E diela kishte rënë përvëluese. Dielli i korrikut digjte ajrin dhe as hija e mollëve të vjetra në vilë nuk sillte freski — gjethet vareshin të plogështa, sikur edhe ato të ishin dorëzuar para vapës.
Ishim ulur në tavolinën e verandës. Me pirunin lëvizja sallatën në pjatë pa dëshirë për të ngrënë. Përballë meje, Klajdi po i tregonte me entuziazëm nënës së tij për një klient të ri; Mimoza Dervishi tundte kokën me krenari, i mbushte gotën me komposto dhe e shihte të birin me atë shikim adhurues, sikur sapo të ishte rizgjedhur president. Isha mësuar me këtë skenë. Pas dhjetë vitesh martesë, isha mësuar me shumë gjëra.
— Anisa, nuk po ha fare, — ma afroi pjatën me byrekë Mimoza. — Merr një, i bëra vetë, me lakër. E di që të pëlqejnë.
— Faleminderit, më vonë.
— Gjithmonë “më vonë”, — psherëtiu ajo dhe i hodhi një vështrim të birit. — Je dobësuar shumë. Klajdi, kujdesu pak për gruan.
Ai bëri një gjest shpërfillës pa e ngritur kokën nga telefoni. Kështu vepronte gjithmonë: fliste gjatë, pastaj zhytej në ekran, sikur gjithçka ishte mbyllur dhe ne të tjerët nuk kishim më rëndësi.
Sapo mbarova çajin e ftohtë dhe po bëhesha gati të çohesha për të ndihmuar me tavolinën, Klajdi e la telefonin mënjanë, pastroi fytin dhe pa fillimisht nga e ëma, pastaj nga unë, e sërish nga ajo. Zemra m’u drodh. E njihja atë shikim. Kështu më kishte parë kur më kishte njoftuar se pushimet anuloheshin “për shkak pune”, apo kur kishte vendosur që nëna e tij të jetonte tek ne “vetëm një muaj”, që u kthye në gjashtë.
— Kam diçka për të thënë, — nisi ai, duke trokitur me gisht në tavolinë për efekt. — E kam menduar gjatë. Bëhet fjalë për vilën.
Heshti qëllimisht, si për të na lënë të përtypnim fjalët.
— Çfarë ka vila? — pyeta.
— Vilën, — përsëriti ai, — kam vendosur ta kaloj në emër të mamit.
E vendosa gotën me kujdes, që të mos përplasej. Mimoza ngriti duart teatrale dhe i vuri mbi gjoks, duke bërë sikur po prekej nga kjo “sakrificë”.
— Klajdi, pse more? Kështu siç jemi, jemi mirë. Anisa mund ta marrë keq…
— Mami, mos fillo, — u vrenjt ai. — Është vendimi im. Toka ka qenë e babait. Është shtëpia e familjes. Duhet të mbetet në duar të sigurta.
Një valë e rëndë më përvëloi nga brenda. Po, trualli kishte ardhur nga vjehrri, Agim Sota, i lënë pas dore dhe i mbushur me ferra. Por shtëpinë e ndërtuam bashkë. Unë futa kursimet e mia, shpërblimin që mora për një projekt të madh. Unë zgjodha dritaret, negociova çmimet e materialeve, lyva muret e dhomës sonë derisa më u mbushën duart me flluska. Ndërsa Mimoza vinte një herë në muaj, ulej në hije dhe na shpjegonte pse gardhi ishte vendosur “gabim”.
— Klajdi, — fola me qetësi të sforcuar, — vila është pronë e përbashkët. E ngritëm së bashku. Të kujtohet?
— Edhe? — ma ktheu me bezdi. — Trualli është i babait. Dhe mami nuk është e huaj. Çfarë problemi ke? Nuk po ia kaloj ndonjë të panjohure.
— Unë s’dua përçarje, — ndërhyri Mimoza me zë të ëmbël si mjaltë. — Nëse Anisa mendon se s’është e drejtë… ndoshta s’duhet, Klajdi. S’dua të jem shkak grindjeje.
E tha në mënyrë të tillë që kuptohej qartë: në mendjen e saj vila tashmë ishte e saj, dhe çdo konflikt do t’i shërbente.
E pashë burrin tim. I mbështetur në karrige, me atë shprehjen e sipërme, më shikonte sikur isha një fëmijë që po pengonte të rriturit.
— Vendosa kështu, — tha prerë. — Dokumentet do t’i dorëzoj të hënën.
Heshtja në verandë u trash si katran. Diku leh një qen, një mollë ra me trokitje të shurdhër në tokë. E vështroja fytyrën e tij të vetëkënaqur dhe kuptova diçka thelbësore: ai nuk po më pyeste. Nuk po kërkonte mendim. Thjesht po më vinte përpara faktit.
— Vilën po e kaloj në emër të mamit. Kështu kam vendosur, — e përsëriti.
Nxora frymën ngadalë. Me atë frymëmarrje u largua zemërimi, u shua dëshira për të bërtitur apo për të thyer diçka. Në vend të tyre erdhi një qetësi e akullt.
— Mirë, Klajdi, — thashë duke u ngritur. — Je i sigurt?
U hutua për një çast. Me siguri priste shpërthim. Edhe Mimoza ngriu, pa ditur nëse duhej të vazhdonte rolin e të përulurës apo të gëzohej hapur.
— Po, — tha ai, por në zërin e tij u ndie një fije pasigurie.
Tunda kokën dhe u drejtova nga dera. Në prag u ktheva. Të dy rrinin përballë njëri‑tjetrit, aq të ngjashëm në tipare e në gjeste, me bindjen se bota rrotullohej rreth tyre.
— Po dal pak për ajër. Është vapë, — thashë.
