Mbrëmja dukej sikur do të kalonte pa zhurmë. Pas xhamave binte një shi i imët tetori, që trokiste me ritëm të mërzitshëm mbi llamarinën e dritares. Në shtëpi përhapej aroma e pulës së pjekur dhe e bukës së sapodalë. Majlinda Hasani ishte ulur në tryezë pranë vajzës së saj shtatëvjeçare dhe po i kontrollonte detyrat e matematikës. Bora Tola shkruante numrat me kujdes në fletore dhe herë pas here rrudhte ballin në një mënyrë aq qesharake, saqë Majlinda për një çast pa te ajo të atin. Sapo e kuptoi këtë mendim, e largoi menjëherë. Nuk donte të kujtonte.
Zilja e derës ra fort, prerë, me një këmbëngulje të pakëndshme. Jo një tingull i vetëm, por një tringëllimë e gjatë, urdhëruese, që Majlindës i shkaktoi menjëherë një shtrëngim të çuditshëm në stomak. Ajo iu afrua syrit magjik dhe ngriu.
Në prag qëndronte Shpresa Molla. Ish-vjehrra e saj.
Gruaja mbante në dorë një qese të madhe, të llakuar, dhe një çadër, të cilën nuk ishte munduar ta mbyllte as në shkallë. Uji pikonte mbi dyshemenë prej betoni, duke lënë vija të lagështa pas saj.
Majlinda u mendua për një sekondë. Pastaj, megjithatë, e hapi derën. Më shumë nga kureshtja sesa nga mirësjellja. Çfarë dreqi e kishte sjellë këtë grua në shtëpinë e saj, gjashtë muaj pas divorcit?
Shpresa Molla hyri në korridor si të ishte zonja e shtëpisë. Prej saj vinte një erë parfumi të shtrenjtë me një nuancë të hidhur, e përzier me lagështinë e shiut. Ajo hodhi një vështrim të shpejtë rreth e rrotull, ndali sytë te çizmet e vogla të fëmijës dhe, duke mbledhur buzët, tha:
— Mirëmbrëma, Majlinda Hasani. S’e prisje, besoj.
— Jo, nuk e prisja, — u përgjigj Majlinda ftohtë, pa lëvizur nga vendi. — Ka ndodhur gjë?
Shpresa Molla psherëtiu rëndë, sikur po përgatitej të jepte një lajm tragjik, dhe pa marrë leje kaloi drejt dhomës së ndenjjes. E la qesen në dysheme, u ul në divan dhe rregulloi fundin. Bora Tola ngriti kokën nga fletorja dhe e pa gjyshen me habi. Për gjashtë muaj ajo nuk e kishte marrë asnjëherë në telefon.
— Bora Tola, zemër, shko pak në dhomën tënde, — i tha Majlinda, duke u përpjekur ta mbante zërin të qetë. — Unë dhe gjyshja kemi diçka për të biseduar.
Vajza mblodhi bindshëm fletoret dhe doli, duke e mbyllur derën mirë pas vetes. Shpresa Molla e ndoqi me sy dhe, pa humbur kohë me hyrje të gjata, nxori mbi tavolinë një tufë letrash.
— Kam ardhur për një punë, Majlinda, — nisi ajo me një butësi të shtirur. — Më fal që erdha pa lajmëruar, por gjendja është bërë e padurueshme.
Majlinda nuk tha asgjë. Priti.
— Saimir Jakupi ynë është futur në një periudhë të vështirë. Nuk i dalin paratë. Anxhela Basha, e di vetë, është vajzë e re, ka kërkesa. Njëherë do këtë, pastaj atë. Kanë marrë një apartament të mirë me qira. Përveç kësaj, Saimirit i ka mbetur edhe një kredi që nga koha kur ishte me ty. Duhet të paguajë edhe makinën. Me pak fjalë, këtë muaj nuk do të mund t’i dërgojë lekët për vajzën. Duhet ta kuptosh pak situatën.
Majlinda puliti sytë. Pastaj pyeti ngadalë:
— Çfarë thatë?
Shpresa Molla rrotulloi sytë, sikur përballë kishte një fëmijë që nuk kuptonte gjërat më të thjeshta.
— Po ç’është kjo “çfarë”? Nuk je shurdhe. Po të them që këtë muaj nuk do të ketë pagesë ushqimore. Saimiri po kalon një kohë të vështirë. Anxhela Bashës i duhet blerë një pallto e mirë për dimër. Po vjen i ftohti. Dhe, në fund të fundit, djali im jeton me një grua të re, po ndërton familje tjetër. Atyre u duhen më shumë tani. Ti je grua e rritur, e pavarur. Punon, fiton. Do t’ia dalësh disi një muaj pa ato lekët e tij.
