Nuk përdora asnjë mjet të posaçëm përgjimi. Pra, gjithçka është krejtësisht e ligjshme. Neni 77 i Kodit të Procedurës Civile. Po deshe, mund t’ia citosh fjalë për fjalë.
Arditi lëshoi një psherëtimë të lodhur. Kuptohej qartë se nuk po përpiqej t’i mbante mend fjalët e mia, sepse as nuk kishte ndër mend t’ia përsëriste së ëmës. Ai kishte ardhur për diçka tjetër.
— Elira, le të gjejmë një zgjidhje të mesme, — tha me zë të ulët. — Mami propozon të bëni një kontratë qiraje. Ajo ta merr kafenenë me qira, të paguan rregullisht. Për ty është me leverdi, ke të ardhura të sigurta çdo muaj.
U ngrita nga shtrati. Zemërimi nisi të më ngjitej në gjoks si ujë që vlon, por e shtyva thellë brenda vetes. Në debate, emocionet janë aleati më i keq. Shkova deri te dritarja dhe i ktheva shpinën Arditit.
— Nëna jote nuk ka asnjë përvojë në fushën e restoranteve. Nuk ka drejtuar kurrë as një kioskë akulloresh. Për çfarë i duhet një kafene me qira?
— Ajo thotë se do të të ndihmojë. Sipas saj, pa të ti do të falimentosh.
— Nuk kam për të falimentuar, — ia ktheva prerë. — Kam plan biznesi, kam ekip, kam Gentianin, banakierin që punon në këtë fushë prej njëzet vitesh. Nuk kam nevojë për ndihmën e saj. Kam nevojë për qetësi dhe për mungesë presioni.
Arditi heshti. U ktheva nga ai. Rrinte ulur me kokën poshtë, dhe pashë si i lëvizte molla e Adamit. Po luftonte me veten. Donte të thoshte diçka të rëndësishme, por nuk po gjente guxim.
— Fol, — i thashë me ton urdhërues.
— Ajo do të vijë nesër në kafene. Vetë. Pa mua. Tha se do të flasë me ty sy më sy.
Zemra më kapërceu një rrahje. Jo nga frika. Nga indinjata. Ajo grua nuk dinte ta dëgjonte fjalën “jo”. Për të, refuzimi ishte sfidë. Sa më shumë i kundërshtoja, aq më fort këmbëngulte. Kjo nuk ishte kujdes. Ishte betejë për pushtet.
— Mirë, — thashë më në fund. — Le të vijë. Në dhjetë të mëngjesit do të jem në kafene. Por vetëm me një kusht.
— Çfarë kushti?
— Ti do të vish bashkë me të. Do të ulesh dhe do të dëgjosh. E kuptove? Nuk do të ketë biseda kokë më kokë mes vjehrrës dhe nuses. Ti do të jesh i pranishëm. Dhe nëse vetëm një herë mban anën e saj, ju nxjerr jashtë të dyve.
— Elira, pse e bën kaq të rëndë?
— Sepse ti je burri im, Ardit. Dhe detyra jote është të më mbrosh mua, jo atë. Nëse nuk je në gjendje ta bësh, atëherë nuk më duhesh. Është kaq e thjeshtë.
Ai pohoi me kokë. Nuk i besova atij pohimi, por nuk vazhdova më. Dita e nesërme do ta tregonte vetë se kush ishte kush.
Në mëngjes u ngrita në gjashtë. U bëra gati shpejt, vesha xhinse dhe një pulovër të thjeshtë; nuk kisha ndër mend të stolisja veten para vjehrrës sikur po paraqitesha në gjyq. Megjithatë, dokumentet i mora me vete. Të gjitha. Kontratën e dhurimit, ekstraktin nga regjistri i pasurive të paluajtshme, autorizimin për administrimin e kafenesë, kopjen e kartës sime të avokatisë. Për çdo rast. Çelësat e kafenesë i kisha marrë te noteri që të hënën, dhe që prej asaj dite qëndronin në çantën time si hajmali.
Kafeneja ndodhej në vijën e parë të rrugës, me dritare nga një arterie e zhurmshme e qytetit. Brenda kishte pluhur. Nga pronarët e mëparshëm kishin mbetur karrige të vjetra, disa tavolina të thyera dhe një banak i zymtë që dukej sikur kishte parë ditë shumë më të mira. Por unë e shihja ndryshe atë vend. Në mendjen time aty kishte divane të rinj, lule të gjalla mbi parvazë dhe një menu të shkruar me shkumës mbi dërrasë. Ai vend ishte imi. Çdo centimetër katror. Dhe nuk kisha ndër mend t’ia dorëzoja askujt.
