— Për cilësinë e jetës sonë, — u përgjigj Arbeni me ton serioz, sikur po mbronte një tezë doktorature. — Meqë ra fjala, çiftet që kanë një divan të mirë zihen më pak.
Denisa qeshi lehtë.
— Po të ishte kështu, ne duhej të kishim një fron të larë në ar.
— Mos ma prish idenë. Shiko edhe këtë televizorin. Është me ulje. Dita e fundit e ofertës.
— Ofertat gjithmonë e kanë “ditën e fundit”, Arben. Është pjesë e strategjisë së tyre.
— Nuk mund të jetojmë si kushërinj të varfër, kur nuk jemi më të tillë.
Denisa e vështroi gjatë, pa hyrë në debat. Ndoshta sepse edhe ajo ishte lodhur duke u ngjeshur në kufij. I duhej pak ajër, pak hapësirë. I dukej e lodhshme të llogariste çdo lek deri në qindarkë. Dhe kështu blenë divanin. Pastaj televizorin. Më vonë lavatriçen. E më pas edhe disa gjëra të tjera nga kategoria “meqë e nisëm, ta çojmë deri në fund”.
Dhe pikërisht atëherë nisi pjesa më interesante.
Një mbrëmje, Arbeni ishte shtrirë në divanin e ri, duke lëvizur me dembelizëm gishtin në ekranin e telefonit. Papritur, me një zë të qetë, pothuaj të pakujdesshëm — atë zë me të cilin njerëzit hedhin një bombë të vogël nën mbulesë — tha:
— Ah, po. Më telefonoi mami sot.
— Hë? — ia ktheu Denisa nga kuzhina. — Çfarë tha?
— Asgjë e veçantë. Ankohej për çmimet. Tha që në supermarket tashmë e sheh një qese sikur po firmos kredi.
— Kjo s’është ndonjë lajm i ri, — u përgjigj Denisa, duke fshirë duart. — Edhe mua ndonjëherë më duket sikur në arkë do më bëjnë analizë financiare para se të më shesin orizin.
Arbeni buzëqeshi, por nuk u largua nga tema.
— Edhe faturat e shërbimeve i janë rritur. Po e ka pak të vështirë.
Denisa u mbështet te pragu i derës.
— Ku do të dalësh?
— Askund. Thjesht po tregoj.
— Sa herë që ti “thjesht tregon”, çuditërisht pakësohen paratë tona.
— Po jo, — tha ai me një lloj lëndimi të sforcuar. — Vetëm ndava një shqetësim. Ndoshta mund ta ndihmonim disi.
— Kë?
— Mamin.
— Tëndën?
— Sa nëna kam unë? — ia ktheu ai me ironi.
— Thjesht po saktësoj. Mund ta ndihmosh. Punon.
Ai uli telefonin dhe u ngrit në gjysmë.
— Denisa, rroga ime është më e ulët.
— Ndërsa unë paskam ndërgjegje më të gjatë. Dhe?
— Ja, e nise prapë.
— Jo. Ti e nise. Parimi yt ka qenë i qartë: secili kujdeset për prindërit e vet.
— Atëherë ishte situatë tjetër.
— Sigurisht. Atëherë nuk ishte mamaja jote në anën që kërkonte ndihmë.
Arbeni shtrëngoi buzët.
— Pse çdo gjë e kthen në akuzë? Po flas si njeri.
— Edhe unë po përgjigjem si njeri. Mamaja jote është përgjegjësia jote. E imja është e imja.
— Por tani ti ke më shumë mundësi.
— I kam, — pohoi ajo. — Dhe i menaxhoj vetë.
Ai heshti. Atë mbrëmje nuk e preku më temën. Por më pas nisi ta sillte në tryezë me kujdes, me doza të vogla, si ilaç që jepet pikë-pikë deri sa të bëjë efekt.
— Mami shkoi në treg në këmbë, po kursen, — thoshte në mëngjes.
— I erdhi fatura e dritave, mund ta vendosë në kornizë, — psherëtinte gjatë kthimit nga puna.
— Rubineti i kuzhinës i pikon, por hidrauliku i kërkoi një çmim sikur po riparonte kursin e lekut, — shtonte në darkë.
Denisa dëgjonte. Nganjëherë tundte kokën. Jo sepse nuk kuptonte, por sepse kuptonte shumë mirë. Ishte një rrethim i butë, me pantofla shtëpie.
Të shtunën erdhi Vjosa. Me një pallto ngjyrë kakaoje, me një qese byrekësh në dorë dhe me atë shprehjen e gruas delikate që nuk kërkon kurrë asgjë — thjesht të shikon në sy dhe ti vetë ndihesh fajtor që s’ke hapur ende portofolin.
— Denisë, moj e mira ime, — këndoi ajo sapo hyri në kuzhinë. — Sa bukur e keni rregulluar. Divan i ri? Eh, po jetoni si zotërinj.
— Uleni, Vjosa, — tha Denisa duke vënë çajin. — Do pini?
— Si jo. Pa çaj jam si politikan pa premtime — teorikisht mundem, por s’më beson njeri.
Arbeni qeshi më fort nga ç’duhej.
