— Çfarë po lejon vetes? Portofolin? Do të kërkosh falje menjëherë! Ti në këtë familje nuk vendos asgjë! Asgjë!
Ajo mori frymë thellë, duke kërkuar mbështetje te i biri, por ai heshti, i paralizuar.
— Në këtë familje vendos Kastriot Kola! — vazhdoi ajo, tashmë me një notë histerie në zë, duke u përpjekur të bindte para së gjithash veten. — Ai është mbajtësi! Ai i siguron të gjitha! Ndërsa ti… ti thjesht je pranë tij. Dhe detyra jote është ta mbështesësh, jo të shprehësh mendimin tënd idiot! Paratë në këtë familje janë puna e tij!
Ja ku ishte. Themeli mbi të cilin kishin qëndruar të gjitha marrëdhëniet tona. Miti i mbajtësit kryesor, i ushqyesit, fjala e të cilit ishte ligj. Një mit që unë vetë e kisha mbështetur për vite me radhë, pa dashur t’ia lëndoja krenarinë mashkullore. Por tani ky mit u shpërbë në hi, dhe unë vendosa t’i shkelja copëzat e fundit.
Nuk e ngrita zërin. Përkundrazi, fola qetë, ngadalë dhe shumë qartë, duke u siguruar që çdo fjalë të mbërrinte te adresati dhe të ngulej si gjilpërë.
— I siguron? — u ktheva nga Kastriot Kola. Fytyra e tij u bë e zbehtë, si e dheut. — Kastriot, thuaji nënës sate. Thuaji kush e paguan prej gjashtë muajsh kredinë e shtëpisë. Kush i paguan të gjitha faturat e apartamentit. Kush hedh para në llogarinë tonë të përbashkët, në të cilën nëna jote merr me kaq kënaqësi transferta.
Ai heshti, duke gëlltitur ajrin, sytë i luteshin të ndalesha.
— Hesht? — pohova me kokë, duke ndier një kënaqësi të hidhur. — Atëherë do ta them unë. Unë fitoj. Ndërsa djali yt, mbajtësi yt, ushqyesi yt, — e pashë drejt e në sy Bardha Shehun, — prej gjashtë muajsh nuk punon zyrtarisht. E pushuan nga puna e mëparshme. Dhe as që është përpjekur të gjejë një tjetër. Thjesht ka frikë ta pranojë këtë para teje.
Efekti ishte si një shpërthim. Fytyra e Bardha Shehut u shtrembërua nga një përzierje shoku, mosbesimi dhe turpi djegës. Ajo u tërhoq mbrapa, sikur ta kishin goditur.
— Kjo… kjo është gënjeshtër! — nxori me zor, por në zërin e saj nuk kishte më sigurinë e mëparshme. Ajo e shikonte Kastriot Kolën, duke kërkuar mohimin në sytë e tij. — Kastriot! Thuaji asaj! Nuk është e vërtetë!
Por Kastriot Kola nuk tha asgjë. Ai vetëm uli kokën, duke ngulur sytë në dysheme. Ky gjest, kjo qëndrim i të mundurit, ishte më elokuent se çdo fjalë. Ai nuk mund t’i gënjente në sy, por as të pranonte. Thjesht qëndronte aty, duke u djegur nga turpi, i shtrënguar mes së vërtetës që unë kisha zbuluar dhe mitit që e ëma e tij e kishte përkëdhelur kaq shumë.
Në dhomë ra një heshtje shtypëse, e ndërprerë vetëm nga frymëmarrja e rëndë e Bardha Shehut. Bota e saj ideale, ku i biri ishte një zot i suksesshëm i jetës, dhe unë një shtesë e bindur, po çahej. Dhe në këto çarje hapej e vërteta e shëmtuar, të cilën ajo përpiqej me dëshpërim ta injoronte.
Heshtja në dhomë ishte e dendur dhe tingëlluese, si një tel i tendosur para se të këputej. Bardha Shehu qëndronte e mbështetur pas shpinës së divanit, fytyra i ishte bërë gri si hiri. Parfumi i shtrenjtë tani dukej si era e iluzioneve të thyera. Ajo e shikonte të birin, shpinën e tij të kërrusur, dhe në sytë e saj zemërimi po shuhej ngadalë, duke u zëvendësuar nga një përllogaritje e ftohtë. Vështrimi i saj rrëshqiti mbi mua, dhe aty pashë diçka të re — një vigjilencë, gati respektin e një grabitqari që ndien një të barabartë.
— Mirë, — fëshfëriti ajo, dhe zëri i saj ishte si gërvishtje guri. — Ta zëmë se është e vërtetë. Ta zëmë se ai nuk punon. — Ajo bëri një pauzë, duke mbledhur mendimet, duke kërkuar një pikë të re sulmi. — Por kjo nuk ta heq detyrën! Ju jeni familje! Dhe në një moment të vështirë duhej ta mbështesje, jo të shkatërroje gjithçka! Dhe pastaj… — ajo u drejtua, dhe në tonin e saj u kthyen notat e njohura të epërsisë, — ju jetoni në një apartament të mirë. Në një lagje të mirë. Për këtë ka kontribuar Kastrioti, ai ka bërë pagesën fillestare! Është investimi i tij! Dhe nëse është kështu, ai ka të drejtë të plotë të disponojë mjetet e përbashkëta! Ti jeton këtu falë tij!
