— Bëhet fjalë për Haki Currin, — e shqiptoi noteri Mentor Curri emrin me një theks të veçantë, sikur vetë ai tingull të kishte peshë vendimtare.
Haki Curri. Gjyshi i largët. Vëllai i gjyshes së saj të ndjerë prej vitesh. Një figurë enigmatike që jetonte i mbyllur në shtëpinë e vjetër në periferi të qytetit. Ish‑inxhinier, i ve, një burrë që dukej sikur kishte ndalur në kohë. Elvana e kishte takuar rrallë — ndoshta një a dy herë në vit, zakonisht në festa. I çonte ndonjë byrek të bërë vetë; ai e priste me një tundje koke të përmbajtur, i hidhte çaj në filxhan dhe bisedonin shkurt për motin ose për punën e saj. Ai dëgjonte me vëmendje, me ata sy të mprehtë që dukej sikur shihnin përtej fjalëve. Për Arbenin nuk kishte pyetur kurrë.
Ai kishte ndërruar jetë. Një muaj më parë. Dhe ajo, e zhytur në ferrin e divorcit, as që e kishte marrë vesh.
— E… e kuptoj, — belbëzoi ajo. — Por nuk jam e sigurt ç’lidhje ka kjo me mua.
— Haki Curri ka lënë një testament. Dhe ju, zonja Elvana Mëhilli, jeni përcaktuar si trashëgimtarja e vetme. Procedura kërkon praninë tuaj. A mund të paraqiteni sot?
Tani ajo ishte ulur në zyrën e rregullt të noterit, në buzë të një kolltuku lëkure, duke u përpjekur të kuptonte nëse po jetonte realitet apo ëndërr. Mentor Curri, burrë në moshë me sy të kthjellët, vendosi para saj disa dokumente me qetësi ceremoniale.
— Hakiu ishte njeri i përpiktë, — tha ai, duke i zgjatur një dosje të hollë. — Çdo gjë është sistemuar shumë kohë para se të ndahej nga kjo botë. Qartë, pa hapësirë për kontestime.
Elvana mori dosjen mekanikisht. Duart i dridheshin.
— Po pse unë? Ai kishte fqinjë, shokë…
— Ai ju ka lënë të gjithë pasurinë, — e ndërpreu butë noteri. — Shtëpinë private me truall në adresën Rruga e Kopshtit, nr. 17, si dhe një depozitë bankare në një bankë të nivelit të dytë.
Ai përmendi shumën.
Për disa sekonda ajo ndjeu sikur ajri u zhduk. Shifra ishte aq e madhe, aq e pabesueshme, sa mendja e saj refuzonte ta përpunonte. Ishte më shumë se sa mund të fitonte gjatë gjithë jetës. Më shumë se paga vjetore e Arbenit në postin e tij të “lakmueshëm”. Një shumë që blinte liri.
— Jeni… jeni i sigurt? — pëshpëriti, me zë që mezi dilte.
— Plotësisht. Shtëpia ka nevojë për disa riparime, por struktura është solide. Ndërsa kursimet… Hakiu ishte jashtëzakonisht kursimtar. Ka mbledhur çdo qindarkë me vite. Dhe, sipas letrës që ka bashkangjitur me testamentin, ju ka çmuar shumë.
— Letër? — ajo ngriti sytë, e habitur.
Noteri nxori nga sirtari një zarf të bardhë, paksa të rrudhur në cepat e tij. Emri i saj ishte shkruar me shkrim të fortë, të vjetër.
— Ka kërkuar t’jua dorëzoj personalisht.
Me gishta që i dridheshin, Elvana e hapi zarfin. Brenda ishte një fletë e thjeshtë me katrorë, e mbushur me të njëjtin shkrim.
“Vani ime e vogël,
Nëse po i lexon këto rreshta, do të thotë se unë jam larguar. Mos u trishto. Kam jetuar gjatë dhe kam parë mjaft. Kam parë edhe burrin tënd. Kam parë mënyrën si të shikonte. Në sytë e tij ka ftohtësi, bijë. Ftohtësi dhe llogari. Ti je e kundërta — ngrohtësi, mirësi, një thjeshtësi që budallenjtë e quajnë dobësi. Më kujton Anën time të ndjerë. E njëjta dritë.
