– Për Orest Çelën do të jap para rregullisht! Mos mendo gjëra të këqija… – tha Artan Kelmendi me një zë të ulët, duke hedhur disa kartëmonedha mbi tavolinë, sikur donte të mbyllte sa më shpejt atë bisedë.
– Mos u shqetëso, nuk po mendoj asgjë… – ia ktheu Elira Dervishi me një buzëqeshje të hidhur. – Edhe pse jo, në fakt po mendoj! Ti nuk largohesh nga një shtëpi kështu, pa një arsye. Ke gjetur dikë tjetër, apo jo? Nga një situatë e vështirë nuk iket në boshllëk. Ka patjetër dikë. Dhe unë as që e vura re…
E vërteta ishte se muajt e fundit ajo kishte qenë e zhytur kokë e këmbë në problemet e nënës së saj dhe në sëmundjen e papritur që e kishte kapluar. Në atë rrëmujë emocionesh, ndoshta ishte e pashmangshme që burri të kërkonte ngrohtësi diku tjetër. Krahasoi jetën atje me atë që kishte në shtëpi – dhe zgjodhi. Rezultati ishte para syve të saj.
Elira e ndihmoi Artanin të mbushte valixhen. Nuk bëri skena, nuk bërtiti. Thjesht donte që ai të largohej sa më shpejt nga banesa. Mirela Spahiu, nëna e saj, rrinte në mes të dhomës duke shtrënguar duart me ankth.
– Është faji im… – pëshpëriste ajo me zë të dridhur.
Dita e nesërme në punë nisi edhe më keq. Elirën e thirrën në zyrën e drejtorit të ri dhe, pa shumë hyrje, ai i komunikoi vendimin: ajo nuk ishte më pjesë e kompanisë.
– Si ka mundësi? – pyeti ajo, e mpirë.
Një ndjenjë e ftohtë i përshkoi trupin. Të pushohej nga puna? Ku do të shkonte tani? Aty kishte vite që punonte, e vlerësonin për profesionalizmin dhe i tregonin mirëkuptim sa herë që duhej të merrte Orest Çelën nga shkolla. Por kjo kishte qenë nën drejtimin e mëparshëm. Tani gjithçka kishte ndryshuar. Marka e veshjeve ishte shitur, pronarët e rinj kishin sjellë njerëzit e tyre. Punonjësit e thjeshtë kishin shpresuar se ndryshimi i administratës nuk do t’i prekte. Fundja, stilistët, konstruktorët, teknologët dhe rrobaqepëset duheshin gjithsesi. Por llogaritë kishin dalë gabim.
– Dua të krijoj ekipin tim, – tha drejtori me një qetësi të bezdisshme. – Do ta zëvendësoj gradualisht stafin aktual. Dikë duhej ta nisja. Mbiemri juaj fillon me “D”. Ja pse radha erdhi tek ju.
Elira priste çdo gjë, por jo një shpjegim kaq të drejtpërdrejtë. Ai dukej më shumë praktik sesa i lig. Thjesht kërkonte njerëzit e tij. Në njëfarë mënyre mund ta kuptonte, por kjo nuk i zgjidhte hallin.
Për një çast mendoi ta kërcënonte me gjyq, të përmendte institucionet që mbrojnë punonjësit nga largimet e padrejta. Ishte profesioniste e zonja, me përvojë. Megjithatë, në sekondën e fundit hoqi dorë. Nuk kishte fuqi për luftëra të reja. Me shpatulla të ulura, u drejtua nga dera.
– E di që keni rrethana familjare… – i tha drejtori pas shpine. – Do të merrni kompensimin që ju takon.
Sa hipokrite i dukej kjo fjali! Sikur pa “rrethana” nuk do të meritonte dëmshpërblim.
E vërteta ishte se rrethanat e saj ishin të rënda. Ajo mbante mbi supe gjithçka: djalin dhe nënën. Ishte e vetmja që sillte të ardhura në shtëpi. Mirela, sapo kishte mbushur të pesëdhjetat, ishte përballur me një diagnozë të pazakontë. Mjekët shpjegonin se sëmundje të tilla mund të shfaqen në çdo moshë. Agorafobi. Frikë nga hapësirat e hapura. Ajo nuk dilte më nga apartamenti. Çdo tentativë për të kaluar pragun përfundonte në sulm paniku. Ilaçet ekzistonin dhe e lehtësonin gjendjen, por Mirela i refuzonte me kokëfortësi. Si të mos mjaftonte frika nga jashtë, kishte zhvilluar edhe një mosbesim të sëmurë ndaj medikamenteve.
