— Që nga kjo mbrëmje, në këtë shtëpi do të kemi buxhete të ndara, — shpalli Arben Pano dhe e vendosi pirunin në buzë të pjatës me një solemnitet të tillë, sikur sapo kishte firmosur paqen pas një lufte të gjatë. — Çdo njeri i rritur mban vetë përgjegjësi për paratë e veta.
Fjolla Frashëri ngriti sytë nga tenxherja me hikërror.
— Këtë ma the mua apo frigoriferit? Se frigoriferi ynë, me thënë të drejtën, ka kohë që kërkon një të rritur që të merret me mbushjen e tij.
— Mos fillo me thumbime, — Arbeni u drejtua mbi stolin e kuzhinës. — Po flas seriozisht. Rroga ime, shpenzimet e mia. Rroga jote, shpenzimet e tua. Qiraja, ushqimet, interneti, shkolla e Ledionit — përgjysmë. Për pjesën tjetër, secili vendos vetë. Më është mërzitur kjo puna që marr rrogën dhe pas tri ditësh s’e kam idenë ku shkuan paratë.
— Po më parë e kishe idenë?
— Më parë s’kisha as mundësi ta kuptoja. Unë t’i kaloja ty paratë, ti i menaxhoje, pastaj më thoje: “Arben, duhen edhe pesë mijë, Ledionit iu shqyen atletet.” Dhe unë: “Patjetër që duhen.” Ndërkohë, edhe unë kam dëshira, po ta dish.
— E di, — Fjolla fiku gazin dhe u ul përballë tij. — Kallami i peshkimit, vidatori, kompleti i majave që bleve vjet dhe ende s’e ke hapur, plus ajo xhaketa “si burrat tamam”, megjithëse e vjetra jote s’ka nevojë për zëvendësim, por për një larje të ndershme.
— Ja, e sheh! Edhe dëshirat e mia të duken qesharake.
— Arben, nuk më duket qesharake dëshira. Më duket qesharake kur ti e quan këtë liri ekonomike. Liri është kur e di sa kushton detergjenti i rrobave, jo kur blen një karrem peshkimi për një mijë e nëntëqind Lekë dhe e quan “investim për pushim”.
— Filloi, — ai u mbështet pas karriges. — E prisja. Tani vjen leksioni se pa ty do të vdesim të gjithë nga uria dhe nga çorapet e palara.
— Jo, s’do vdesim. Më e keqja, do të fillojmë të mbajmë erë vetëbesimi.
Nga dhoma nxori kokën Ledion Kastrati, djali gjashtëmbëdhjetëvjeçar, i gjatë e i hollë, me kufje të varura në qafë.
— Mami, prapë për para po flisni? A mund të kaloj pa u përfshirë? Shëndeti im mendor ka vlerë.
— Kalo, trashëgimtar, — tha Arbeni. — Në fakt, edhe me ty do ta nisim. Paratë e xhepit do t’i marrësh veç nga unë dhe veç nga mamaja. Nëse kërkon për kinema, do thuash te kush po kërkon. Që të ketë transparencë.
— Babi, ne jemi familje apo tender për furnizim me biskota? — Ledioni kruajti kokën. — T’i bëj kërkesat menjëherë në dy kopje?
— Mos u bëj i zgjuar.
— S’po bëhem i zgjuar, po përshtatem me tregun.
Fjolla buzëqeshi me cep të buzëve.
— Mirë, Arben. Ta provojmë të ndarë. Por me rregulla të ndershme. Shpenzimet e përbashkëta — vetëm me fatura. Ushqimi, detergjentët, transporti i Ledionit për stërvitje, ilaçet, dhuratat për të afërmit, riparimet e vogla, ushqimi i maces, filtri i ujit, llambat, bateritë, qeset e plehrave. Të gjitha ndahen.
— Ndahen, — tha ai i sigurt. — Nuk jam fëmijë. Do t’ia dal.
— Edhe frigoriferin e ndajmë?
— Si e ke fjalën?
— Ashtu siç e dëgjove. Ti blen të tuat, ha të tuat. Unë blej të miat, ha të miat. Gjërat e përbashkëta i blejmë me listë të përbashkët dhe i paguajmë përgjysmë. Dhe pastaj, natën, mos hap enët me qofte të miat si arkeolog që zbulon varr faraoni.
— Aman, çfarë enësh… S’jam pesë vjeç.
— Do ta shohim.
Arbeni punonte mjeshtër në një fabrikë dritaresh plastike dhe fitonte mirë, sidomos kur kishte porosi për vila e komplekse private. Fjolla ishte recepsioniste në një klinikë dentare private; rroga e saj ishte më modeste, por mendja i punonte si tabelë llogarie. Ajo e dinte kur duhej blerë pula më leverdishëm, ku kushtonin më lirë detergjentët, cili mjek nuk të ngarkonte me analiza kot dhe pse s’duhej blerë kurrë patatja në rrjetë, sepse poshtë fshiheshin gjithmonë dy kokrra të kalbura, si agjentë sekretë të prishjes.