Diçka brenda Majlindës u këput dhe menjëherë u kthye në një valë të nxehtë zemërimi. Ajo e vështroi këtë grua të moshuar, me flokë të rregulluar me kujdes dhe vathë floriri, dhe nuk u besonte veshëve. Saimir Jakupi e kishte lënë për të dashurën. E kishte braktisur me fëmijë. Prej gjashtë muajsh ajo mbante vetëm mbi shpinë vajzën, punën dhe shtëpinë. Dhe tani, nëna e tij, e cila nuk e kishte ndihmuar as me një qindarkë dhe as me një fjalë të mirë, vinte t’i kërkonte të hiqte dorë nga pagesa për fëmijën, që gruaja e re e djalit të blinte pallto?
— Shpresa Molla, a e dëgjoni veten çfarë po thoni? — Zëri i Majlindës doli i ulët, por në të ndihej tashmë një tingull i fortë. — Djali juaj iku te një grua e re? Atëherë shkoni te ajo për para. Te unë mos vini.
Ish-vjehrra u ndez menjëherë. Maska e zakonshme e mirësisë i ra nga fytyra brenda një çasti. Ajo u përkul përpara dhe pothuajse e pështyu fjalinë:
— Si guxon të flasësh kështu? Unë erdha te ti si te njeriu im. Mendova se do të kuptoje, do të tregoje pak dhembshuri. Po ti! Ti gjithmonë ke qenë e ftohtë, Majlinda Hasani. Saimiri bëri shumë mirë që u largua prej teje. Me ty nuk flitet dot. Je gjarpër!
— Mbaruam? — Majlinda tregoi derën me kokë. — Atëherë dilni. Dhe merrini edhe letrat tuaja.
Shpresa Molla u ngrit me vrull nga divani, rrëmbeu qesen dhe doli në korridor me hapa të zhurmshëm. Te dera u kthye dhe hodhi pas shpine:
— Do të pendohesh! Kujton se nuk di si të ta gjej anën? Ke për të qarë akoma, moj vajzë!
Përplasja e derës tingëlloi si krismë. Majlinda u mbështet pas murit dhe mbylli sytë. Zemra i rrihte diku në fyt. Pas pak, nga dhoma doli në heshtje Bora Tola. Nuk pyeti asgjë. Vetëm e përqafoi nënën rreth belit dhe e mbështeti faqen tek ajo. Majlinda ia përkëdheli flokët dhe pëshpëriti:
— Mos ki frikë, zemra ime. Do t’ia dalim.
Atë natë Majlinda nuk arriti të flinte për një kohë të gjatë. Rrinte shtrirë në errësirë dhe kujtimet i vinin njëri pas tjetrit. Shtatë vite martesë, të cilat Shpresa Molla i kishte kthyer në makth me durim, me këmbëngulje dhe me një saktësi të frikshme.
Në fillim gjithçka dukej pak a shumë e durueshme. Ish-vjehrra vinte shpesh në shtëpinë e tyre, por të paktën njoftonte më parë. Pastaj nisën telefonatat drejtuar Saimir Jakupit, ku ajo kërkonte llogari për çdo blerje. Shpresa Molla donte fotografi të kuponëve. Duhej të dinte se ku i shpenzonte Majlinda paratë e të birit.
— Ajo po të rrjep, — i fërshëllente në telefon ish-vjehrra, dhe Saimiri tundte kokën i bindur, duke harruar se Majlinda punonte po aq sa ai dhe sillte në buxhetin e familjes jo më pak.
Kur lindi Bora Tola, gjërat u përkeqësuan edhe më shumë. Shpresa Molla kritikoi gjithçka: mënyrën e ushqyerjes, pelenat, ngjyrën e karrocës, madje edhe emrin e fëmijës. Ajo kërkonte që vajza të quhej si ajo. Atëherë Majlinda tregoi për herë të parë vendosmëri dhe nuk lëshoi pe. Emrin e zgjodhën bashkë me Saimir Jakupin. Në atë kohë ai ende dinte të merrte vendime vetë.
Ish-vjehrra nuk ia fali kurrë këtë. Që nga ajo ditë nisi ta kthente të birin kundër gruas së tij, ngadalë, me metodë, pa u lodhur.
— Shikoje pak. Pas lindjes e ka lëshuar veten fare. Rri gjithë ditën me atë robdëshambër të vjetër. Çfarë i pe ti asaj? Dikur, hajde, ishte deri diku.
— Pse rri në shtëpi ajo? Se është me leje lindjeje? Sikur kjo qenka punë! Ti punon si i marrë, kurse ajo lyen thonjtë.