– Shiko këtu! – i tundte para syve fletë-udhëzimet e barnave. – Lexo çfarë i bëjnë mëlçisë!
– Por do të mund të dalësh pa u mbytur nga frika, – përpiqej ta bindte Elira.
– S’më duhet rruga! Çfarë kam humbur atje jashtë?
– Ndoshta duhet të shtrohesh për pak kohë në spital, – sugjeronte vajza me kujdes.
– Kurrë! – reagonte Mirela e tmerruar. – Do të më mbushin me gjilpëra dhe ilaçe. Pastaj si do të shkoj deri atje? Dhe çfarë mendon ti, se jam e çmendur që të më çosh në pavijon psikiatrik? Faleminderit shumë, bijë! Më fal që të jam bërë barrë!
Pastaj shpërthente në lot. Elira e përqafonte, e qetësonte, dhe gjithçka përfundonte në një rreth vicioz dramatik që e bënte jetën e tyre të dukej si një teatër i lodhshëm.
Artan Kelmendi, babai i Orest Çelës, nuk e përballoi dot këtë atmosferë. Kur vjehrra kishte gjashtë muaj që nuk dilte nga shtëpia, ai e tha troç se nuk mund të mbante më mbi supe edhe shpenzimet e saj.
– Edhe unë punoj, – kundërshtoi Elira.
– E di. Por a nuk e ndien si është bërë shtëpia? Gjithçka e rëndë, e zymtë. Një i sëmurë në katër mure… e kuptoj që është nëna jote. Por pse duhet ta paguaj unë këtë? Jam ende i ri. Dua të jetoj normalisht, të dal, të pushoj. Ne mezi mbulojmë nevojat bazë.
– Mos harro që kjo është shtëpia e mamasë! – shpërtheu ajo. – Çfarë burri je, nëse nuk siguron dot një strehë për familjen?
– Edhe po ta siguroja, problemi nuk do të zhdukej. Do të na duhej ta mbanim gjithsesi. Më ka ardhur në majë të hundës kjo situatë: tensioni, kufizimet financiare… Më fal, por unë nuk ia dal. Duhet ta përballosh vetë.
Elira heshti. Fjalët i ishin ngatërruar në fyt. Nuk donte të qante para tij.
– Për Orest Çelën do të kontribuoj, – shtoi ai. – Mos mendo se do ta lë pa gjë.
– Tani s’po mendoj më asgjë, – u përgjigj ajo me sarkazëm. – Ose ndoshta po. Ke dikë tjetër. Nga një situatë si kjo nuk largohet njeri pa pasur një strehë tjetër. Unë kam qenë budallaqe që s’e pashë…
Dhe ndoshta kishte të drejtë. E përfshirë nga hallet e nënës, kishte lënë pas dore martesën. Artani kishte kërkuar ngrohtësi diku tjetër. Krahasoi, vendosi dhe iku.
Ajo e nxori nga shtëpia pa zhurmë. Mirela filloi të qortonte veten:
– Gjithçka ndodhi për shkakun tim!
– Jo! – ia preu Elira ashpër, aq sa nëna u step. – Ndodhi sepse ai është frikacak. Një burrë i vërtetë nuk largohet duke ia mbathur. Do t’ia dalim edhe pa të.
Edhe Orest Çela, megjithëse vetëm tetë vjeç, përpiqej të mos e rëndonte situatën. “Babai iku, po ç’të bëjmë?” mendonte me logjikën e tij fëminore. Fundja, ai rrallë ishte në shtëpi. Ndërsa gjyshja Mirela ishte gjithmonë aty: e ndihmonte me detyrat, luante lojëra tavoline, bashkonte puzzle me të dhe gatuante qofte të shijshme. Ka fëmijë që shemben kur prindi largohet. Ka të tjerë që mësojnë të vlerësojnë ata që mbeten pranë. Dhe Orest Çela dukej se i përkiste pikërisht kësaj kategorie, gjë që do të bëhej edhe më e dukshme në ditët që pasuan.