Arbeni, nga ana tjetër, ishte i bindur se paratë zhdukeshin ngaqë gruaja “merrej me vogëlsira”. Sipas tij, mjaftonte të hiqeshin koset, pecetat, produktet higjienike, sfungjerët, kremi i duarve, kopra, limonët dhe ato qeset “krejt të panevojshme” për ngrirje, dhe jeta do të bëhej menjëherë e gjerë, e lirë dhe, mbi të gjitha, burrërore.
Të nesërmen ai u kthye nga dyqani me një copë të madhe gjoksi të tymosur, një kavanoz kastravecësh turshi dhe bukë me fara.
— Kjo është e imja, — deklaroi, duke i vendosur blerjet në raftin e mesit. — E bleva për vete. Me paratë e mia.
Fjolla hapi frigoriferin pa thënë asnjë fjalë, nxori një enë plastike me supë të trashë, një tenxhere të vogël me qofte pule dhe i zhvendosi në raftin e sipërm.
— Këto janë të miat. Me paratë e mia. Vetëm mos i ngatërro. Supa s’ka etiketë, po s’të ngjan fare ty.
— Ç’do të thotë kjo?
— Që është e pasur dhe e menduar mirë.
Ledioni hodhi një sy brenda frigoriferit dhe fishkëlleu.
— Bukur. Tani qenka si në konvikt: kjo është imja, kjo është jotja, këtë mos e prek, këtë po e preke të vranë.
— Kjo vlen edhe për ty, — tha Arbeni. — Duhet të fillosh ta kuptosh sa kushtojnë ushqimet.
— E kuptova. Supa e mamit është e paçmueshme, gjoksi i babit rrezikon mëlçinë.
— Ledion!
— Mirë, ika. Tregu është nervoz sot.
Goditjen e parë reformës së Arbenit nuk ia dha Fjolla, por macja Nora Kalemi. Ajo u ul pranë tasit bosh dhe nisi të ulërinte sikur po e nxirrnin nga shtëpia me përmbarues.
— Fjolla, s’ka ushqim macja? — thirri Arbeni nga kuzhina.
— Ka.
— Ku?
— Në dollapin tim.
— Pse jo te gjërat e përbashkëta?
— Sepse e bleva unë një pako të vogël me paratë e mia. Ti vetë the dje: secili përgjigjet për shpenzimet e veta.
— Nora është e përbashkët.
— Sigurisht. Prandaj më detyrohesh nëntëdhjetë Lekë për gjysmën e pakos. Ose bli tënden.
— Seriozisht do ta ndajmë edhe ushqimin e maces?
— Unë? Jo. Ti nise ndërtimin e hierarkisë financiare. Unë thjesht po i vendos tullat drejt.
Arbeni u fry me nerva, doli në dyqan dhe u kthye me ushqim “premium”, sepse shitësja i kishte thënë: “Zotëri, nëse e doni kafshën, merrni këtë.” Nora e nuhati ushqimin premium, e pa Arbenin me përçmim dhe shkoi të flinte mbi rrobat e pastra.
— Nuk e ha, — tha ai pas gjysmë ore.
— Ka karakter. Krejt si ti. Vetëm se ka më shumë qime dhe pretendime më të sinqerta.
— A mund t’i hedhim pak nga ushqimi yt?
— Mund të ta shes një porcion. Ekonomi tregu, Arben. Zbritje për klientët e rregullt pas blerjes së dhjetë.
Nga fundi i javës së parë, në apartament u shfaqën zona të çuditshme ndikimi. Në raftin e banjës qëndronte shampoja e Fjollës, ndërsa pranë saj rrinte i vetmuar sapuni i Arbenit “Me aromë pishe”, blerë me ofertë: tre copa me çmimin e dy. Mbi lavatriçe Fjolla kishte vendosur detergjentin e saj dhe kishte ngjitur një letër: “Për larjen e rrobave të Fjollës dhe peshqirëve të përbashkët.” Arbeni në fillim qeshi, por më pas zbuloi se çorapet e punës nuk laheshin vetë dhe se detergjenti për rroba me ngjyra nuk ishte i njëjti me atë “që ishte më i liri”.
— Fjolla, me ç’program lahen xhinset? — pyeti ai një mbrëmje, duke qëndruar para lavatriçes me pamjen e një xhenieri pranë mine.
— Me atë program ku nuk bëhen sa pantallonat e shkurtra të Ledionit.
— Po flas seriozisht.
— Tridhjetë gradë, shtrydhje tetëqind. Vetëm kontrollo xhepat. Herën e fundit lave një faturë, dy vida dhe një karamele pa letër. Lavatriçja mbajti një javë erë fëmijëri në kantier.
— Sa detergjent duhet?
— Me sy.
