mend se sapo kishte humbur të vetmin djalë – një djalë me dinjitet, që nuk do të lejonte më askënd ta mashtronte. As nënën e vet.