Nuk do të firmos asnjë dokument. Por ajo që më tërbon më shumë është tjetër gjë. Arditi. Ai është në një anë me të. Ai e solli atë grua në shtëpinë tonë, duke e ditur fare mirë se çfarë do të kërkonte.
Mami e la filxhanin mënjanë dhe më nguli sytë drejt e në fytyrë.
— A je gati ta dëgjosh të vërtetën, bijë? Jo atë të bukurën, por atë që dhemb?
— Po.
— Arditi nuk ka qenë kurrë aleati yt. Ai ka qenë thjesht një burrë i rehatshëm. Ti fitoje më shumë, ti mbaje mbi shpinë kredinë, ti zgjidhje çdo hall. Ai rrinte me telefon në dorë dhe bënte sikur punonte si profesionist i lirë. Prindërit e tu të dhuruan kafenenë, dhe ai e kuptoi menjëherë se para syve të tij ishte një copë e majme që po i ikte nga duart. Prandaj thirri të ëmën. Mendon se ajo do të të shtypë ty, ndërsa ai do të rrijë anash, i pastër, sikur s’ka lidhje.
E dija që mami kishte të drejtë. Arditi merrej me dizajn web-i, por porositë i vinin një herë në muaj, ndonjëherë edhe më rrallë. Unë paguaja faturat, ushqimet, cigaret e tij, birrat e së premtes. I kisha mbyllur sytë, sepse e doja. Doja shakatë e tij të trashë, përqafimet e mëngjesit, aromën e tij. Por dashuria merr fund aty ku nis tradhtia.
Nga dhoma e ndenjjes u dëgjuan hapa. Arditi ishte zgjuar dhe po vinte rëndë-rëndë drejt kuzhinës, me shpresën naive se ndoshta gjithçka ishte falur tashmë. Hyri brenda, pa mamin dhe u ngrirë në vend. Kishte veshur të njëjtën bluzë të shtrirë, flokët i rrinin përpjetë nga të gjitha anët, ndërsa sytë i kishte të fryrë nga gjumi.
— O, zonja Tatjana Leka, mirëmëngjes, — mërmëriti ai. — Keni ardhur herët.
— Mirëmëngjes, Ardit, — iu përgjigj mami me një zë të ftohtë si akulli. — Kam ardhur të flas për atë që ndodhi dje. Nëna jote i vuri vajzës sime një ultimatum. Ti e dije këtë?
Arditi u zbeh. Shikimi i tij lëvizte nga mami tek unë dhe prapë te mami, si një kafshë e vogël e zënë në kurth.
— Unë… ajo… mami thjesht donte të ndihmonte.
— Të ndihmonte? — u ngrita nga tavolina. — Të ndihmonte duke marrë kafenenë time në emrin e saj? A je në vete, Ardit? Kjo tingëllon si marrëzi edhe tani që po e them me zë të lartë.
— Ajo nuk do ta marrë. Vetëm përkohësisht. Që të ulen taksat. Ka njerëz të njohur në tatime.
— Mos gënje, — mami përplasi pëllëmbën mbi tavolinë. — Taksat nuk varen nga emri i personit ku regjistrohet kafeneja. Ato varen nga forma juridike dhe regjimi tatimor. Valbona Hoxha është ish-infermiere, nuk merr vesh fare nga këto punë. Ajo thjesht kërkon t’i vjedhë biznesin vajzës sime. Dhe ti, burri i saj, në vend që ta mbroje gruan tënde, e solle atë grua këtu, në shtëpi.
Arditi u ul në një karrige dhe mbuloi fytyrën me duar.
— Ju nuk e kuptoni. Mami më ka rritur vetëm. Ajo ka vendosur gjithmonë për mua. Unë nuk mund t’i dal kundër.
— Kurse gruas mund t’i dalësh kundër? — e pyeta me zë të ulët. — Gruan mund ta tradhtosh, apo jo? Gruan mund ta vësh përpara faktit të kryer, se prona e saj do t’i jepet një gruaje tjetër?
— Ajo nuk është e huaj. Është nëna ime.
— Po unë çfarë jam?
