Teuta Toplana po kthehej nga marketi me dy qese të mbushura. Në njërën kishte patate e karota, në tjetrën kos, një bukë të bardhë dhe një pako gjizë me etiketë të verdhë zbritjeje. Gjizën me ulje e merrte gjithmonë kur i binte në sy çmimi i prerë — jo se nuk i dilnin lekët për ta paguar me çmim të plotë, por sepse zakonet, kur rrënjosen thellë, nuk shqiten kollaj. Disa gjëra mbeten siç janë, edhe kur vitet kalojnë.
Ashensori i pallatit pesëkatësh kishte tre ditë jashtë funksioni. Një letër e palosur në një qese plastike, e ngjitur me shirit në derën metalike, lajmëronte se riparimi ishte në proces dhe “së shpejti” çdo gjë do të rregullohej. Fjalë elastike ajo “së shpejti”. Teuta e dinte mirë sa mund të zgjatej.
U nis shkallëve ngadalë, me dorën e majtë mbi parmak, sepse e djathta mbante qesen më të rëndë. Në katin e tretë ndaloi për të marrë frymë. Gjuri i djathtë i therste që në mëngjes, që kur ishte ngritur nga krevati dhe kishte shkelur mbi pllakat e ftohta të dyshemesë. Dimrit dhimbja bëhej më e mprehtë. Mjeku i ambulancës i kishte folur për artrozë të shkallës së dytë, i kishte përshkruar pomada dhe i kishte këshilluar not në pishinë. Pishina kushtonte dhe ishte larg. Pomadën e bleu, e përdori sipas udhëzimeve, por përmirësimi qe aq i vogël sa mezi ia vlente të përmendej.
Gjashtëdhjetë e katër vjeç nuk është vetëm një numër në kartë identiteti. Është çdo mëngjes që nis sërish nga e para.
Kur arriti para derës së saj, zgjodhi të binte zilen në vend që të kërkonte çelësat në fund të çantës. Për t’i gjetur, do t’i duhej t’i vinte qeset në tokë, e dyshemeja e korridorit nuk ishte fort e pastër. Më lehtë ishte të shtypte butonin.
Eriola Frashëri hapi menjëherë, sikur të kishte qenë duke pritur pas dere.
Ajo kishte veshur bluzën e saj të shtëpisë, gri me nuanca blu, të butë e me mëngë të gjera. Me atë bluzë e kalonte gjithë periudhën nga tetori në prill, dhe Teuta ishte mësuar me të njësoj siç mësohesh me një filxhan që gjithmonë e gjen në të njëjtën raft.
— M’i jepni, Teuta Toplana, — zgjati duart Eriola drejt qeseve.
— I mbaj vetë, — u përgjigj ajo me zakonin e përhershëm, por megjithatë ia dorëzoi. Gjithmonë thoshte “i mbaj vetë” dhe pothuajse gjithmonë i linte. Edhe kjo ishte rutinë.
Dhe pikërisht atëherë, ndërsa Eriola po i rregullonte qeset në duar e mënga e gjerë iu rrëshqiti pak mbi kyç, Teuta e pa.
Një mavijosje e freskët, e errët në mes e me një hije të verdhë anash. Nuk ishte ajo shenjë që të lë përplasja me cepin e tryezës apo dera. Ishte shenjë gishtash. Teuta e njihte atë ngjyrë. Dikur, shumë vite më parë, në një jetë tjetër për të cilën nuk fliste me askënd, kishte mbajtur të tilla shenja. Dinte t’i fshihte nën mëngë të gjata, dinte të thoshte “u rrëzova” me një zë që i bindte të tjerët — ose i shtynte të bënin sikur besonin. Në fund, të dyja janë e njëjta gjë.
Eriola nuk e vuri re vështrimin e saj. Ajo tashmë po çonte qeset në kuzhinë dhe po fliste për kosin — se kishte blerë edhe ajo në mëngjes, tani ishin dy, por s’kishte gjë, do të mjaftonin për një javë.
Teuta qëndroi në korridor.
Hoqa këpucët me kujdes, i vendosi çizmet drejt, me majat nga muri, siç bënte gjithnjë. Pastaj u afrua te pasqyra dhe mbeti aty për një kohë të gjatë. Nga xhami e shihte një fytyrë të lodhur, të pjekur nga vitet, një pallto gri që e vishte prej katër vitesh dhe që ende e ruante formën. E vështroi veten dhe mendoi për hapin e radhës.
