Djali im i pasur ngriti kapakun e tenxheres ku ziente hikërrori dhe më pyeti qetësisht:
“Ma, ku janë dyqind mijë lekët që Bleona Cani t’i dërgon çdo muaj?”
Në atë çast kuptova diçka të tmerrshme: gjatë gjithë atij viti nuk kisha dridhur nga mosha, as nga pensioni i vogël, as nga dimri që hynte pa trokitur nëpër shtëpi. Kisha dridhur nga tradhtia. Dhe ajo tradhti qëndronte në kuzhinën time, e mbështjellë me një pallto të shtrenjtë.
Ishte mëngjesi i Krishtlindjes. Në qytetin tonë të vogël, i ftohti futet nëpër mure më shpejt se mysafirët. U zgjova para se të zbardhte, si gjithmonë. Ndërsa uji për çaj po nxehej, shtyva me një shall të vjetër të çarën e dritares që të mos më hynte era në këmbë gjatë natës. Fshiva tryezën, drejtova mbulesën plastike me trëndafila të zbehur dhe rregullova bredhin e vogël artificial që e vendos prej shtatë vitesh rresht.
Në sobë kisha vetëm hikërror. Të thjeshtë. Pa mish, pa gjë tjetër. Një ditë më parë, pas meshës në kishë, na kishin dhënë një qese me drithë, një kuti sardelesh, pak çaj dhe një sapun. Sardelet vendosa të mos i hap. I ruajta për nipërit. Doja që në shtëpinë e gjyshes së tyre të kishte të paktën diçka që të mos dukej krejt e varfër në pjatë.
Vesha fustanin tim blu, atë “të daljes”, që duket i rregullt vetëm po të mos shikosh nga afër bërrylat e holluar. Me dorë të lagur shtriva flokët, fshiva kornizën e fotografisë së burrit tim dhe pranë saj vendosa foton e Arben Beqirit me familjen.
Në atë fotografi, Arbeni qëndronte me një xhup të kushtueshëm, me buzëqeshjen e një njeriu që është mësuar të nxitojë edhe kur bën foto familjare. Bleona – e rregullt, elegante, gjithmonë e përmbajtur – me atë shprehjen që të paralajmëron pa fjalë: mos ma vështirësoni jetën. Fëmijët dukeshin të pastër, të krehur, sikur nuk kishin udhëtuar katër orë nëpër rrugë të akullta, por sapo ishin nxjerrë nga një kuti dhuratash.
Ata jetojnë pranë kryeqytetit, në një rezidencë të mbyllur. Shtëpi e madhe, dritare panoramike, dysheme me ngrohje, kuzhinë më e madhe se dhoma ime e ndenjjes. Nuk e di nga vizitat e shpeshta – kam qenë atje vetëm një herë. Por Arbeni më dërgon shpesh fotografi: verandë e re, oxhak i ri, tavolinë e gjatë për dymbëdhjetë vetë. Unë i përgjigjem gjithmonë njësoj: “Shumë bukur, bir. Ruani veten.”
Nuk jam ankuar kurrë. Ose, më saktë, jam mburrur aq gjatë me këtë heshtje, sa nuk e kam kuptuar sa shumë më ka dëmtuar. Më dukej se një nënë e denjë nuk duhet t’i kapet djalit pas krahu. Ai ka jetën e vet: familje, punë, kredi, takime, udhëtime. Qytetet e mëdha nuk hanë vetëm para – ato gllabërojnë edhe kohën, kujtesën, vëmendjen për atë që pret në një shtëpi të vjetër me dritë të verdhë në kuzhinë.
Një javë më parë, Arbeni më telefonoi si gjithmonë, me nxitim. Tha se në prag të Krishtlindjes nuk mund të vinin: Bleona kishte darkë korporate, partnerë biznesi, çdo gjë e planifikuar prej kohësh. Por më 25 do të ishin patjetër. Ma premtoi. Unë u mbajta pas atij premtimi siç mbahet njeriu pas një filxhani çaji të nxehtë kur duart nuk ndjejnë më ngrohtësi.