Kjo ishte vija e saj e fundit e mbrojtjes. Asi që e kishte mbajtur gjithmonë rezervë. Miti se ishte pikërisht Kastriot Kola ai që na kishte siguruar këtë strehë. Kastrioti, duke e dëgjuar këtë, ngriti ngadalë kokën. Në sytë e tij lexohej një pyetje pa zë: “Pse po e thotë këtë?”
E pashë atë, pastaj vjehrrën time. Goja m’u tha, por brenda isha e qetë dhe e ftohtë. Erdhi momenti të nxirrja asin tim nga mënga. Atë për të cilin ata duket se kishin harruar. Ose kishin zgjedhur ta harronin.
Me vështrim të ngadalshëm përshkova dhomën — fotot tona me Kastriotin në raft, kolltukun e tij të preferuar, perdet që i kishim zgjedhur bashkë. Ky shtëpi për mua nuk ishte thjesht pasuri e paluajtshme. Ishte strehimi im. Dhe tani duhej ta mbroja.
— Bardha Shehu, — fillova, dhe zëri më doli çuditërisht i qetë. — Gaboheni. Sa i përket pagesës fillestare.
U ktheva nga Kastriot Kola, duke e detyruar të më shikonte në sy.
— Kastriot, kujtoja pak nënës sate. Me cilat para u bë pagesa fillestare për këtë apartament.
Ai mbeti i ngrirë, sytë iu zgjeruan nga tmerri. E kuptoi ku po shkoja. Ai heshti, dhe në këtë heshtje kishte një faj kaq të zëshëm, saqë Bardha Shehut iu bë e qartë edhe pa fjalë. Por asaj i duheshin fjalët.
— Unë shita apartamentin njëdhomësh që ma la gjyshja ime me trashëgimi, — vazhdova në vend të tij, pa ia hequr sytë. — Pikërisht ato para shkuan për pagesën e parë dhe më të madhe. Paga jote, Kastriot, shkoi për riparime dhe mobilim modest, që nuk krahasohen aspak me atë shumë. Dhe po, — më në fund e ktheva vështrimin nga vjehrra ime, — të gjitha dokumentet e këtij apartamenti janë në emrin tim. Vetëm në emrin tim. Kam heshtur gjithë këto vite, duke e konsideruar këtë një detaj të parëndësishëm. Për mua ishte shtëpia jonë e përbashkët, jo një aset. Por tani e kuptoj se për ju ka qenë thjesht edhe një mënyrë tjetër për të më shfrytëzuar.
Fytyra e Bardha Shehut u shtrembërua. Ajo më shikonte mua, pastaj të birin, duke u përpjekur të gjente qoftë edhe një fije shprese, një kundërshtim.
— Kastriot… kjo… është e vërtetë? — nxori me zor, dhe në zërin e saj për herë të parë atë mëngjes nuk kishte zemërim, por diçka që i ngjante frikës.
Kastriot Kola uli sërish kokën. Supet iu kërrusën edhe më shumë. Ai nuk tha asnjë fjalë. Por qëndrimi i tij, heshtja e tij, ishin një rrëfim shurdhues. Një rrëfim se gjithë këto vite kishin jetuar në një apartament që me të drejtë ishte i imi. Dhe ajo “ndihmë për familjen”, që e kishin pranuar me aq gatishmëri, vinte nga një njeri, të drejtën e të cilit për strehë ata as që e kishin menduar ta respektonin vërtet.
Skeleti ra nga dollapi me një zhurmë shurdhuese dhe tani qëndronte mes nesh — i madh, i shëmtuar dhe i heshtur.
Heshtja që pasoi ishte e dendur dhe ngjitëse, si rrëshirë. Bardha Shehu nuk më shikonte më me urrejtje. Tani vështrimi i saj ishte plot frikë shtazore, instinktive. Ajo pa jo thjesht një nuse të tërbuar, por një njeri që mbante në duar diçka shumë më të rëndë se epërsia morale. Ajo pa zonjën e shtëpisë.
Gishtat e saj që dridheshin luanin pa qëllim me një tufë flokësh të rregulluar në mënyrë perfekte. Ajo e ktheu shikimin nga i biri, duke kërkuar tek ai, nëse jo mbrojtje, të paktën mirëkuptim, por ai qëndronte i kthyer nga dritarja, supet i kishte të tendosura në maksimum. Ai ishte në kurth, dhe e dinte këtë.
— Ti… ti po mendon të na… nxjerrësh në rrugë? — pëshpëriti ajo, dhe në zërin e saj nuk kishte më pushtet, vetëm hutim pleqëror. — Familjen tënde? Për ca para?
Nuk iu përgjigja menjëherë. Ia lashë ta ndiente të gjithë hidhërimin e këtij poshtërimi. Pikërisht atë hidhërim që kisha ndier unë për vite me radhë, kur më vendosnin në vendin e “nuses jo mjaftueshëm të mirë”.
— Jo, Bardha Shehu, — thashë më në fund, dhe zëri më doli çuditërisht i qetë dhe i ulët pas pëshpëritjes së saj histerike. — Nuk kam ndërmend t’ju nxjerr. Sepse unë, ndryshe nga disa, kam ndërgjegje. Dhe nocion nderi.