— Me syrin e kujt? Ti ke sy kontabilisteje, unë kam sy ndërtuesi.
— Gjysmë kapaku.
— Po zbutës?
— Ti the që ishte budallallëk borgjez.
— E thashë për aromën “livadh mali”. Jo që bluza pas larjes të qëndrojë si karton.
— Ja, po rritesh.
Arbeni bëri sikur gjithçka e kishte nën kontroll, por pas një ore nxori nga lavatriçja një masë gri. Çorapet e bardha kishin marrë ngjyrën e mërzisë, ndërsa bluza e punës kishte fituar një formë të pazakontë, sikur e kishte veshur dikush që papritur i ishte shkurtuar trupi dhe i ishte zgjeruar shpirti.
— Në rregull është, — tha ai, kur vuri re shikimin e Fjollës. — Të paktën e bëra vetë.
— Vetë është bukur. Pavarësia është gjë e dobishme. Sidomos kur pastaj mund ta varësh në ballkon për t’u tharë dhe ta soditësh.
Java e dytë nisi me telefonatën e vajzës. Era Mullisi studionte në Tiranë, jetonte në konvikt, punonte me orar të pjesshëm në një kafene dhe zakonisht telefononte në shtëpi me dy lloj zërash: “çdo gjë është shumë mirë” dhe “mami, vetëm mos u nxeh”.
Këtë herë ishte zëri i dytë.
— Mami, babi është në shtëpi? — pyeti ajo.
— Është. Po rri dhe po studion faturën e energjisë elektrike si dorëshkrim të lashtë.
— Më vër në altoparlant, të lutem.
Arbeni u bë menjëherë gati.
— Çfarë ka ndodhur?
— Më vdiq laptopi. Jo krejt, po ekrani ka vija, si gardh fshati. Kam për të dorëzuar detyrën e kursit pas katër ditësh. Për riparim më thanë nga gjashtë mijë Lekë e lart, nëse është matrica.
Arbeni mori menjëherë tonin e babait të përgjegjshëm:
— Era, duhet të jesh më e kujdesshme. Është pajisje, jo dërrasë kuzhine.
— Babi, s’e kam goditur. Është më i vjetër se humori im. Ka shtatë vjet.
— Shtatë vjet s’është moshë.
— Për njeri jo. Për laptop është pension me të drejtë pushimi në sanatorium.
Fjolla pa burrin.
— Atëherë, këshill familjar financiar?
— Po, — tha Arbeni. — Riparimi është i përbashkët. Vajza është e përbashkët. E ndajmë përgjysmë.
— Mirë. Tre mijë nga ti, tre mijë nga unë.
— Tani?
— Apo edhe detyrën e kursit do ta dorëzojë pas një muaji?
Arbeni nxori telefonin, hapi aplikacionin e bankës dhe fytyra iu errësua.
— Në kartë për momentin kam… jo shumë mirë.
— Si “jo shumë mirë”? Është diagnozë apo shumë konkrete?
— Fjolla, mos fillo. Thjesht bleva disa gjëra të nevojshme.
— Gjoksin e tymosur, ushqimin e maces, detergjentin, dy dreka në gjellëtore sepse supa jote “u arratis”, dhe metrin e ri, sepse i vjetri “gënjente një centimetër”?
— Metri vërtet gënjente.
Era psherëtiu në telefon.
— Mami, babi, llogaritë e divorcit bëjini më vonë. Tani mund të ma paguani matricën?
— Do t’i kaloj unë, — tha Fjolla. — Arbeni do të ma japë pjesën e vet deri të premten.
— Do ta jap, — mërmëriti ai. — Mos më bëni debitor para vajzës sime.
— Babi, mos u shqetëso. Po deshe, të dërgoj një grafik pagesash në Excel.
— Krejt e ëma, — tha ai.
— Falë Zotit, — u përgjigjën njëkohësisht Fjolla dhe Era.
Të premten Arbeni i dha vetëm një mijë Lekë.
— Pjesën tjetër pas paradhënies, — tha ai, pa e parë gruan në sy.
— Paradhënien e kishe pardje.
— M’u tërhoqën lekë për kartën e kreditit.
Fjolla uli lugën.
— Për çfarë karte krediti?
— Një kartë normale.
— Arben, kartat e kreditit nuk janë kurrë normale. Normale mund të jenë tenxheret, edhe ato vetëm kur s’kanë teflon. Ç’është kjo kartë?
— E kam hapur prej kohësh. Për çdo rast.
— Për çfarë rasti?
— Për rast burrash.
— Domethënë për rastin kur të ha meraku të blesh diçka, por të vjen turp t’i thuash gruas?
Ai u skuq.
— Nuk është ndonjë shumë e madhe.
— Sa?
— Fjolla, mos e kthe në hetim. U morëm vesh: paratë personale janë zonë personale.
— Patjetër. Vetëm se kjo zona personale, çuditërisht, po pengon pagesën e riparimit të laptopit të vajzës.