— Ajo të tradhton. Dje e pashë te hyrja, po fliste me një burrë dhe po buzëqeshte. Pa dyshim që të tradhton.
Majlinda i merrte vesh rastësisht këto biseda. Saimir Jakupi shpërthente, bërtiste, e pastaj, kur i kalonte inati, ia përsëriste fjalë për fjalë “zbulimet” e nënës së tij. Ai vetë kishte filluar t’i besonte. Shpresa Molla dinte t’i shpëlante trurin dikujt me një mjeshtëri të rrallë.
Fundit i erdhi radha në prill. Saimir Jakupi u kthye vonë në shtëpi dhe mbante aromë parfumi të huaj. Majlinda nuk foli. Pas një jave, ai ia tha hapur:
— Kam njohur dikë tjetër. Anxhela Basha. Ne duhemi. Do të kërkoj divorcin.
Atëherë Majlinda mbeti pa zë. Qëndroi në kuzhinë, e ngrirë, duke parë një pikë të zbrazët. Saimiri lëvizte nga njëra këmbë te tjetra dhe shtonte:
— Mami thotë se duhet të ndahemi si njerëz të qytetëruar. Pa skandale. Ti nuk do të më pengosh lumturinë, apo jo? Për më tepër, fajin e ke vetë. Nuk munde ta mbaje familjen.
Ja kështu. Nuk kishte mundur ta mbante familjen. Pas një muaji ishin zyrtarisht të divorcuar. Pasuria u nda “ndershmërisht”: atij i mbeti jeta e re, asaj apartamenti i vjetër dhe vajza.
Mëngjesin pas vizitës së ish-vjehrrës, Majlinda telefonoi të vetmin njeri të cilit i besonte pa kushte. Ornela Gjini, shoqja e saj e universitetit, punonte juriste për çështje familjare. Ato u takuan në një kafene të vogël, jo larg zyrës së Ornelës.
Ornela Gjini e dëgjoi duke përzier kapuçinon, ndërsa vetullat i ngriheshin gjithnjë e më lart me çdo fjali. Kur Majlinda mbaroi së treguari dhe mori frymë thellë, shoqja fishkëlleu lehtë.
— Çfarë cirku, moj. Kam dhjetë vjet në këtë punë dhe kam dëgjuar lloj-lloj historish, por që ish-vjehrra të vijë e të kërkojë të mos paguhen lekët e fëmijës, sepse duhet pallto për të dashurën… kjo është kategori më vete. Art i pastër.
— Çfarë duhet të bëj? — pyeti Majlinda me zë të ulët. — Nuk dua më poshtërime. Ajo më kërcënoi. Tha se do të gjente mënyrë për të më vënë përpara.
Ornela Gjini e shtyu filxhanin mënjanë dhe e pa shoqen seriozisht.
— Mbaje mend një gjë shumë të thjeshtë. Shpresa Molla, për ty, juridikisht nuk ekziston. Zero. Nuk ka asnjë të drejtë të kërkojë gjë, asnjë bazë për pretendime. Detyrimin ushqimor e ka ish-burri yt. Vetëm ai. Nëse nuk paguan, borxhi është i tij, jo problemi yt. Ti je pala e dëmtuar këtu. Fëmija ka të drejtë të mbahet nga të dy prindërit. Pikë.
— Po sikur ai vërtet të mos paguajë?
Ornela buzëqeshi me ironi.
— Ka disa rrugë. E para, përmbarimi. Hapet procedura e ekzekutimit dhe atij mund t’i bllokohen llogaritë. Të gjitha. Deri në qindarkën e fundit. E dyta, kamatëvonesa dhe shtesat për çdo ditë vonesë. Pas disa muajsh, borxhi mund të bëhet disa herë më i madh. E treta, përgjegjësia administrative. E katërta, edhe penale, nëse shmanget me dashje dhe në mënyrë të përsëritur nga detyrimi i vendosur me vendim gjykate. Ligji parashikon masa jo të këndshme: punë të detyruar, gjoba, madje edhe kufizim lirie në raste të rënda.
— Penale? — Majlinda tundi kokën me mosbesim. — Vërtet mund të shkojë deri aty?
— Pa diskutim. Vitin e fundit kam pasur tri çështje të tilla. Të tre vrapuan drejt bankomatit më shpejt sesa unë mbarova kafen e mëngjesit. Askush nuk do të përfundojë me dosje penale. Sidomos tipa si Saimir Jakupi. Djemtë e mamasë, kur imagjinohen me pranga, duken veçanërisht për të ardhur keq.