Hapa derën dhe ndeza dritat. Brenda mbante erë druri dhe boje të vjetër. Kalova në dhomën e pasme, kontrollova bravat dhe vura çajnikun në prizë. Në dhjetë e pesë minuta u dëgjua trokitja në derë. Hodha sytë nga dritarja. Jashtë qëndronin Valbona Hoxha dhe Arditi. Vjehrra ishte shfaqur në versionin e saj më solemn: palltoja prej vizoni, të cilën e vishte vetëm në raste shumë të rëndësishme, flokët të rregulluar me kujdes, buzët të lyera me të kuqe të ndezur. Dukej sikur kishte ardhur për të firmosur një kontratë milionëshe. Arditi pranë saj dukej si hije gri. Shikonte asfaltin dhe zhvendoste peshën nga një këmbë te tjetra.
E hapa derën.
— Hyni.
Valbona Hoxha hyri brenda dhe hodhi sytë përreth me atë pamjen e dikujt që po vlerëson pronën e vet të ardhshme. Kaloi gishtin mbi banak, e pa majën e gishtit dhe shtrembëroi buzët.
— Pluhur. Papastërti. Këtu mendon të shërbesh kafe? Fillimisht duhet larë, dezinfektuar, duhet thirrur kontrolli sanitar.
— Të gjitha do të bëhen, Valbona Hoxha. Mos u shqetësoni.
— Unë nuk shqetësohem, — tha ajo ftohtë. — Unë kontrolloj. Janë dy gjëra shumë të ndryshme.
Eci nëpër sallë dhe u ul te një tavolinë pranë dritares. Arditi zuri vend ngjitur me të. Unë mbeta në këmbë, me krahët kryq mbi kraharor. Nuk kisha ndër mend të ulesha në të njëjtën tavolinë me atë grua. Unë isha pronarja. Rregullat i vendosja unë.
— Pra, Elira, le të flasim si njerëz të rritur, — nisi vjehrra, ndërsa hiqte dorezat. — Ti je vajzë e zgjuar, por ke shumë krenari. Unë po të propozoj bashkëpunim. Ti më jep një prokurë të përgjithshme për administrimin e kafenesë. Unë merrem me të gjitha punët, ti merr pesëdhjetë për qind të fitimit. Drejt, pastër dhe pa hile.
— Jo.
— Ç’do të thotë “jo”? — Vetullat iu ngritën menjëherë. — Ti as nuk e mendove.
— Nuk kam pse ta mendoj. Kafeneja është imja. Do ta drejtoj vetë. Nuk do të ketë as prokura, as ortakë. Aq më pak ortakë pa përvojë.
Fytyra e Valbona Hoxhës u skuq. Palltoja prej vizoni kërciste sa herë ajo lëvizte. U kthye nga Arditi.
— Bir, po e dëgjon? Gruaja jote më flet sikur të isha shërbëtore.
Arditi nuk nxori zë. Unë e vështrova drejt, pa ia ndarë sytë. Ai uli kokën.
— Ardit, — e thirra. — Ti më premtove. Thuaji.
Ai u përtyp, u lëviz në karrige sikur papritur vendi t’i ishte bërë me gjemba.
— Mami, ndoshta vërtet nuk duhet… Elira do t’ia dalë vetë.
— Hesht! — ulëriti vjehrra. — Nuk të pyeta ty. Ti ke dalë nga kjo bisedë që në çastin kur vendose të martoheshe me këtë avokate të vogël. Të paralajmërova: mos merr një shtrigë me ambicie. Por jo, ti u dashurove. Tani mbaji pasojat.
Ndjeva si m’u tha goja. Ja ku ishte fytyra e vërtetë. Ajo nuk donte thjesht të merrte kafenenë. Ajo më kishte urryer që në fillim. Të gjitha ato vite me buzëqeshje, dhurata për festa, fjalë të gatshme “Elira, sa vajzë e mirë je”, kishin qenë maskë. Poshtë maskës fshihej një grua që më shihte si të ardhur nga askundi, një grua që nuk ma kishte falur kurrë faktin se djali i saj ishte martuar me dikë që nuk e kishte zgjedhur ajo.
