Dikur, shumë vite më parë, pata parë një film të vjetër francez. Titullin s’e mbaj mend më. Në atë film, personazhi kryesor kalonte gati një orë e gjysmë duke vendosur pjatat me elegancë, duke i buzëqeshur burrit dhe duke mbajtur shtëpinë si të ishte skenë teatri. Në fund, ajo thjesht doli nga dera, duke lënë mbi tavolinë tufën e çelësave. Atëherë, në moshën njëzet e dy vjeçe, unë kisha përqeshur me hundë: “Sa budallaqe, të paktën mund t’ia kishte thënë dy fjalë.” Tani, në tridhjetë e gjashtë vjeç, teksa qëndroja në mes të kuzhinës sime që shkëlqente në Vlorë, e kuptova: ajo grua nuk kishte qenë aspak budallaqe. Ajo thjesht nuk donte të harxhonte më energji kot.
Energjinë time unë isha mësuar ta llogarisja me po atë përpikëri me të cilën llogarisja portofolet e klientëve të mi. Në fondin e investimeve më vlerësonin pikërisht për gjakftohtësinë. “Elvana Çuko, ti je si makinë llogaritëse,” më thoshte shefi. “Asnjë emocion i tepërt, vetëm shifra.” Dhe unë, pa e kuptuar, e merrja atë “makinë llogaritëse” me vete edhe në shtëpi, në apartamentin tonë të ngrohtë me dy dhoma në bulevardin kryesor, ku më priste Erion Osmani.
Erion Osmani punonte si inxhinier drejtues në një nga institucionet e mbyllura të qytetit tonë. Ai ishte vetë përkufizimi i qëndrueshmërisë: vijë flokësh gjithmonë e rregullt, jakë këmishash të hekurosura me kujdes dhe një mënyrë të foluri aq e rëndë, sikur çdo fjali e tij të kishte kaluar më parë nëpër një komision shtetëror miratimi.
Mbrëmja e së enjtes nuk kishte asgjë të veçantë. Ishte njësoj si qindra mbrëmje të tjera. Sapo kisha fikur furrën, ku mishi ishte pjekur ngadalë nën një shtresë djathi të artë, dhe po nisja të prisja sallatën. Erioni rrinte ulur në tavolinë dhe shfletonte tabletin.
— Elvana, i pashë pak shpenzimet tona të muajit të kaluar, — tha ai pa ngritur sytë. — Po harxhojmë tepër për gjëra pa vlerë. Abonimet e tua në revista financiare, ai kafeja me kokrra që kushton një mal me para…
Dora më mbeti pezull mbi domate, me thikën në ajër.
— Erion, kafenë e pimë të dy. Ndërsa revistat lidhen me punën time.
Më në fund ai ngriti kokën. Vështrimi i tij ishte i njëjti me atë që përdorte kur kontrollonte vizatimet e praktikantëve: pak përçmues, pak babaxhan, sikur po më bënte nder që më shpjegonte diçka të thjeshtë.
— Punë, thua? Le të flasim hapur. Rroga jote prej gjashtëdhjetë mijë Lekësh është, në thelb, për ushqime dhe detergjentë. Praktikisht, ti mban pjesën e përditshme të shtëpisë, ndërsa unë shlyej kredinë dhe mbaj makinën. Prandaj të biem dakord: paratë e tua shkojnë për ushqim dhe apartamentin, kurse rrogën time mos e prek. Ajo është rezerva ime strategjike. Ne duam ta ndërrojmë “Nissan”-in tënd pas dy vitesh, apo jo? Ja, pra, unë do të kursej për këtë.
Diçka më dridhej imët brenda kraharorit. Nuk ishte zemërim. Jo. I ngjante më shumë çastit kur në një mekanizëm të ndërlikuar këputet një sustë e vogël, por jetike. M’u kujtua fillimi ynë, kur ndanim një pako të vetme ushqimi për të dy dhe ëndërronim se do të ishim “gjithmonë bashkë”.
— Pra, — zëri im doli çuditërisht i qetë, — ti po më thua se tani jam zyrtarisht kuzhiniere dhe furnizuese e punësuar? Vetëm se pa rrogë, me vetëfinancim?
Erioni u vrenjt, sikur t’i kishte therur dhëmballa.
— Mos e ekzagjero. Ti je profesioniste, Elvana. Administraji paratë e tua siç duhet. Gjashtëdhjetë mijë Lekë janë një shumë më se e mjaftueshme për të ushqyer dy të rritur dhe macen, nëse nuk blihen kapriço të panevojshme.
Ai u ngrit, iu afrua sobës dhe hodhi një sy në tenxhere.