Darkova vetëm. Me tingullin e orës në mur, me kërcitjen e radiatorit, me zërat e huaj që vinin nga televizori i fqinjëve. Hëngra një pjatë hikërror dhe u përpoqa të mos mendoja se në shtëpi të tjera, në atë orë, shtroheshin sallata, priteshin byrekë, qeshnin njerëz, përqafoheshin, bënin zhurmë.
Ata mbërritën afër njëmbëdhjetës.
Një makinë e zezë e madhe ndaloi para portës sime, si të kishte humbur rrugën dhe të ishte futur gabimisht në një realitet tjetër. Në lagjen tonë ende pastrohet bora me lopata druri dhe tapetet varen në litar. Makina e Bleonës shkëlqente aq shumë sa pasqyronte gardhin tim të shtrembër.
Vrapova në korridor pa hequr përparësen. Arbeni hyri i pari – i gjatë, i ushqyer mirë, me aromë parfumi të shtrenjtë dhe rrugësh ku bora pastrohet në kohë. Më përqafoi fort, si dikur. Zemra më tradhtoi për një sekondë. Sado që një nënë mundohet të mos presë, ajo gjithmonë shtiret sikur nuk mban mend zhgënjimet.
Nipërit m’u hodhën në qafë, më kapën për këmbësh, folën të gjithë njëherësh. Pastaj, në prag u shfaq Bleona. Pallto e hapur me ngjyrë të çelët, çizme pa asnjë pikë bore, flokë të rregulluar me kujdes, telefoni në dorë. Ajo puthi ajrin pranë faqes sime dhe tha: “Gëzuar festën, zonja Shpresa Peshkatari.” Me një mirësjellje të ftohtë, si në recepsionin e një klinike private.
Me ta, brenda në shtëpi hyri edhe turpi im.
Në kuzhinë ishte freskët. Më freskët seç duhej për festë. Në dritare – pambuku që mbulonte të çarën. Pranë radiatorit – legeni. Divani në dhomë ishte ulur nga njëra anë, dhe kjo bie menjëherë në sy për ata që janë mësuar me mobilje që nuk kërcasin. Fëmijët shikonin bredhin. Të rriturit shohin varfërinë.
U ofrova çaj. Arbeni tha: “Ma, na hidh pak. Sa bukur mban erë. Çfarë po zien?” Desha të përgjigjesha, por ai tashmë ishte ngritur, kishte shkuar te soba dhe kishte hapur kapakun.
Avulli iu përplas në fytyrë. Pa hikërrorin.
Fillimisht buzëqeshi, si kur mendon se nëna thjesht nuk ka shtruar ende tryezën. Pastaj buzëqeshja iu shua. Hodhi sytë nga radiatori, nga dritarja, nga përparësja ime e vjetër mbi karrige, dhe sërish te tenxherja.
Dhe tha, krejt qetë:
“Ma… ku janë dyqind mijë lekët që Bleona t’i dërgon çdo muaj?”
M’u duk sikur ajri u boshatis. Edhe çajniku pushoi së zhurmuari. Lugë druri më rrëshqiti nga dora dhe ra mbi mbulesë.
Nuk e kuptova menjëherë kuptimin. Kur e kuptova, një të ftohtë i ashpër më përshkoi kraharorin – më i fortë se çdo natë dimri.
Sepse në një çast gjithçka u bë e qartë: nuk kisha jetuar “si të vinte”. Nuk ishin vetëm çmimet që ishin rritur. Nuk ishte vetëm pleqëria. Dikush më kishte vjedhur. Në heshtje. Me kujdes. Muaj pas muaji.
Dhe personi që e dinte këtë qëndronte dy hapa larg sobës sime dhe nuk iu skuq as faqja.
“Çfarë lekësh, bir?” e pyeta me zë të dridhur.
Arbeni u vrenjt. “Ato që Bleona t’i transferon. Çdo muaj. Prej gati një viti. I kërkova unë ta merrte përsipër, që të mos harrohej.”
Tunda kokën ngadalë. “Nuk kam marrë asgjë. Po të mos ishte kisha dhe fqinja e katit të parë, nuk e di si do ta kaloja dimrin.”
Pas këtyre fjalëve, në kuzhinë ra një heshtje e rëndë, që nuk premtonte asgjë të mirë dhe që do të ndryshonte përgjithmonë mënyrën si do ta shqiptonim fjalën familje.