Fillimisht biseda rridhte qetë: për fqinjën që ishte në konflikt me administratorin; për domatet që në supermarket kushtonin sikur të kishin diplomë universiteti; për djalin e komshies që në të dyzetat vendosi të bëhej “coach” dhe tani mëson njerëzit si të “marrin frymë në bollëk”, ndërsa jeton ende me të ëmën.
Pastaj Vjosa vendosi filxhanin me kujdes dhe psherëtiu.
— Tani jeta është bërë e vështirë. Çdo gjë rritet: qiraja, ushqimet, faturat. Vetëm pensioni rritet në lajme. Nuk di nga t’ia mbash.
— Po, — tha Denisa pa u angazhuar.
— I them Arbenit: bir, mos u shqetëso, do ia dal vetë. Ju jeni të rinj, keni plane, shpenzime. Por ndonjëherë ngelesh duke menduar: të ble pulë apo detergjent? Të dyja duhen.
— Mami, mos e fillo, — mërmëriti Arbeni, por në zërin e tij kishte më shumë “vazhdo” sesa “ndalo”.
— Unë s’po kërkoj gjë, — tha Vjosa me modesti të studiuar. — Thjesht jeta është kështu. Para ca ditësh më duhej të ndërroja baterinë e lavamanit. Çmimi që më thanë… thashë më mirë le të pikojë, të paktën kam muzikë në shtëpi.
Denisa trazoi ngadalë sheqerin.
— Arbeni nuk mund ta rregullonte?
— Ai më ndihmon sa mundet, — nxitoi të thoshte Vjosa. — Është djalë flori. Por s’dua ta shqetësoj për çdo gjë. Ka punë, ka familje. Burri duhet të kthehet në shtëpi për të pushuar, jo për të vrapuar pas rubinetëve.
— Qasje shumë humane ndaj burrave, — tha Denisa me një buzëqeshje të lehtë. — Rrallë e dëgjon.
Vjosa buzëqeshi.
— Burrat duhen kursyer sot. Janë bërë nervozë. I prek pak dhe vuajnë heroikisht.
Arbeni qeshi. Pastaj, si pa dashje:
— Denisë, mamasë i ka ardhur edhe një rillogaritje e faturës së shërbimeve.
— Shumë mirë, — tha ajo. — Shpresoj jo dramë gjyqësore.
— Jo, thjesht shumë lekë.
— Ndodh.
Ra një heshtje e shkurtër. Lugët tingëlluan më fort se zakonisht.
— Denisë, — foli Vjosa me ëmbëlsi, duke ledhatuar buzën e filxhanit, — Arbeni më tha që në punë të shkon shumë mirë. Rritje në detyrë, rrogë e mirë. Bravo. Sot gruaja duhet të jetë e pavarur. S’janë më kohët e dikurshme.
— E vërtetë, — pohoi Denisa.
— Kështu mendoj edhe unë. E rëndësishme është mirëqenia e familjes. Kur gruaja është e mençur, mendon jo vetëm për veten, por për shtëpinë, për të afërmit, për më të mëdhenjtë.
Denisa ngriti sytë.
— Fjalë shumë të bukura.
— Familja, — vazhdoi Vjosa me ton solemn, — është kur nuk ka “e imja” dhe “e jotja”. Gjithçka ndahet: gëzimi, ndihma, përgjegjësia.
Arbeni uli sytë në filxhan, ndoshta për të fshehur kënaqësinë e regjisorit.
Denisa vendosi lugën në pjatë.
— Vjosa, mund t’ju pyes diçka?
— Sigurisht, zemra.
— Tre vite më parë, kur mamaja ime s’kishte mjaftueshëm për faturat dhe unë kërkova që Arbeni ta ndihmonte nga buxheti i përbashkët, ai më tha se çdo i rritur ka prindërit dhe detyrimet e veta. A ishte kjo pjesë e së njëjtës filozofi familjare? Apo ndryshoi bashkë me rrogën time?
Heshtja u bë e trashë, pothuaj e prekshme.
Vjosa mbylli sytë një çast.
— Unë… nuk di çfarë keni diskutuar ju mes jush…
— Unë e di, — tha Denisa qetë. — Shumë mirë e di. Prandaj më lejoni të mos përdorim slogane për “të përbashkëtën”. Janë të bukura, por varen nga xhepi ku ndodhen paratë.
— Denisa, — shtrëngoi dhëmbët Arbeni, — po e tepron.
— Jo, Arben. Për herë të parë po flas pa e zbutur.
Vjosa shtrëngoi buzët, pastaj mori sërish pamjen e saj të lënduar me dinjitet.
— Ndoshta gabova që hapa gojën. S’më pëlqen të jem shkak për përçarje. Jam rritur ndryshe. Më vjen turp të kërkoj.
— Ju as nuk kërkoni, — tha Denisa me një tundje koke. — Ju thjesht e drejtoni bisedën drejt përfundimit të dëshiruar. Është më elegante.
— Mjaft! — shpërtheu Arbeni.
— Mjaft çfarë? — u kthye ajo nga ai. — Unë nuk ofendova askënd. Thjesht nuk bëra sikur nuk e kuptova.