Arditi heshti. E shikoja dhe ndieja si po largohej dashuria prej meje. Jo menjëherë, jo me një goditje të vetme. Po rridhte ngadalë, pikë-pikë, si uji nga një tub i çarë. Përballë meje rrinte një njeri i mjerë, i dridhur, dhe unë s’arrija më të kuptoja çfarë kisha parë dikur tek ai. Katër vjet martesë. Katër vjet kisha bërë sikur nuk e vija re papjekurinë e tij, papërgjegjshmërinë me paratë, justifikimet e pafundme. Por tradhtia u bë pika që e derdhi gotën.
— Dëgjo mirë, Ardit, — tha mami, duke nxjerrë disa letra nga dosja. — Ke dy rrugë përpara. E para: merr në telefon nënën tënde dhe i thua të harrojë rrugën për te kjo kafene dhe për te kjo shtëpi. I sqaron se kafeneja i përket Elirës, vetëm Elirës, dhe se nuk bëhet fjalë për asnjë akt dhurimi. E dyta: mbledh plaçkat dhe largohesh. Sot. Unë do ta ndihmoj Elirën të paraqesë kërkesën për divorc.
Arditi ngriti kokën. Sytë i kishte të kuq, sikur do të shpërthente në të qarë nga çasti në çast. Por nuk më mashtroi. E kisha parë këtë skenë qindra herë te klientët e mi. Burrat qajnë kur i zë muri. Por lotët nuk e fshijnë tradhtinë.
— Elira, ti më do, — pëshpëriti ai. — Ne jemi familje. Do ta zgjidhim. Do të flas me mamin.
— Duhej të kishe folur dje. Para se ajo të vinte me atë tortën. Duhej ta prisje te dera dhe t’i thoshe: “Mami, kjo është kafeneja e Elirës, mos u përziej.” Por ti nuk e the. Ti e fute në kuzhinë dhe më nxore mua përballë saj.
Mora telefonin dhe hapa aplikacionin e regjistruesit të zërit. Nga zakoni, unë i regjistroja shpesh bisedat me klientët. Dje, sapo vjehrra nisi fjalimin e saj, e kisha shtypur pa rënë në sy butonin e regjistrimit. Ishte instinkt profesional, ai që më kishte shpëtuar më shumë se një herë.
— Do ta dëgjosh çfarë tha nëna jote dje?
E ndeza regjistrimin. Zëri i Valbona Hoxhës doli nga altoparlanti, i qartë, i pacipë, i sigurt në paprekshmërinë e vet.
“Kam menduar pak. Ta kalojmë kafenenë në emrin tim. Masë e përkohshme, kupton? Derisa ti të mësosh nga gabimet. Unë do ta ruaj, do ta rris. Gjithçka ndershmërisht, si brenda familjes.”
Arditi dëgjonte, dhe fytyra po i merrte një ngjyrë gri. E njohu zërin e së ëmës, i njohu tonet, i njohu të gjitha fjalët.
— Kjo nuk do të thotë asgjë, — pëshpëriti. — Ajo thjesht kujdeset.
— Regjistrimi do të thotë shumë, Ardit, — tha mami. — Është provë e një tentative mashtrimi. Vepër penale. Nëse Elira bën kallëzim në polici, nëna jote rrezikon dënim. Dhe mund të bëhet edhe më keq, nëse shtohet edhe detyrimi për të kryer një veprim juridik kundër vullnetit.
Arditi u hodh përpjetë nga karrigia.
— Ju nuk do ta bëni! Ajo është grua e moshuar!
— Është pesëdhjetë e tre vjeç, — iu përgjigja qetë. — Nuk është e moshuar. Dhe e dinte shumë mirë çfarë po bënte. U përpoq të më merrte biznesin duke përdorur lidhjet familjare dhe presionin. Kjo është vepër penale, Ardit. Dhe unë kam prova. Për më tepër, ka edhe dëshmitarë: ti vetë ishe ulur në tavolinë dhe dëgjove gjithçka.
Ai nisi të sillej nëpër kuzhinë si një kafshë e mbyllur në kafaz.
— Pse e regjistrove? Pse? Nuk na beson fare?