— Dhe për të shtunën bëj edhe mantia. Mami tha se mund të vijë. Mimoza Zylyftari pikërisht atë ditë e mbaron ditën e saj të dietës.
Unë shikoja shpinën e tij dhe ndieja si më mpiheshin majat e gishtave. Trupi reagoi para mendjes. Papritur e ndjeva shumë qartë peshën e thikës në dorë, jo si armë, por si një send të tepërt, të huaj, të panevojshëm në këtë shtëpi.
— Mirë, Erion, — thashë. — Do t’i administroj paratë e mia me shumë kujdes.
Ai tundi kokën i kënaqur dhe shkoi në dhomë për të parë lajmet. Unë mbeta aty, përballë pjatës me mishin që, vetëm pesë minuta më parë, më ishte dukur simbol i rehatisë sonë familjare.
E dini cili është gabimi më i madh i grave? Ne mendojmë se, kur hedhim shpirtin tonë në shtëpi, ajo shtëpi kthehet në kështjellën tonë. Në të vërtetë, shpeshherë ne ndërtojmë vetëm dekorin e një skene që, në çdo çast, dikush mund ta shpallë “pronë të sponsorit kryesor”.
Atë mbrëmje punova gjatë. Jo, jo për raportet e fondit. Hapa Excel-in dhe nisa të ndërtoja një tabelë. Çmimi i një kilogrami mish viçi. Vlera e një ore timen pranë sobës. Amortizimi i furrës. Litrat e ujit. Detergjentët. Shifrat nuk kishin mëshirë. Për ta ushqyer Erionin ashtu siç ishte mësuar — me supë, pjatë të dytë dhe ëmbëlsira shtëpie — më duhej të shpenzoja jo vetëm gjithë rrogën time, por edhe rreth njëzet orë të pastra në javë.
Të nesërmen u zgjova më herët se zakonisht. Erioni flinte ende, i shtrirë gjerë e gjatë në gjysmën e tij të krevatit. E vështrova dhe nuk ndjeva asgjë, përveç një kureshtjeje të ftohtë, si ndaj një projekti investimi interesant, por të dëmtuar në thelb.
Nuk përgatita kafe. Madje as nuk hyra në kuzhinë. U vesha shpejt, vura në buzë një të kuq të ndezur — Erioni nuk e duronte dot, e quante “provokues” — dhe dola nga shtëpia.
Në punë isha e përsosur. Pa asnjë lëkundje, pa asnjë gabim. Deri në drekë e kisha të qartë çfarë do të bëja.
Kur u ktheva në shtëpi, Erioni ndodhej në kuzhinë. Qëndronte përpara frigoriferit bosh dhe dukej sinqerisht i hutuar.
— Elvana, po darkë s’ka? — pyeti, duke u kthyer nga unë.
— Jo, — kalova qetësisht pranë tij dhe e vendosa çantën mbi karrige. — Sipas planit tënd të ri financiar, paratë e mia përdoren për ushqime. Unë bëra llogaritë: të ardhurat e mia mjaftojnë për ushqim të plotë për një person. Domethënë, për mua.
Erioni ngriu në vend.
— Si për ty? Po unë?
— Ti, i dashur, ke rezervën tënde strategjike, — i buzëqesha me buzëqeshjen time më profesionale. — Je burrë i rritur, i aftë për të marrë vendime. Inxhinier, madje. Jam e bindur se do ta organizosh ushqyerjen tënde në mënyrë shumë efikase, pa përfshirë burimet e mia.
Për disa sekonda ai vetëm puliti sytë.
— Po flet seriozisht tani? Për shkak të asaj që thashë dje, vendose të bësh teatër?
— Asnjë teatër. Vetëm ekonomi e pastër, — nxora nga çanta një enë me një sallatë të rafinuar nga restoranti përballë zyrës. — Gjashtëdhjetë mijë Lekët e mi janë për ushqimet e mia. Rrogën time mos e prek. Nuk ishe ti që e the kështu?
Erioni u zbeh. Pastaj fytyra iu mbush me njolla të kuqe, shenjë e sigurt se po fillonte të vlonte nga brenda.
— Elvana, kjo nuk është për të qeshur. Unë erdha nga puna. Jam i uritur!
— Edhe unë nga puna erdha, — ia ktheva butë, ndërsa hapa enën. Aroma e rukolës dhe e arrave të pishës u përhap në kuzhinë. — Dhe jam shumë e kënaqur me vendimin tim strategjik.
Atë natë fjetëm me shpina nga njëri-tjetri. Krevati dukej si një fushë e madhe akulli. E ndieja si rrotullohej pa pushim në anën e vet.