Djali e dëgjoi pyetjen e saj, la menjëherë ç’po bënte në kuzhinë dhe doli në prag.
— Ajo ndërroi jetë para gjashtë muajsh, — tha me qetësi të rëndë. — Më falni që nuk ju njoftova. Nuk kisha as adresë, as numër telefoni.
U kthye sërish te soba. Pas pak e thirri për darkë. Elsa u afrua te lavamani, hapi rubinetin dhe lau duart me një sapun me aromë luleshtrydheje. Era e ëmbël i solli ndër mend fëmijërinë; për një çast iu duk sikur koha ishte kthyer mbrapsht.
E ndiente veten të uritur, por sapo pa tryezën e shtruar, stomaku iu drodh.
— Nuk ju pëlqen? — e pyeti Krenari. — Më shumë se kaq nuk kam. Nëse s’ju hahet, pini çaj me këto biskota. — Ia shtyu përpara një pjatëz të vogël.
— Faleminderit… Pas kimioterapisë zor se ha dot gjë, — murmuriti ajo.
Ai uli sytë, si për të fshehur një ndjenjë që nuk donte ta shfaqte.
— S’kam ku të shkoj tjetër, — i doli papritur nga goja Elsës.
— Kjo shtëpi është edhe e juaja. E di kush jeni. Mami ma tha para se të mbyllte sytë.
Ajo e pa e hutuar. Djali vazhdoi:
— Ju jeni… nëna ime biologjike. Por nënën e vërtetë e kam pasur motrën tuaj. Ajo më rriti. Para se të ikte, më tha se një ditë do të vinit patjetër.
Krenari kishte kryer shërbimin ushtarak, më pas kishte punuar në ndërtim, duke ngritur shtëpi për të tjerët. Elsa përpiqej të merrej me punët e brendshme, aq sa e lejonte trupi. Ai nuk e thërriste kurrë “mama”; i drejtohej me “ju”, me një mirësjellje të ftohtë.
Disa herë ajo tentoi të shfajësohej, të shpjegonte të kaluarën, por ai e ndalte butë:
— S’ka nevojë. Nuk mbaj mëri. Mami më ka dashur mjaftueshëm për të dyja.
Elsa shpesh pyeste veten si kishte arritur deri aty sa të mbetej e vetmuar nga të gjithë. Djali që e kishte mohuar para se të lindte, tani i rrinte pranë, e ushqente, kujdesej për të. Hana Qosja e kishte rritur me zemër të madhe.
Ajri i pastër i fshatit i bënte mirë; krizat e frymëmarrjes iu rralluan. Mundohej të ndihmonte në kopsht, por shpejt i mbaronin forcat dhe ulej të pushonte.
Një ditë shkuan bashkë në varreza. Para gurit të Hanës, Elsa i kërkoi:
— Kur të vijë koha ime, më varros pranë saj.
Krenari pohoi me kokë, pa thënë asgjë.
— Je i ri. Pse nuk ike në qytet? — e pyeti ajo rrugës për në shtëpi.
— Për çfarë? Mua më mjafton këtu. Edhe ju u larguat dikur… por kur u vështirësua jeta, u kthyet. Shtëpia është këtu.
Ai kishte të drejtë. Ajo e rishikonte shpesh jetën e vet: kishte vrapuar pas iluzioneve dhe kishte humbur thelbësoren — birin. Sikur të mund ta niste nga e para, me mendjen që kishte tani… Por koha nuk kthehej. Të paktën ai nuk e kishte dëbuar.
Në fillim të shtatorit, Krenari po nxirrte patatet nga toka. Elsa ishte ulur mbi një kovë të përmbysur dhe e shihte. Ai nuk e vuri re menjëherë kur ajo u rrëzua anash. Kur iu afrua me vrap, zemra e saj kishte pushuar.
E varrosi në varrezat e fshatit, pranë Hanës, siç kishte kërkuar. Vendosi një kryq të thjeshtë druri. Dy nëna — njëra që e solli në jetë, tjetra që e rriti. Dy varre, dy kryqe. Dhe një bir i vetëm.
Para dheut të freskët, për herë të parë u përpoq ta mendonte Elsën si nënë. Nuk ndjeu gjë. E huaj. Nëna e tij kishte qenë Hana, motra e madhe e saj. E megjithatë…
Pas varrimit, shtëpia iu duk e ngushtë dhe e zbrazët. Dimrin e kaloi me zor. Me ardhjen e pranverës, mblodhi disa rroba, mbylli derën me çelës dhe mori rrugën për në stacion. Ndoshta gjaku i Elsës e shtynte drejt horizonteve të reja. Punë do të gjente kudo — mjeshtrit e ndërtimit kërkohen gjithmonë.
Treni e largoi nga vendlindja drejt një jete të panjohur. Në fillim e pushtoi trishtimi; më pas mendoi për planet e së ardhmes. Nën ritmin monoton të rrotave mbi shina, e zuri gjumi. Në ëndërr i doli nëna. Nuk e kuptoi cila nga të dyja ishte — fytyrat iu shkrinë në një.
“Jeta e re nis pikërisht atëherë kur brenda nesh nuk mbetet më hapësirë për të vjetrën…” — Arben Pasholli.
“Njeriu endet nëpër botë duke kërkuar atë që i mungon dhe kthehet në shtëpi për ta gjetur.” — Petrit Vokshi.