E di që herët a vonë do të përballesh me vështirësi. Bota shpesh i shtyp ata si ti, por vetëm për t’i rindërtuar më të fortë. Paratë dhe kjo shtëpi nuk janë dhuratë. Janë pikënisja jote. Terreni nga ku do të nisësh një jetë të re, pa kthyer kokën pas tek ata që nuk e njohin vlerën tënde. Mos lejo askënd të të quajë e mjerë. Askush që ka mendim me peshë nuk do ta mendojë këtë.
Ji e lumtur.
Gjyshi Haki.”
Lotët i rrëshqitën pa frena. Të nxehtë, të kripur, por çuditërisht çliruese. Nuk u përpoq t’i fshihte. Rrinte në atë zyrë noterie dhe qante, duke e shtrënguar letrën pas gjoksit. Nuk ishin lot zie. Ishin lot lirie. Dikush kishte parë. Dikush kishte kuptuar. Dikush, në prag të vdekjes, kishte menduar për të.
Ai e kishte ditur. E kishte dëgjuar atë fjalë. “E mjerë.” Sikur ta kishte ndjerë helmin që Arbeni i kishte hedhur në shpirt.
Mentor Curri priti në heshtje derisa ajo u qetësua dhe i ofroi një gotë ujë.
— Duhet të firmosni këtu, këtu dhe këtu, — i tregoi ai vendet përkatëse. — Pas kësaj, do të pajiseni me certifikatën e trashëgimisë. Shuma do të jetë e disponueshme brenda tre ditëve pune.
Ajo firmosi. Dora tashmë ishte e qëndrueshme. Shkronjat dolën të qarta, të forta.
Kur doli nga ndërtesa, u ndal në shkallë. Qielli ishte po ai, gri. Qyteti po ai. Por diçka kishte ndryshuar. Ngjyrat ishin kthyer. Thithi thellë ajrin e ftohtë dhe, bashkë me të, një ndjesi të harruar: shpresën.
Nxori telefonin e vjetër për të telefonuar një shoqe, por pa dy thirrje të humbura. I njëjti numër. Numri i ruajtur dikur si “shtëpia”. Arbeni.
E futi telefonin në çantë pa e kthyer telefonatën. Ajo pjesë e ftohtë brenda saj, ajo bërthamë e re force, ishte forcuar edhe më shumë.
“Terren,” përsëriti me vete fjalën e gjyshit.
Tani ajo kishte terrenin e saj.
Tri ditët kaluan si në mjegull. Elvana përfundoi procedurat, mori dokumentin përfundimtar dhe madje shkoi të shihte shtëpinë në Rrugën e Kopshtit, nr. 17. E vjetër, me bojë të zverdhur dhe oborr të lënë pas dore, por me mure të forta. Për të ishte vendi më i bukur në botë. Jo thjesht një banesë — një kështjellë.
Në dhomën e saj tek shoqja, ajo nisi të hartonte plane. Rinovim, mobilim, ndoshta një biznes i vogël — një dyqan lulesh apo shërbime kontabiliteti nga shtëpia. Për herë të parë pas shumë muajsh, e mendonte të ardhmen pa frikë, me një fije entuziazmi.
Në atë çast, telefoni vibroi. Në ekran u shfaq emri që para një jave do t’i kishte ngrirë gjakun: Vjollca Leka.
Elvana e vështroi ekranin. Ajo fijë e tendosur brenda saj u shtrëngua si tel. Nuk donte të përgjigjej. Por zilja pushoi dhe rifilloi menjëherë, më këmbëngulëse.
Ajo u përgjigj, por nuk foli.
— Vanushka, bijë! — erdhi një zë i ëmbël deri në neveri. — Je ti?
— Po, — tha shkurt.
— Më në fund! U shqetësova. Po të telefonoja e po të telefonoja… Je vetëm tani, pa mbështetje.
Kujdesi i rremë i përshkoi shpinën si akull.
— Jam mirë, zonja Vjollca. Çfarë dëshironi?
