Trokitja e thatë e çekiçit të gjyqtarit u përhap si jehonë në heshtjen e zbrazët të sallës. Dukej sikur edhe grimcat e pluhurit, që notonin në rrezen e dritës nga dritarja e lartë, u mpinë për një çast. Për Elvana Mëhillin, ai tingull ishte nota e fundit që mbyllte një kapitull dhjetëvjeçar të jetës së saj. Dhjetë vite që tashmë, në mendjen e saj, i quante vetëm me një emër: “gabimi më i madh”.
Ajo qëndronte ulur në një stol të fortë druri, me gishtat e shtrënguar fort në buzën e sediljes, që të mos i dridheshin duart. Përballë saj, në anën tjetër të sallës, ishte vendosur “delegacioni familjar”: Arben Qafoku, nëna e tij Vjollca Leka dhe motra, Klea Kastrati. Dukej sikur formonin një skuadër të bashkuar që priste të festonte një fitore.
Vjollca kishte në fytyrë atë shprehjen e zakonshme të përbuzshme, paksa të mërzitur, sikur gjithçka që po ndodhte ishte nën nivelin e saj. Klea, e mbështetur shkujdesur, rrëshqiste gishtin mbi telefon, herë pas here ngrinte sytë dhe e vështronte Elvanën me një kureshtje therëse, të përzier me përçmim.
Arbeni… dukej si i panjohur. Kostumi i shtrenjtë i rrinte për mrekulli, ora e re i shkëlqente në kyç, ndërsa në buzë i ishte krijuar ajo vijë e hollë përbuzjeje. Nuk ishte ai djali me sytë plot dritë që i premtonte se do t’i sillte yjet nga qielli. Ai njeri dukej sikur kishte vdekur prej kohësh, zëvendësuar nga një burrë i ftohtë, llogaritës dhe i suksesshëm.
— Procesi i zgjidhjes së martesës konsiderohet i përfunduar. Martesa mes Elvana Mëhillit dhe Arben Qafokut shpallet e zgjidhur, — tha gjyqtari me zë të rrafshët, pa asnjë ngjyrim.
Vjollca tundi kokën me kënaqësi. Klea futi më në fund telefonin në çantë.
Një boshllëk i akullt përshkoi trupin e Elvanës. Mbaroi. Gjithçka mori fund.
Dolën njëkohësisht dhe u drejtuan nga korridori i gjerë. Pranë hyrjes, Arbeni u ndal, duke lënë të kalonin përpara nënën dhe motrën. Pastaj u kthye nga Elvana. Ajo u mpak, pa e ditur çfarë të priste: një thumb tjetër? Një këshillë të fundit?
Ai e pa nga lart-poshtë. Në sytë e tij nuk kishte asgjë veç përbuzjes së pastër.
— Ja pra, — tha ai me zë të ulët, por të prerë, që të mos dëgjonte askush tjetër. — Më në fund u çlirova nga një e mjerë.
Fjala mbeti pezull, e rëndë si një teh. “E mjerë.” I çau përmes mpirjes që e kishte mbrojtur këta muaj. Dukej sikur jehona e saj përplasej në muret e mermerit.
Elvana nuk arriti të nxirrte asnjë tingull. Një nyjë i bllokoi fytin. E vështroi me sy të hapur, duke kërkuar kot ndonjë grimcë të atij njeriu që kishte dashur.
I kënaqur me efektin, Arbeni u largua drejt daljes, ku e prisnin Vjollca dhe Klea. Nëna i tha diçka me zë të ulët; ai buzëqeshi lehtë. Klea, duke kaluar pranë Elvanës, shtoi:
— Mos harro çelësat e apartamentit. Arbeni do të ndërrojë bravat.
Pastaj u larguan. Të tre dolën në dritën e fortë të diellit, hipën në makinën e tij luksoze dhe u zhdukën. Si të kishin hedhur tej diçka të panevojshme.
Elvana mbeti vetëm në hollin bosh. Fjala “e mjerë” i gumëzhinte në vesh. Doli në rrugë si në mjegull. Dielli ndriçonte njësoj për të gjithë, por për të gjithçka ishte bërë bardhë e zi. Në dorë mbante një qese të vetme me sende personale. Librat, fotografitë, kujtimet — kishin mbetur në apartamentin që tani ai e quante vetëm të tijin.
Pra kështu e kishte parë ai gjithë këto vite? Punën e saj të thjeshtë si kontabiliste, rrobat e rehatshme por pa markë, refuzimin për dhurata të shtrenjta… madje edhe dashurinë e saj?
U fut në makinën e vjetër, me bojën e gërvishtur. Vetëm aty, në hapësirën e ngushtë që mbante erë benzine dhe lëkure të konsumuar, lejoi veten të shpërthente. Lotët i rrëshqitën pa zë. Qante jo vetëm nga dhimbja, por nga turpi. Turpi që kishte lejuar të trajtohej kështu. Që nuk e kishte parë më herët ndryshimin. Që dhjetë vite përkushtim ia kishte dhuruar një burri që në fund e quajti “të mjerë”.
Fshiu sytë, ndezi motorin. Ai u drodh e u dëgjua zhurmshëm — kontrast i thellë me automjetin e heshtur të Arbenit. Ashtu si jeta e tyre tani: ai i lirë dhe triumfues; ajo e thyer dhe e vetme.
