— Erion, pse në njoftim shkruan “pronari”, kur pronare jam unë?
Ai qëndronte te pragu i garsonierës sime, në një nga rrugët e një lagjeje të qetë periferike, me atë buzëqeshjen e ngrirë të njeriut që pret blerës seriozë, por papritur i del përpara kontrolli tatimor bashkë me policin e zonës. Buzëqeshja nuk iu zhduk menjëherë. Në fillim iu drodh cepi i majtë i gojës, pastaj sytë iu boshatisën, e më në fund puliti qepallat si budalla.
— Ina… ç’bën ti këtu?
— Pyetje interesante. Në banesën time. Me çelësin tim. Pas një njoftimi ku shitet banesa ime. Vërtet interesante, Erion. Apo do të më pyesësh edhe kush më hapi derën e pallatit?
— Prit pak, ti e ke kuptuar gabim.
— Lexova qartë: “Shitet garsoniere e këndshme, e saporregulluar. Një pronar i rritur. Gati për marrëveshje të shpejtë.” Dhe numri i telefonit ishte yti. Çfarë paskam kuptuar gabim? Fjalën “e këndshme”?
Ai hodhi sytë nga dhoma, sikur aty brenda të ishte ulur ndonjë avokat që do të dilte menjëherë e do ta sqaronte gjithçka me gjuhë njerëzore. Por në dhomë kishte vetëm linoleum të ri, letra muri të çelëta, një tavolinë të thjeshtë të lënë nga qiramarrësit e mëparshëm dhe aromën e rëndë të një freskuesi të lirë “erë deti”, që për një arsye të pashpjegueshme mbante gjithmonë erë spitali.
— Kisha ndërmend të flisja me ty, — tha ai.
— Pas parapagimit të parë?
— Mos u tall.
— Po si duhet të flas me ty? Me përkëdheli? “Erion i dashur, zemër, pse e nxore në shitje apartamentin që ma la tezja Donika, ku ti, ligjërisht, je po aq pronar sa Flamuri, fshesari i oborrit ngjitur?”
— Nuk kisha ndërmend të bëja asgjë pa ty.
— Po njoftimi u vendos vetë? Fotografitë dolën vetë? Edhe rregullimet u bënë vetë, jo për qira siç më thoje ti, por për shitje?
Erioni kaloi pëllëmbën mbi fytyrë. E bënte gjithmonë kur përpiqej të dukej i qetë, i matur, burrë i rritur. Zakonisht i funksiononte. Sot ngjante si provë gjenerale para një rrëfimi të pashmangshëm.
— Hyr brenda, — foli ulët. — Të mos rrimë në shkallë.
— Faleminderit, zotëri pronar, që më lejove.
— Ina.
— Çfarë “Ina”? Unë jam në humor të mirë. Madje as ashensori nuk ngeci.
Hyra. Letra e murit, për hir të së vërtetës, ishte vendosur mirë. Erioni dinte t’i mbikëqyrte ustallarët, këtë nuk mund t’ia mohoje. Në cepin ku dikur ishte shkëputur listela, tani gjithçka rrinte e rregullt, si në ndonjë katalog me titull: “deri në dyzet mijë Lekë metri katror, por me pamje nga jeta”.
— Fol, — i thashë. — Vetëm mos nis me “kështu ndodhi”. Kur një burrë shkon tre javë rresht në një banesë që s’është e tij, fotografon punimet dhe pastaj e nxjerr në shitje, kjo nuk është “kështu ndodhi”. Kjo është një operacion i vogël i planifikuar.
— Klajdi ka probleme.
— Vëllai yt ka probleme që ditën që ka lindur. Herë makina me kredi, herë gruaja e prekur, herë biznesi me sufllaqe që nuk eci, sepse klientët, sipas tij, nuk e kuptuan konceptin.
— Këtë herë është serioze.
— Po të dëgjoj me gjithë vëmendjen e botës.
— Ka borxhe. Jo në bankë. Te njerëz. I kanë dhënë afat deri në fund të muajit.
— Sa?
— Tre milionë e tetëqind mijë Lekë.
— Dhe ti mendove se apartamenti im ishte pikërisht tre milionë e tetëqind mijë Lekë, plus ndonjë ulje te dera e pallatit?
— Mendova ta shisnim, të mbyllnim borxhin, pastaj unë do të t’i ktheja. Me këste.