— Avokate e vogël? — pyeta qetë. — Për mua e kishit fjalën?
— Për ty, për ty. Kujton se nuk e shoh si e ke futur tim bir nën takë? Banesa jote, makina jote, tani edhe kafeneja jote. Po ai çfarë është? Askush. Një hije. Kështu e bëre burrë ti?
— U përpoqa, — thashë duke parë Arditin. — Por nga një leckë nuk mund të bësh burrë. Mundesh vetëm ta lagësh dhe ta varësh të thahet.
Arditi u ngrit vrik.
— Mjaft! Mjaft të dyja!
— Ulu, — urdhëroi vjehrra.
— Ulu, — i thashë edhe unë në të njëjtën kohë.
Ai na pa i hutuar, i dërrmuar. Nuk dinte kë të dëgjonte. Në fakt, nuk e kishte ditur kurrë. Dhe pikërisht në atë çast e kuptova se martesa jonë nuk shpëtohej dot. Jo sepse vjehrra ishte tepër e fortë. Por sepse burri im ishte tepër i dobët. Ai nuk ishte burrë. Ishte një djalë që nuk ishte rritur kurrë.
— Valbona Hoxha, — thashë dhe iu afrova disa hapa. — Më dëgjoni me shumë kujdes. Kafeneja më përket mua. Vetëm mua. Ju nuk keni asnjë të drejtë mbi të. As tani, as në të ardhmen. Nëse shfaqeni këtu edhe një herë pa lejen time, do të thërras policinë. Nëse më kërcënoni, do të bëj kallëzim. Nëse përpiqeni të ndikoni mbi biznesin tim përmes të njohurve, presioneve apo ryshfeteve, do të punësoj një detektiv dhe do t’jua nxjerr në dritë të gjitha punët e errëta. Dhe jam e sigurt që i keni. Njeriu nuk punon tridhjetë vjet në poliklinikë pa mbledhur asnjë mëkat.
Vjehrra u zbeh. Jo nga frika, por nga tërbimi. U ngrit në këmbë dhe e hodhi pallton mbi karrige.
— Kush je ti që më kërcënon mua? Unë të bëj pluhur, moj vajzë!
— Provojeni, — i thashë. — Unë jam avokate. Di si ta mbroj veten. Po ju? A dini të mbroheni? Dini të shkruani kallëzime, të mblidhni prova, të shkoni nëpër gjykata? Jo. Ju dini vetëm të prekni ndjenjat e të tjerëve dhe të manipuloni djalin tuaj. Me mua, ky numër nuk funksionon.
Ajo bëri një hap drejt meje. Arditi u fut mes nesh.
— Mami, po ikim.
— Mos guxo të më japësh urdhra!
— Po ikim, mami! — bërtiti ai papritur aq fort, sa xhamat u drodhën. — Mjaft! Ajo ka të drejtë! Ti nuk ke asnjë të drejtë mbi këtë kafene! Asnjë! Ne po ikim!
Valbona Hoxha e vështroi të birin me një shprehje sikur ai sapo i kishte ngulur thikën. Buzët i dridheshin.
— Ti… ti je kundër nënës sate?
— Jam kundër padrejtësisë. Elira nuk të ka bërë asgjë të keqe. Ti po futesh në jetën e saj, në biznesin e saj. Mjaft. Mua më vjen turp.
Ai mori pallton, ia hodhi së ëmës mbi supe dhe e nxori jashtë. Unë mbeta vetëm në kafenenë bosh. Zemra më rrihte diku në fyt. Shkova te dritarja dhe pashë jashtë. Arditi po i thoshte diçka së ëmës, ajo përpëlitej, bërtiste. Kalimtarët kthenin kokën. Pas pesë minutash, Valbona Hoxha u largua duke përplasur takat mbi trotuar, ndërsa Arditi mbeti në mes të rrugës. Më shihte përmes xhamit, dhe në sytë e tij kishte diçka të re. Dhimbje. Dhe, ndoshta, vendosmëri.
Ai u kthye brenda. U afrua tek unë dhe më mori duart.
— Më fal, Elira. Më fal që nuk të mbrojta më herët. Jam budalla. Kam frikë prej saj që kur kam qenë fëmijë. Ajo ka vendosur gjithmonë gjithçka për mua. Por sot… sot pashë si të shikonte. Sa urrejtje kishte. Për çfarë? Sepse je e zgjuar, e fortë, e suksesshme? Kjo nuk është urrejtje, është zili.
