— A je e sigurt që do ta lidhësh jetën me atë djalosh? — pëshpëriste me helm Melihate Gjoni. — Çfarë rolesh ka ai? Ku i ka të ardhurat? Do të mbyllesh mes katër mureve me një tufë fëmijësh të uritur, ndërsa ai endet nga një xhirim në tjetrin?
Eriola Marku mbylli sytë. Një ndjenjë e vjetër nënshtrimi iu ngjit në fyt si nyjë. Me atë zë ishte rritur; ai i kishte treguar gjithmonë si të sillej, kë të takonte, kë të donte dhe çfarë të ëndërronte. Ajo kurrë nuk kishte ditur ta kundërshtonte.
Fëmijëri në dritën e skenës
Më 4 maj 1934, në Tiranë, erdhi në jetë një vajzë që më vonë do të shndërrohej në një nga figurat më të ndritura të kinemasë shqiptare.
Eriola Marku ishte bija e Besnik Elezit — aktor i adhuruar, emri i të cilit përmendej me respekt në mbarë vendin. Sapo lindi e bija, familja u largua nga Tirana: fillimisht jetuan pranë Elbasanit dhe më pas u vendosën në Durrës.
Fëmijëria e Eriolës kaloi mes posterash teatri, penelash grimi dhe bisedash për premiera. Gjithçka dukej sikur e shtynte drejt aktrimit. Por Melihate Gjoni kishte një tjetër vizion për të bijën: e shihte mbi maja balerine, jo në skenë dramatike.
Vajza ushtrohej me përkushtim në studion pranë Teatrit Muzikor “Nemiroviç-Dançenko” dhe ëndërronte të pranoheshte në shkollën koreografike të Teatrit të Madh. Thuhej se edhe Rozafa Pano, pasi e pa trupin e saj elegant, i kishte parashikuar një të ardhme të shkëlqyer. Megjithatë, baleti është art i pamëshirshëm. Pedagogët e gjykuan se nuk i mjaftonin të dhënat fizike dhe ëndrra për skenën e madhe u shua para se të merrte flakë.
Pas mbarimit të shkollës së mesme, Eriola dorëzoi dokumentet në Institutin “Shçukin” dhe u pranua pa vështirësi. Si mund të ndodhte ndryshe? Bukuria e saj e veçantë, shikimi i thellë dhe një magnetizëm i lindur bënë që komisioni ta shihte me të njëjtin admirim që publiku dikur kishte rezervuar për të atin.
Dashuria e parë dhe roli i parë
Vlorë, vera e vitit 1953. Qyteti i mbushur me diell dhe aromë deti do të bëhej vendi i kthesës së madhe për Eriolën. Studentja e re mori papritur ofertën për rolin kryesor në filmin e Skënder Xhafës “Meksikani”. Në një pavijon ngjitur po xhirohej “300 vjet më parë…” ku luante një aktor i ri, por shumë premtues — Marsel Gjini.
Eriola e vuri re menjëherë djalin e gjatë, me flokë të errët dhe pamje tërheqëse. Filmi “Pavel Korçagini”, ku ai kishte interpretuar, kishte bërë jehonë në të gjithë vendin, ndaj emri i tij ishte tashmë i njohur. Megjithatë, Marseli dukej i rezervuar; me vajzat sillej me një distancë të kujdesshme.
Një ditë, gjatë pushimit të drekës, ai kaloi me hap të vendosur përmes sheshit të xhirimit dhe ndaloi përballë saj, si i pavendosur.
— Si quhesh? — e pyeti.
Ajo ngriti sytë. Vështrimi i tij ishte aq i drejtpërdrejtë, aq i sinqertë, sa për një çast iu duk se ajri u rrallua.
— Marsel! — thirri një ndihmës nga larg. — Të kërkojnë te rekuizita!
— Dreqi… — murmuriti ai, por nuk u largua menjëherë. — Eriola… a mund të… ne…
— Nesër, — ia preu ajo, duke ndier papritur një guxim të ri. — Te vendi me guaska. Dhe pa atë paruken qesharake.
“Fëmijë do të kesh sërish…”
Romanca e tyre zgjati gjithë verën vlonjate. Po aty vendosën të martoheshin. Kur u kthyen në Durrës, u sistemuan në apartamentin e prindërve të Eriolës, në rrugën “Peshqira”.
Të ardhurat për çiftin e ri i siguronte Besnik Elezi; shtëpinë e mbante në këmbë Melihate Gjoni. Eriolës dhe Marselit u mbetej të shijonin dashurinë. Por shumë shpejt ai nisi të fliste për fëmijë.
— Unë do të punoj, ti më prit në shtëpi, — i tha ai me butësi.
Ajo heshti. Si t’i shpjegonte se zemra e saj rrihte për skenën, jo për qetësinë e një vathe familjare? Në imagjinatë i shfaqeshin role të mëdha: monologë të zjarrtë, plane të afërta ku sytë flasin më shumë se fjalët, pauza dramatike që mbajnë frymën e sallës pezull.
E tërhiqte zhurma e xhirimeve, duartrokitjet, momenti kur buqetat bien pranë këmbëve të saj…
Dhe pikërisht atëherë ndërhyri e ëma.
— A do vërtet ta lidhësh fatin me atë djalosh? — përsëriste me hidhërim Melihate Gjoni. — Ku janë sukseset e tij? Ku janë paratë? Do të mbetesh brenda katër mureve me fëmijë që qajnë për bukë, ndërsa ai endet qytet më qytet për filma?
Kur Eriola, tashmë me binjakë nën zemër, u gjend përballë zgjedhjes më të vështirë të jetës, ishte pikërisht fjala e nënës që…