– Më vjen keq, por këto para do të derdhen në llogarinë e përbashkët të familjes – zëri i Vjollca Çukos ra si një vendim i prerë, në çastin kur Fjolla Lika i tregoi burrit zarfin me pagën e parë pas kthimit në punë. – Në këtë shtëpi gjithçka ndahet. Kështu ka qenë gjithmonë.
Fjolla u mpirë te pragu i dhomës së ndenjjes. Gishtat iu zbardhën nga shtrëngimi i zarfit, të cilin e kishte marrë vetëm një orë më parë. Tetë muaj pritje kishin kulmuar në atë moment: kthimi në zyrë, paga e parë, ndjesia se ishte sërish njeri dhe jo thjesht shtojcë e karrocës së fëmijës. Dhe tani, me të njëjtën qetësi të ftohtë, Vjollca Çuko ia shuhej gëzimin, ashtu siç ia kishte shuar kaq gjëra gjatë tre viteve nën atë çati.
Ledion Nushi rrinte ulur mes tyre, i ngërthyer mes nënës dhe bashkëshortes. Sytë i lëviznin nga njëra te tjetra, por Fjolla e dinte fundin e kësaj skene. Ai do të heshtte. Do të bënte sikur asgjë nuk po ndodhte. Edhe një herë tjetër, do ta linte vetëm në një betejë ku ajo s’kishte pasur kurrë shans.
– Vjollca, kjo është paga ime. Unë punova për të, unë i fitova këto para – u përpoq të fliste e qetë Fjolla, ndonëse brenda i ziente gjaku.
Vjehrra i dhuroi atë buzëqeshjen e njohur, gjysmë tallëse, që shfaqej sa herë nusja guxonte të tregonte pavarësi.
– E dashur, ti jeton në shtëpinë time. Ushqimin tim e ha. Gjërat e mia përdor. Vërtet mendon se mund t’i mbash paratë për vete? Kjo do të ishte mungesë respekti ndaj familjes. Ndaj traditës sonë. Apo jo, Ledion?
Të gjitha shikimet u ngulitën te burri. Ai u kërrus dhe filloi të shihte duart e veta. Fjolla vuri re tensionin në shpatulla, si një përgatitje për të folur. Por kur ai ngriti kokën, ajo pa sërish atë shprehjen bosh, të njohur prej kohësh.
– Mami ka të drejtë. Kështu është më mirë për të gjithë – murmuriti, pa e parë fare gruan.
Në atë çast, diçka u këput thellë brenda Fjollës. Jo një thyerje e zhurmshme, por një këputje e thatë, si tel i tendosur tepër gjatë. Ajo pa njëherë burrin, pastaj vjehrrën, e cila tashmë, me gjest të sigurt fitimtari, shtrinte dorën për zarf.
– Në rregull – tha Fjolla me një zë krejt të sheshtë. – Urdhëro.
Ia zgjati zarfin Vjollca Çukos. Ajo e mori me buzëqeshje triumfuese, pa vënë re shkëlqimin e fortë, të ftohtë, në sytë e nuses.
– E shikon? Je vajzë e arsyeshme. E kam ditur gjithmonë. Do ta çoj dhe do ta fus në kasafortën e familjes. Atje është më e sigurt.
Vjehrra doli me dinjitet nga dhoma, duke marrë me vete frytin e mundit të dikujt tjetër. Ledioni nxori një psherëtimë lehtësimi, i bindur se çështja u mbyll. U përpoq edhe ta përqafonte Fjollën, por ajo u shmang.
– Mos më prek – tha butë dhe u fut në dhomën e tyre.
Që nga ajo ditë, shtëpia mori një tjetër ngjyrim. Në pamje të parë, gjithçka mbeti njësoj. Fjolla zgjohej në gjashtë, përgatiste mëngjesin, çonte vajzën në kopsht, shkonte në punë, kthehej me nxitim, gatuante darkën, e vinte fëmijën në gjumë. Por lëvizjet e saj ishin bërë mekanike, të sakta e të ftohta, si të një makinerie pa ndjenja.
Vjollca, nga ana e saj, festonte në heshtje. Ishte e bindur se më në fund e kishte nënshtruar nusen “kokëfortë” dhe e kishte mësuar të respektonte vlerat e vërteta familjare. Çdo mëngjes, gjatë tryezës së përbashkët, me kënaqësi përshkruante se si po shtohej pasuria e familjes.
– Shihni sa mirë ecin punët kur bashkohemi! – predikonte, ndërsa lyente trashë bukën me gjalpë. – Fjolla kontribuon, unë pensionin tim, Ledioni rrogën. Dhe unë, si më me përvojë, i menaxhoj. Vitin tjetër mund të marrim edhe makinë të re.
– Për kë, “ne”? – pyeti një herë Fjolla, pa e ngritur kokën nga pjata.
– Si për kë? Për familjen, sigurisht! Ledionit i duhet një makinë më e besueshme, fundja ai është kryefamiljari.
– Por ai ka tashmë një makinë. Unë s’kam asnjë – tha Fjolla qetë.
Fytyra e vjehrrës u errësua.
– Ty për çfarë të duhet makina? Ledioni të çon kur të kesh nevojë.
– Kur të ketë kohë – shtoi Fjolla me zë të ulët.
– Mjaft me këtë temë – e preu shkurt Vjollca. – E kemi mbyllur. Paratë shkojnë për qëllime të përbashkëta.
Fjolla tundi kokën dhe heshti. Në përgjithësi, fliste gjithnjë e më pak. Ledioni në fillim u përpoq ta pyesë ç’kishte, por përgjigjet ishin të shkurtra: asgjë, lodhje, shumë punë. Ai u qetësua. Nuk kishte më grindje, e ëma ishte e kënaqur, gruaja nuk kundërshtonte – çfarë mund të mungonte?
Kaloi një muaj. Fjolla mori edhe pagën e dytë dhe, pa thënë asnjë fjalë, ia dorëzoi vjehrrës. Ajo e pranoi si diçka krejt normale; as falënderim, vetëm një pohim me kokë, pastaj u mbyll në dhomën e saj, ku në një kasafortë të vjetër mbante rezervat e familjes.
– Po mendoja diçka – tha atë mbrëmje, ndërsa hanin të gjithë bashkë. – Duhet t’i ndajmë Fjollës pak para xhepi. Në fund të fundit, është grua, i duhen ca gjëra të vogla… dhe Fjolla ngriti sytë, duke pritur të dëgjonte se si do të vazhdonte propozimi.