— Ti do të më kthesh vlerën e një apartamenti? Me rrogën tënde si inxhinier? Erion, ti ke katër vjet që paguan kredinë e makinës dhe çdo muaj habitesh pse banka kërkon prapë para.
— Mos më poshtëro.
— Poshtërim është kur burri nxjerr në shitje pronën e gruas dhe pastaj i lutet asaj të mos e poshtërojë.
Ai u ul mbi stolin që kishte sjellë nga kuzhina. Unë qëndrova në këmbë. Për mua ishte e rëndësishme të mos ulesha. Po të ulesha, do të filloja ta dëgjoja si bashkëshorte. Kurse në atë çast nuk isha bashkëshorte. Isha një njeri të cilit po përpiqeshin t’i tërhiqnin dyshemenë nga poshtë këmbëve dhe ta quanin këtë “ndihmë familjare”.
— Ina, të betohem, nuk shihja rrugë tjetër.
— E shihje. Vetëm se nuk të pëlqente. Duhej të vije e të më thoshe: “Ina, vëllai im është futur në borxhe, hajde të mendojmë.” Unë do të të thosha: “Erion, më vjen keq, por apartamentin nuk e shes.” Kësaj përgjigjeje i frikësoheshe?
— Po.
— Dhe vendose të mos e kërkoje fare përgjigjen.
— Doja fillimisht të gjeja blerës. Të dija për çfarë shume bëhej fjalë. Që të mos vija te ti duarbosh.
— Ti doje të vije te unë me paratë e huaja të parapagimit dhe të më thoshe: “Epo tani, Ina, njerëzit kanë dhënë lekë, është turp të tërhiqemi.” Apo jo?
Ai heshti.
— Bëra një pyetje të thjeshtë.
— Pak a shumë kështu, — e nxori me zor.
— Mrekulli. Pra doje të më shtyje në qoshe dhe pastaj të më shpjegoje se e bëje për hir të familjes.
— Kjo është familja.
— Jo, Erion. Familje është kur pyet. Kur vendosin për ty pa të pyetur, quhet ndryshe. Në gjuhë të njerëzve normalë, dhunë. Në gjuhë juridike, mashtrim.
— Unë nuk jam mashtrues.
— Po çfarë je? Agjent amator pasurish të paluajtshme? Samaritan i mirë me pronën e tjetrit?
— Jam burri yt.
— Burri nuk është post zyrtar me të drejtë firme.
Ai ngriti kokën dhe më pa me inat. Më në fund. Sepse ajo pamja e penduar po fillonte të më acaronte më shumë se vetë njoftimi.
— Ti gjithçka e kthen në letra, — tha. — Për ty jeta është vetëm pronë, certifikata, kontrata, përqindje. Po njerëzit ku janë?
— Njerëzit janë aty ku askush nuk përpiqet t’i shesë bashkë me letrat e murit.
— Nuk ka asgjë për të qeshur.
— As unë nuk po qesh.
Për disa çaste nuk folëm. Mbi parvazin e dritares qëndronte një rrotull shirit ngjitës për lyerje. Poshtë radiatorit kishte mbetur një copë stuko e tharë. Në banjë pikonte rubineti që, sipas Erionit, “ustai do ta rregullonte patjetër”. Me sa dukej, edhe ustai po priste marrëveshjen e shpejtë.
— Çelësat, — thashë.
— Ina.
— Çelësat e apartamentit.
— Të paktën të flasim sonte në shtëpi. Si njerëz.
— Po flasim si njerëz. Ti flet, unë dëgjoj. Unë flas, ti vepron. Çelësat.
— Je e nxehur tani.
— Jo, jam te faktet. Ndjenjat do të vijnë më vonë, kur të kuptoj sa veta ke sjellë deri këtu për të parë apartamentin tim.
Ai uli sytë.
— Sa?
— Dy.
— Dy blerës?
— Një çift dhe një grua me të birin. Vetëm e panë.
— Vetëm e panë. Si në muze. Bileta u shite?
— Ina, mjaft.
— Jo, Erion. Mjaft e ke ti. Ke marrë boll.
Ai nxori tufën e çelësave. Çelësi im varej në një mbajtëse të kuqe, me shkronjën “K” gjysmë të qëruar. Tezja Donika, sa ishte gjallë, më thoshte shpesh: “Mbajtëse e kuqe, që të mos e humbasësh. Njerëzit humbin gjërat gri; të kuqen është turp të mos e shohësh.” Siç doli, ajo fjali nuk kishte qenë aspak e kotë.