Dhe dola.
Çdo hap drejt portës më rëndonte në kraharor. Nga dritarja e verandës i pashë duke folur gjallërisht; Mimoza me dorën mbi zemër, Klajdi duke shpjeguar diçka me pasion. Nuk ndjeva dhimbje. As fyerje. Një lehtësim i çuditshëm më përfshiu, si të ishte mbyllur dera e një kafazi ku kisha hyrë vetë dhe kisha qëndruar me shpresë se dikush do të më shihte.
Por askush nuk më kishte parë.
Jashtë portës mora drejtimin nga pylli. Dielli më përvëlonte kokën, pluhuri më kërciste nën këmbë, dhe një mendim i paqartë po merrte formë: ai vendosi. Mirë, Klajdi. Atëherë edhe unë do të vendos.
Nuk e dija ende çfarë. Por brenda meje po rritej diçka e fortë dhe e ftohtë.
Kaloi një javë. Shtatë ditë që përmbysën gjithçka, megjithëse nga jashtë dukej sikur jeta vazhdonte njësoj.
Klajdi sillej si fitimtar. Të hënën kishte shkuar diku “për dokumentet” dhe që atëherë më shihte me një lloj triumfi, sikur priste të bija në gjunjë nga mirënjohja që më toleronin ende në atë shtëpi. Unë heshtja. I përgatisja çantën për punë, gatuaja darkën, përgjigjesha shkurt. Ai ose nuk e vinte re, ose e quante tekë femërore.
Mimoza telefononte çdo ditë. Dikur një herë në dy‑tre ditë, tani në mëngjes dhe në mbrëmje. Diskutonin për gardhin, për perde të reja, për rregullime. Edhe pse, sipas Klajdit, procesi ende nuk ishte mbyllur, për të gjithçka kishte përfunduar. Nga pas murit dëgjoja bisedat dhe në gojë më mbetej një shije e hidhur.
Të shtunën, Klajdi njoftoi:
— Shkojmë në vilë. Duhet ta ndihmojmë mamin me disa gjëra.
— Çfarë gjërash? — pyeta duke përzier supën.
— Do të rregullojë magazinën, verandën. Do të vish, apo jo?
E hoqa tenxheren nga soba dhe e pashë. Ishte njëkohësisht i njohur dhe i huaj.
— Po, do të vij.
— Mirë. Se mami mendon që je mërzitur dhe po na shmangesh.
— Nuk po shmangem.
Ai mërmëriti diçka dhe e la me aq.
Në vilë mbërritëm në mesditë. Mimoza na priti në shkallë, përqafoi të birin me entuziazëm dhe më preku faqen me buzë të thata që mbanin erë valeriane dhe byrekë.
— Hyni, kam shtruar drekën! Klajdi, je i uritur? Anisa, je zbehur, s’po fle mirë?
Thashë se isha mirë dhe hyra. Në verandë ndryshimet binin në sy. Tavolina ime prej thurjeje, që e kisha blerë në një panair artizanal, ishte zhdukur. Në vend të saj, një tavolinë e re, e llakuar dhe pa shpirt. Perdet që i kisha qepur vetë ishin zëvendësuar me një pëlhurë të verdhë sintetike që të vriste sytë.
— Ku është tavolina ime? — pyeta qetësisht.
— Ishte e vjetër, po prishej! — u justifikua Mimoza. — Të bleva një më moderne.
— Nuk ishte e prishur. Ishte punë dore.
— Mos u kap pas gjërave të vogla, — tha Klajdi duke mbushur pjatën. — E reja është më e mirë.
Heshta. Vështroja perdet e verdha dhe mendoja çfarë tjetër do të ndryshonte. Dhoma jonë? Lulet që kisha mbjellë?
Pas drekës, Mimoza shpalli planin: të pastrohej magazina në papafingo.
— Anisa, ti je më e re, ngjitu lart, — tha ajo me ëmbëlsi. — Ne do të lëvizim dollapin këtu poshtë.
Klajdi tashmë diskutonte për vendosjen e mobiljeve. U ngjita shkallëve që kërcisnin.
Lart ishte mbytëse. Era e pluhurit të vjetër dhe e barit të tharë rëndonte ajrin. Drita hynte me kursim nga një dritare e vogël. Ndriçova me telefon. Kuti, batanije, një qilim i mbështjellë, kavanoza. Në një cep, një dollap i vjetër dhe mbi të libra e albume.
Mora një album të trashë me kopertinë kadifeje. Foto bardhezi, më pas me ngjyra të zbehura. Në një prej tyre dallova Agim Sotën, të ri, me flokë të dendur, pranë një vajze që nuk ishte Mimoza. Për një çast m’u duk si nëna ime, Lindita Prifti. U përqendrova më mirë — ndoshta gabohesha.
Vazhdova të shfletoj. Dasma, Klajdi i vogël, vite që kalonin. Kur do ta mbyllja albumin, një fletë e palosur ra në dysheme. E mora dhe e hapa. Shkrim me dorë, një vulë e rrumbullakët dhe një firmë poshtë.
Nisa të lexoj dhe zemra më humbi një rrahje.
Kontratë dhurimi. E datuar pesë vite më parë. Agim Sota i dhuronte truallin dhe shtëpinë e vilës… Lindita Priftit, nënës sime.
U ula në dyshemenë me pluhur, me shpinën mbështetur pas dollapit. Zhurma më gumëzhinte në veshë. E lexova edhe një herë, me kujdes, duke ndjekur çdo rresht, sikur mosbesimi im mund ta ndryshonte tekstin në letër. Dokumenti ishte i qartë dhe i prerë, dhe ndërsa e rilexoja për herë të tretë, e kuptova se kjo zbulese do të ndryshonte gjithçka.