— A e ke merituar besimin? — ngrita zërin. — Ti, që solle nënën tënde të më merrte dhuratën e prindërve të mi? Ti, që flije me mua në të njëjtin krevat dhe në mëngjes më dorëzove te mamaja jote? Çfarë besimi kërkon, Ardit? Ai nuk ekziston më.
Mami u ngrit, iu afrua dhe i vuri dorën mbi shpatull. Por nuk ishte gjest ngushëllimi. Ishte gjest kontrolli.
— Ja si do të bëhet, dhëndër. Tani merr telefonin dhe i bie nënës sate. E vendos në altoparlant. I thua se plani i saj dështoi. Se kafeneja do të mbetet e Elirës. Dhe se nëse provon edhe një herë diçka të ngjashme, Elira do të bëjë kallëzim në polici. A më kuptove?
— Nuk mundem. Ajo do të më vrasë.
— Ose do të të vras unë, — tha mami qetësisht, por në zërin e saj kishte aq shumë çelik, sa Arditi u drodh. — Zgjidh, dhëndër. Ose mamaja jote, ose gruaja jote. Ose bëhesh burrë, ose ikën nga kjo shtëpi. Rrugë të tretë nuk ka.
Arditi nxori telefonin me duar që i dridheshin. Formoi numrin e së ëmës dhe priti gjatë, duke dëgjuar sinjalet. Më në fund ajo u përgjigj.
— Bir, çfarë ndodhi? — zëri i Valbona Hoxhës tingëllonte i gjallë, sikur e kishte pritur pikërisht këtë telefonatë.
— Mami, dëgjo, — nisi Arditi, duke u penguar në fjalë. — Për kafenenë… nuk do të bëhet. Elira nuk do ta kalojë në emrin tënd.
— Çfarë do të thotë nuk do ta kalojë? — zëri i vjehrrës u ftoh menjëherë. — Ia shpjegove se unë dua vetëm të mirën?
— Ia shpjegova. Ajo nuk pranon. Dhe… ka regjistrim të bisedës së djeshme. Ka edhe njohje me juristë. Mami, kjo mund të përfundojë keq.
Valbona Hoxha heshti. Pauza u zgjat. E pashë Arditin si gëlltiste pështymën, si i lëviznin sytë pa pushim. Më në fund, ajo foli përsëri.
— Regjistrim? Çfarë regjistrimi? Po bën blof, bir.
— Nuk po bëj blof, mami. E dëgjova. Ajo e kishte ndezur regjistruesin kur ti flisje. Është regjistruar gjithçka.
— Dhe çfarë do të bëjë me atë regjistrim?
— Do të shkojë në polici, nëse provon përsëri. Për mashtrim.
Nga telefoni u dëgjua një e qeshur. E prerë, histerike, e pakëndshme.
— Policia? Mua? Po kush janë ato që të më trembin mua? Unë jam Valbona Hoxha! Kam punuar gjithë jetën me njerëz institucionesh, i njoh të gjithë!
Nuk durova dot më. Iu afrova Arditit, ia mora telefonin nga dora dhe fola vetë.
— Valbona Hoxha, më dëgjoni me shumë kujdes. Unë jam avokate. E njoh personalisht drejtuesin e policisë së zonës sonë. Kam fituar tridhjetë e shtatë çështje, dhe në njëzet prej tyre ka pasur skema të ngjashme grabitjeje pronësie si kjo e juaja. Regjistrimi i zërit tuaj, ku më propozoni të bëj akt dhurimi nën presion, është provë e drejtpërdrejtë. Nëse shfaqeni edhe një herë në shtëpinë time ose në kafenenë time, do të bëj kallëzim. Dhe më besoni, do të kujdesem që ai kallëzim të shkojë deri në gjykatë.
— Po më kërcënon, moj vajzë? — fërshëlleu vjehrra.
— Jo. Po ju paralajmëroj. Ka dallim. Kërcënimi është emocion. Paralajmërimi është ligj. Zgjidhni me kë ndiheni më rehat të përballeni: me ligjin apo me mua. Unë jam edhe njëra, edhe tjetra.
E mbylla telefonatën. Ia ktheva celularin Arditit. Ai rrinte në këmbë, i zbehtë, i lagur nga djersa, dhe më shikonte sikur po më shihte për herë të parë. Mami tundi kokën me miratim.
