Bleona Cani e ngriti kokën ngadalë nga telefoni. Në atë çast, për herë të parë, nuk pashë në fytyrën e saj bezdinë e zakonshme. Ishte diçka tjetër. E shpejtë. E rrëshqitshme. Por e mjaftueshme. Ka shprehje që një grua i dallon menjëherë, edhe kur gjithë jetën është përpjekur të mos mendojë për më të keqen. Ajo që pashë nuk ishte habi. Ishte llogaritje — dhe dikush sapo ia kishte hequr karrigen nga poshtë.
Arben Beqiri u kthye nga ajo.
— Bleona, ku janë paratë?
Ajo buzëqeshi me lehtësi të shtirur, tepër të shpejtë për të qenë e natyrshme.
— Arben, mos e nis tani. Ndoshta mamaja jote po ngatërron. Ose i ka tërhequr cash dhe s’e mban mend.
Kjo më dhembi më shumë se çdo gjë tjetër.
Jo varfëria.
Jo të ftohtit.
Jo tenxherja bosh në Krishtlindje.
Por fjala që mbeti pezull në ajër pa u shqiptuar: e moshuar. Pra, mund të mos i besohet. Mund të justifikohet me moshën. Mund të vihet në dyshim jo vetëm kujtesa, por edhe dinjiteti.
Pa thënë asnjë fjalë, u çova dhe shkova në dhomë. Nga dollapi nxora dosjen me dokumentet e burrit tim të ndjerë, dhe prej andej librin e kursimeve dhe disa fletëprintime që dikur m’i kishte bërë mbesa e fqinjës. Duart nuk më dridheshin nga dobësia. Por nga fyerja. Nga ajo lëndim i heshtur, i trashë, që grumbullohet ndër vite tek njerëzit që janë mësuar të durojnë pa dëshmitarë.
U ktheva në kuzhinë dhe i vendosa mbi tavolinë, pranë tenxheres.
— Hape, — i thashë tim biri.
Ai nisi t’i shfletonte faqet me nxitim. Pensioni. Një rimbursim i vogël për ilaçe. Një ndihmë nga famullia. Kthim për mbipagesë të energjisë. Dhe asgjë tjetër. Asnjë transfertë që t’i afrohej shumës për të cilën ai po fliste.
E pashë si i ndryshoi fytyra. Fillimisht hutim. Pastaj zemërim. E më pas diçka më e rëndë — ai moment kur një burrë kupton se për vite të tëra ka zgjedhur të mos shohë të dukshmen, sepse ishte më e lehtë të besonte në një rregull të bukur sesa në fjalën e nënës.
Bleona nuk buzëqeshte më.
Vëzhgova duart e saj — gishta të hollë, me unaza që shkëlqenin nën dritë. Njëri prej tyre nisi të trokasë mbi ekranin e telefonit. Shpejt. Me nervozizëm. Njerëzit mund të heshtin me gojë, por duart zakonisht e tradhtojnë të vërtetën para se ta bëjnë fjalët.
Arbeni e mbylli librin e kursimeve me ngadalë. Pastaj e pa gruan drejt në sy dhe, me një zë aq të ulët sa u bë më i frikshëm se çdo britmë, tha:
— Atëherë hape aplikacionin e bankës. Tani.
Bleona nuk lëvizi.
Vetëm e ktheu telefonin me ekranin poshtë.
Në atë çast e kuptova se në kuzhinën time nuk do të hapej thjesht historia e disa transfertave. Do të zbulohej e gjithë jeta e tyre bashkëshortore. Dhe ndoshta djali im do të shihte për herë të parë me kë e kishte ndarë tryezën dhe shtëpinë.
Ajo e shtrëngoi më fort telefonin në pëllëmbë.
Për disa sekonda u dëgjua gjithçka: si ziente ngadalë gruri në tenxhere, si tik-takon ora mbi frigorifer, si njëri nga nipërit fshiu hundën në korridor.
Arbeni nuk e ngriti zërin.
— Thashë: hape aplikacionin.