Më në fund e vari pallton në varëse.
— Doni çaj? — thirri Eriola nga kuzhina. U dëgjua trokitja e filxhanëve dhe zhurma e ujit që vloi.
— Po, — tha ajo. — Po, Eriolë.
Endrit Cani u kthye në shtëpi rreth shtatë e gjysmë. Teuta e dëgjoi teksa përplaste çelësat në bravë — ashtu kishte bërë që fëmijë, pavarësisht sa herë i kishte thënë ta kthente njëherësh deri në fund, pa e tundur. Dëgjoi si e hiqte xhaketën dhe, me siguri, e hidhte mbi karrigen e korridorit kur mendonte se ajo nuk e shihte. Pastaj hapat drejt kuzhinës. Rrugën e tij e njihte përmendësh, që nga koha kur ishte i vogël dhe e shkelte më fort dyshemenë.
— Mami, je këtu? — u habit ai kur e pa në dhomë. Ajo rrinte në kolltuk me një libër në duar, por libri kishte kohë që qëndronte i mbyllur mbi gjunjë.
— Jam. Ulu pak.
— Çfarë ka ndodhur? — ndaloi te pragu. Ajo e pa me kujdes. Ishte i lodhur, jo thjesht nga puna, por i rraskapitur nga brenda. Nën sy kishte një hije gri, supet i mbante paksa të përkulura, sikur të kishte bartur gjithë ditën një peshë të padukshme.
— Ulu, — përsëriti ajo qetë.
Ai psherëtiu, si burrat që dikur kanë qenë djem dhe e njohin tonin e nënës, dhe u ul në cep të krevatit. Ajo qëndronte përballë, me shpinë drejt, duart mbi gjunjë.
— Më tremb kështu, — tha ai.
— Pashë mavijosjen në dorën e Eriolës.
Heshtje. Ai ktheu sytë nga dritarja; jashtë kishte rënë errësira e hershme e dimrit.
— U rrëzua, — tha më në fund. Zëri i sheshtë. Tepër i sheshtë.
— Endrit.
— Vërtet. Ajo vetë tha se u pengua në pragun e banjës, u kap—
— Endrit, — e ndërpreu ajo me të njëjtin ton. — Shiko nga unë.
Ai e ngriti shikimin. Në sytë e tij ajo pa atë që e kishte kuptuar që në çastin e parë — se ai dinte. Ndoshta jo gjithçka, por mjaftueshëm. Kishte parë apo ndjerë diçka dhe e mbante brenda, pa ditur si ta përballonte. Ishte ai vështrim që ajo vetë kishte parë në pasqyrë vite më parë.
Teuta heshti për pak, pastaj foli:
— Nuk do të të pyes nëse je ti apo dikush tjetër.
Ai hapi gojën për të folur.
— Mos, — tha ajo. — Nuk do të të pyes, sepse tani kjo nuk është thelbësore. E rëndësishme është diçka tjetër.
U ngrit nga kolltuku me ngadalë, duke u mbështetur te krahu i tij; gjuri i djathtë i dha një tjetër therje. Iu afrua. Ai e shikonte nga poshtë, ulur në cep të krevatit, dhe për një çast ajo pa para vetes djalin dymbëdhjetëvjeçar që kishte bërë ndonjë gabim në shkollë dhe nuk donte ta rrëfente.
— Nëse je ti, — tha ajo me zë të ulët, — do të largohesh nga kjo shtëpi. Sot. Unë do ta ndihmoj Eriolën derisa të marrë veten. Por ti nuk do të jetosh më këtu.
Ai nuk e ndërpreu. Vetëm e shikonte.
— Nëse nuk je ti, — vazhdoi ajo, — do të më tregosh kush është. Dhe do ta zgjidhim bashkë. Me qetësi. Pa nxituar.
— Mami…
— Kjo nuk diskutohet, Endrit. Të kam lindur e rritur dhe të dua. Por kjo nuk është çështje për debat.
Eriola qëndronte te dera e kuzhinës. I kishte dëgjuar të gjitha — dera ishte gjysmë e mbyllur dhe fjalët kalonin qartë përmes hapësirës së vogël. Në dorë mbante një peshqir; sapo kishte tharë duart dhe po bëhej gati të shkonte të merrte telefonin, por mbeti në vend.
Ajo vështroi errësirën e korridorit dhe…