Por thellë, nën shtresat e poshtërimit, lëvizi diçka e vogël dhe e fortë. Jo ende zemërim. Jo hakmarrje. Vetëm një farë e ftohtë kuptimi: fjalët kanë peshë. Dhe një ditë, për to paguhet.
Një javë pas gjyqit, Elvana u kthye në apartament. Ose më saktë, shkoi për të marrë gjërat e fundit. U ngjit ngadalë në katin e tretë. Shkallët gri, të njohura deri në plasaritjen më të vogël, dukeshin të huaja.
Hapi derën që ende mbante mbi të mbiemrin e përbashkët. Brendësia ishte pothuaj bosh. Jehonë. Ftohtësi. Divani i shtrenjtë, mobiliet moderne, tavolina — Arbeni i kishte marrë. Kishte lënë vetëm atë që, sipas tij, “nuk vlente”.
Në dhomën që dikur ndanin, pranë murit ku kishte qenë krevati, qëndronte një kuti kartoni. Pranë saj, tapeti i vjetër që Elvana kishte blerë para martesës dhe disa libra me kopertina të konsumuara.
U ul në gjunjë. Brenda kutisë ishin copa nga jeta e saj e dikurshme: një kuti bizhuterish të thjeshta, fletore, dokumente. Dhe fotografi.
Mori njërën. Në shëtitore, të rinj, duke qeshur. Arbeni e përqafonte, sytë i shkëlqenin.
— Mos u shqetëso, Lika, do t’ia dalim. Mjafton të jemi bashkë.
Ku kishte humbur ai njeri? Ai që rrinte netëve zgjuar mbi projekte për të marrë ngritje në detyrë dhe pastaj e thërriste në ballkon për të parë yjet? Ai ishte zhdukur pak nga pak, me çdo sukses, me çdo marrëveshje të madhe. Në vend të tij erdhi dikush i lodhur, i paduruar, i pakënaqur. Filloi të turpërohej nga puna e saj modeste, nga shoqet e saj, nga “mungesa e ambicies”.
Një tjetër foto: festa e shtëpisë së re. Ai në qendër, me gotë në dorë, plot vetëbesim. Ajo pak më anash, me buzëqeshje të zbehtë. Që atëherë kishte nisur të ndihej e tepërt.
Zilja ra papritur. Elvana u drodh. E dinte kush ishte.
Hapi derën. Klea qëndronte aty, e veshur me kostum të ndezur, çantë të re në krah. Sytë i rrëshqitën brenda, duke vlerësuar boshllëkun.
— Qenke këtu. Mendova se ende rri te shoqja jote dështake.
Elvana u tërhoq pa folur. Klea eci nëpër dhoma si inspektore.
— Arbeni tha të nxitosh. Javën tjetër sjell mobilie të reja. Dhe do ndërrojë bravat. Prandaj merre plaçkën tënde dhe liro hapësirën. Do jetojë me gruan e re këtu.
“Gruaja e re.” Fjalët e goditën si shuplakë.
— Nuk po marr plaçka, — tha Elvana qetë. — Po marr kujtimet e mia.
Klea qeshi me përbuzje.
— Kujtime? Që i pengoje jetën? Ai ka kaluar në nivel tjetër. Ti e mbaje mbrapa me ndjeshmërinë tënde. Në biznes nuk duhen emocione. Atij i duhej partnere, jo barrë.
Fara e ftohtë brenda Elvanës u forcua.
— Thuaji Arbenit se do t’i marr të gjitha së shpejti. Çelësat do t’i lë poshtë tapetit.
— Mos harro, — shtoi Klea para se të dilte. — Ai shpëtoi nga një problem i madh. Bëj mirë ta pranosh.
Dera u mbyll. Heshtje.
Elvana vendosi fotot në kuti, sipër librin me poezi që Arbeni ia kishte dhuruar në përvjetorin e parë. Pastaj pa nga dritarja. Klea po hipte në taksi, duke folur me zë të lartë në telefon.
“Barrë… problem… e mjerë…”
Fjalët ende dhembnin, por tani dhimbja ishte e kthjellët. Nuk qau. Vetëm shtrëngoi parvazin e dritares, duke parë makinën që largohej, sikur me të të iknin edhe hijet e fundit të së shkuarës.
Mori kutinë dhe doli pa u kthyer më. Dera u mbyll me atë kërcitjen e vjetër. Këtë herë, përgjithmonë.
Java te shoqja kaloi si mjegull gri. Në punë lëvizte mekanikisht; në mbrëmje rrinte e heshtur. Filloi të kërkonte dhoma me qira, duke llogaritur kursimet modeste. Rroga e kontabilistes mezi mjaftonte. Qira, ushqim, transport — mbeteshin thërrime. Një jetë që Arbeni do ta quante sërish “jetë e një të mjere”.
Në një mëngjes të zymtë, telefoni i punës vibroi me një numër të panjohur.
— Zonja Elvana? — u dëgjua një zë i sjellshëm mashkullor. — Jam noteri Mentor Curri. Duhet të takohemi për një çështje urgjente që lidhet me një trashëgimi.
Ajo pothuajse e lëshoi receptorin. Zemra i rrahu fort.
— Trashëgimi? Me siguri ka ndonjë gabim. Unë nuk kam më asnjë të afërm…
—