— Ardit, nuk di çfarë të bëj. Unë të dua, por nuk mund të jetoj me një vjehrrë të tillë. Ajo do të futet gjithmonë në jetën tonë.
— Nuk do të futet më, — tha ai me një ton të prerë. — Unë do t’i vendos kufij. Sot do të shkoj te mami dhe do t’ia them qartë.
— Çfarë?
— Jo, nuk e kisha ashtu. Do të shkoj tek ajo dhe do t’i them: ose respekton gruan time, ose unë ndërpres marrëdhëniet me ty. Pikë.
E pashë gjatë. Për herë të parë pas shumë ditësh, te ai pashë një burrë. Jo një djalë që fshihej pas fundit të së ëmës, por një njeri të rritur që ishte gati të mbante përgjegjësi për fjalët e veta.
— Vërtet do ta bësh?
— Tani.
Më puthi në ballë dhe doli. Unë mbeta vetëm në kafene. Vura çajnikun, përgatita kafe dhe u ula në një tavolinë pranë dritares. Jashtë binte borë, e madhe, e butë, si pambuk. E shikoja dhe mendoja se jeta është një gjë e ndërlikuar. Nuk e di kurrë kush do të të qëndrojë pranë në çastin e vështirë. Nuk e di kurrë as kush do të të tradhtojë. Por një gjë e dija me siguri: nuk do të thyhesha. Do të luftoja për lumturinë time, për kafenenë time, për familjen time. Dhe do të fitoja. Sepse isha avokate. Sepse pas meje qëndronin prindërit e mi. Sepse isha më e fortë se gjithë këto drama familjare.
Piva një gllënjkë kafe, e vendosa filxhanin mbi tavolinë dhe buzëqesha. Kafeneja ishte e ftohtë, me pluhur dhe aspak mikpritëse. Megjithatë, brenda vetes ndieja ngrohtësi. Atë ngrohtësi që ta jep vetëm siguria. Do t’ia dilja.
Arditi shkoi te e ëma po atë mbrëmje. Unë nuk fjeta. Prisja telefonatën e tij. Telefoni heshti. Në mesnatë e mora vetë, por ai nuk u përgjigj. Në një të natës i shkrova: “Ku je?”. Përgjigjja erdhi vetëm në dy: “Gjithçka në rregull. Po flas. Mos më prit.” Fika dritën në dhomën e gjumit, por gjumi nuk vinte. U rrotullova nga njëra anë në tjetrën, mendoja, kujtoja. Katër vite martesë, dhe unë ende nuk e dija kush ishte në të vërtetë ky njeri. Një burrë që kishte më shumë frikë nga nëna sesa nga humbja e gruas. Një burrë që kishte bërë një zgjedhje, por nuk ishte i sigurt nëse mund ta çonte deri në fund.
Në mëngjes u zgjova nga zilja e derës. Ora ishte gjashtë e gjysmë. Hodha mbi supe rrobëdëshambërin dhe shkova të hapja. Në prag qëndronte mamaja ime. Në duar mbante një qese me byrekë e ëmbëlsira dhe një termos. Hyri sikur të ishte në shtëpinë e vet, hoqi pallton dhe shkoi drejt e në kuzhinë.
— Tani më trego ç’ndodhi dje, — tha. — Ku është Arditi?
— Te e ëma. Iku mbrëmë dhe nuk u kthye.
Mamaja hodhi kafe nga termosi në një filxhan dhe ma shtyu përpara. U ula përballë saj, duke u ndier si një vajzë e vogël që kishte bërë ndonjë marrëzi.
— Tha se do ta vendoste në vend. Se do të fliste me të. Unë e besova.
— Bijë, ti je avokate, — tha mamaja qetë. — Duhet ta dish më mirë se kushdo se njerëzit nuk ndryshojnë brenda një dite. Valbona Hoxha i ka kontrolluar jetën për tridhjetë vjet. Ajo nuk do ta lëshojë pushtetin kaq lehtë vetëm sepse i biri i tha: “Mami, mjaft.” Do të luftojë deri në fund. Pyetja është vetëm një: kë ka më shumë frikë Arditi, ty apo atë?
Mbuluam fytyrën me duar. Mamaja kishte të drejtë. Si gjithmonë. Arditi kishte frikë nga e ëma që nga fëmijëria.