Bleona e pa sikur ai sapo kishte shkelur etikën.
Jo martesën.
Jo besimin.
Jo një vit gënjeshtrash.
Por mirësjelljen.
— Mos bëj skenë para fëmijëve, — tha me zë të ulët.
— Atëherë s’duhej ta kishe bërë këtë para nënës sime, — u përgjigj ai.
Qëndroja pranë tavolinës dhe papritur nuk dija ku t’i vendosja duart. Libri i kursimeve, aty pranë tenxheres, dukej si provë e një jete që s’ishte e imja. Sikur nuk kisha qenë unë ajo që numëronte qindarkat para farmacisë. Sikur nuk isha unë që ngrohja duart te filxhani i çajit, sepse kisha frikë të ndizja ngrohësen. Sikur nuk shtiresha e pangopur që të mos dukej mungesa.
Bleona më hodhi një vështrim. Për herë të parë nuk kishte as mirësjellje, as acarim. Vetëm një ftohtësi të matur të dikujt që është vënë në qoshe, por ende shpreson të gjejë një dalje.
— Shpresa Peshkatari, ndoshta nuk i kuptoni të gjitha, — tha ajo.
Nuk ishin fjalët që më goditën. Ishte toni. Ai ton që të bën të ndihesh si fëmijë, sikur dikush po të shpjegon jetën tënde.
Arbeni bëri një hap përpara.
— Bleona.
— Nuk kam pse të jap llogari në këtë mënyrë, në këtë atmosferë, — u përgjigj ajo më ashpër. — Për më tepër, këto janë paratë tona.
Kjo fjali e goditi atë më fort se çdo akuzë.
E pashë në fytyrën e tij. U desh një çast para se të puliste sytë.
— Tonat? — përsëriti.
— Po, tonat. Apo mendon se buxheti i familjes ndërtohet vetëm mbi vendimet e tua? Ti vetë the që nëna jote nuk kërkon. Që i mjafton pak. Që është krenare dhe nuk do të marrë më shumë se ç’i duhet.
M’u morën këmbët për një moment, por nuk u ula. Ndonjëherë dinjiteti të mban në këmbë më gjatë se forca.
Arbeni e shikonte sikur përballë tij të qëndronte një e panjohur me zërin e gruas së tij. Kështu ndodh kur jeton gjatë me dikë dhe sheh vetëm versionin e përshtatshëm të së vërtetës.
— Unë thashë t’i dërgoheshin para nënës sime, — tha ai me theks të qartë.
— Ti the të ndihmonim, — e ndërpreu Bleona. — Dhe unë kam ndihmuar. Kemi paguar kurset e fëmijëve, kredinë e shtëpisë, shoferin, shkollën. E di sa kushton “bujaria” jote? Dyqind mijë lekë në muaj nuk janë gjest simbolik, janë vrimë në buxhet.
Ai u drejtua ngadalë.
— Kjo nuk ishte bujari. Ishte nëna ime.
Bleona buzëqeshi lehtë. Jo me ligësi. Më keq. Me lodhjen e dikujt që e ka justifikuar veten shumë herë në heshtje.
— Nëna jote ka jetuar kështu edhe më parë, Arben. Mos bëj sikur vetëm unë jam fajtore që ti vije një herë në gjashtë muaj dhe nuk shihje si jetonte.
Kuzhina u mbush me heshtje.
Sepse edhe kjo ishte e vërtetë.
E pjesshme.
E hidhur.
Por e vërtetë.
Pashë faqen e tim biri të dridhej lehtë. Jo nga zemërimi. Nga goditja në atë vend ku ai vetë kishte frikë të shihte.
Ai u kthye nga unë.
— Mami…
Ngrita dorën.
Jo për ta ndalur.
Por që të mos kërkonte falje para kohe.
Ka fjalë që nuk duhen thënë deri në fund para se e vërteta të dalë plotësisht në dritë, përndryshe ato bëhen vetëm përpjekje për ta mbyllur plagën më shpejt se sa duhet.