— Të lumtë, bijë. Mos u dorëzo kurrë.
U ula në karrige dhe nxora frymën. Duart më dridheshin. Brenda meje gjithçka vlonte, por po mbahesha. Nuk mund t’ia lejoja vetes dobësinë, jo tani.
— Ardit, — thashë me zë të ulët. — Po të jap një shans. Një të vetëm. Sot shkon te nëna jote dhe i shpjegon se ajo nuk ka më vend në jetën tonë. I thua se nuk do të marrë asnjë qindarkë nga kjo kafene, as të drejtë fjale, as ftesë për të hyrë në këtë shtëpi. Nëse e bën këtë, unë do të mendoj nëse martesa jonë ia vlen të shpëtohet. Nëse jo, mbledh gjërat.
Ai më pa mua, pastaj mamin. E kuptoi se nuk kishte zgjedhje tjetër. Tundi kokën, veshi xhupin pa thënë asnjë fjalë dhe doli. Dera u mbyll pas tij. Mami më përqafoi, dhe vetëm atëherë ia lejova vetes të qaja. Qava nga fyerja, nga dhimbja, nga kuptimi i hidhur se njeriu që kisha dashur kishte dalë një leckë. Por në ata lot kishte edhe diçka tjetër. Lehtësim. Sepse e dija: pjesa më e frikshme kishte kaluar. Tani do të luftoja. Dhe do të fitoja.
Arditi iku në mëngjes dhe u kthye vetëm vonë në mbrëmje. Dëgjova si kërciti brava e derës së hyrjes, si i hoqi këpucët në korridor, si u zvarrit me hapa të rëndë drejt kuzhinës. Unë rrija në dhomën e gjumit me laptopin mbi gjunjë dhe bëja sikur punoja. Në të vërtetë, prej dy orësh shikoja një pikë bosh dhe ripërjetoja në kokë gjithçka që kishte ndodhur këto ditët e fundit. Mami ishte larguar në drekë, por para se të ikte më kishte marrë fjalën se do ta telefonoja në rrezikun më të vogël. I premtova, megjithëse e dija se rreziku nuk ishte më te vjehrra. Rreziku ishte te burri im, i cili nuk dinte ende me kë anë duhej të ishte.
Arditi futi kokën në dhomën e gjumit dhe qëndroi te pragu. Fytyrën e kishte të kuqe e të fryrë. Kishte qarë. Jo te e ëma, por gjatë rrugës për në shtëpi, ose ndoshta këtu, në shkallët e pallatit. Gjurmët e lotëve nuk i ishin tharë ende në faqe.
— Elira, a mund të hyj?
— Është shtëpia jote. Do të hysh gjithsesi.
— Ti më the të fle në divan. Po respektoj kufijtë.
E mbylla laptopin. Me të duhej folur si me një fëmijë të sëmurë. Qetë, qartë, pa shpërthime. Unë jam avokate, di të negocioj me njerëz nga më të ndryshmit. Por me burrin që sapo të ka tradhtuar, çdo bisedë bëhet më e vështira.
— Hyr. Trego.
Ai u ul në skajin e krevatit, por nuk u afrua. I vendosi duart mbi gjunjë, si një nxënës që ka bërë prapësi dhe pret para drejtorit.
— Isha te mami.
— Dhe?
— Ajo… ajo nuk dorëzohet. Tha se ti nuk mund t’i bësh asgjë, se nuk ke prova, se regjistrimi nuk vlen si provë, sepse nuk ke licencë për veprimtari operative hetimore.
Buzëqesha me ironi. Truk tipik i atyre që nuk e njohin ligjin. Valbona Hoxha kishte punuar në poliklinikë, jo në polici, por i pëlqente të fliste për çështje juridike me fytyrën e një eksperteje.
— Thuaji nënës sate se gabon. Regjistrimi i një bisede ku një person kërcënon ose detyron një tjetër të bëjë diçka, pranohet si provë në proces civil dhe penal, për aq kohë sa nuk është siguruar në shkelje të ligjit. Unë vetë isha pjesë e asaj bisede.