— Si “çfarë dua”? — u shtir ajo e lënduar. — Të pyes për shëndetin! Ishe si vajzë për mua. Zemra më dhemb kur mendoj që rri vetëm. Arbeni veproi… nxitimthi. Burrat gabojnë.
Elvana heshti.
— Kam dëgjuar, — zëri i Vjollcës u ul në ton konfidencial, — që ke çështje trashëgimie. Një grua e vetme me shumë para… është përgjegjësi e madhe. Rreziqe pafund. Mund të të mashtrojnë lehtë.
“Ashtu si po përpiqeni ju,” mendoi ajo.
— Do t’ia dal, — tha me qetësi.
— Sigurisht që do t’ia dalësh! Me ndihmën tonë! Ne jemi familje. Arbeni është specialist financash. Mund t’i investojë paratë, t’i shumëfishojë. Unë do të merrem me shtëpinë, me rikonstruksionin. Kam shije të hollë, e di vetë.
Pafytyrësia ishte marramendëse.
— Faleminderit për ofertën, por do të merrem vetë.
Në linjë ra heshtje e rëndë.
— Vetë? — zëri u ftoh. — Mos u sill budallaqe, Elvana. Ke jetuar me rroga qesharake. Çfarë kupton ti nga financat? Do t’i shpërdorosh. Arbeni madje… mund të rishqyrtojë kthimin, nëse sheh që je bërë më… serioze.
Kjo ishte e tepërt.
— Nuk kam nevojë të kthehet. As të “hyjë në situatën time”. Mirupafshim.
E mbylli telefonin. Duart i dridheshin, por jo nga frika — nga zemërimi.
Por sulmi nuk mbaroi aty. Mbrëmjen tjetër, kur po kthehej nga një takim me avokatin, pranë hyrjes së pallatit të shoqes pa Arbenin. I mbështetur te makina e tij luksoze, me pallto elegante dhe një buqetë trëndafilash të bardhë.
— Elvana. Po të prisja.
Ajo u ndal disa hapa larg.
— Pse?
— Të flasim. Të kërkoj falje, — i zgjati lulet. Ajo nuk i mori. — Fjalët në gjyq… ishin të shëmtuara. Ishte stres. Nuk i mendoja.
Ajo e pa drejt e në sy.
— I mendoje. I ke menduar prej vitesh. Je këtu sepse kam para.
Ai shtrembëroi buzët.
— Mos u bë cinike. Kemi dhjetë vite bashkë. Mund ta ndreqim. Të fillojmë nga e para. Do të të ndihmoj me trashëgiminë, do të të mbroj nga mashtruesit.
Bëri hap për t’i kapur dorën. Ajo u tërhoq.
— Mashtruesi më i madh në jetën time je ti, Arben. Dhe familja jote. Nuk kam nevojë për mbrojtjen tënde. Largohu.
Maska i ra. Në sy i shkëlqeu përbuzja e vjetër.
— Po bën gabim të madh! — zëri iu bë i ashpër. — E vetme nuk do t’ia dalësh! Do t’i humbasësh të gjitha dhe do të mbetesh me duar bosh! Atëherë mos guxo të vish tek unë!
Ajo e pa gjatë. Nuk ndjeu më zemërim. Vetëm lodhje.
— Me duar bosh kam qenë tashmë, Arben. Pranë teje. Mjafton.
U kthye dhe hyri në pallat pa u kthyer pas. E dinte që ai po e shikonte. E dinte gjithashtu që kjo ishte vetëm fillimi.
Po atë natë, në kuzhinën e ndritshme me krom dhe xham të apartamentit të Arbenit, u mblodh i gjithë fisi. Ajri ishte i rëndë nga aroma e kafesë së shtrenjtë dhe konjakut, por mbi të gjitha nga mllefi.
Arbeni ecte përpara e mbrapa mbi dyshemenë me shkëlqim, me gotën në dorë. Fytyra i ishte shtrembëruar nga inati.
— Ajo më përzuri… — shpërtheu ai, duke goditur gotën mbi tavolinë. — Më përzuri mua! A e kuptoni? Ajo… ajo që i detyrohet gjithçka familjes sonë!