— Ti i solle fëmijët para një porte të mbyllur, sepse vendose vetë se refuzimi im nuk kishte rëndësi.
Krenar Kovaçi përplasi derën e pasme të furgonit. Punëtorët hipën në kabinë. Eduart Gjini mori në heshtje çantën e shpinës nga makina, ndërsa Ina Tahiri shtrëngonte lepurushin prej pellushi dhe nuk shikonte shtëpinë, por të ëmën. Pikërisht ai vështrim, për herë të parë atë ditë, ia preu fjalën Elsa Dervishit.
Ilir Tahiri iu afrua Sarës kur të tjerët po bëheshin gati të largoheshin.
— Të lutem, mos e çojmë deri te divorci, — tha ai me zë të ulët. — Do t’ia marr çelësin Elsës. Vetëm mos e fry më shumë këtë punë.
Sara e pa drejt në sy.
— Ti ia dhe çelësin. Ti i premtove shtëpinë. Ti më kërkove ta gëlltisja këtë për hir të motrës sate. Çfarë, saktësisht, nuk duhet të “fryj” unë?
— Doja vetëm të ndihmoja.
— Me pronën time.
Iliri u vrenjt.
— Ti çdo gjë e kthen te letrat.
— Sepse “si njerëz”, ju erdhët me furgon për të hyrë brenda.
Ai deshi të kundërshtonte, por pranë qëndronte polici i zonës, ndërsa nga pas Elsa po i kërkonte sërish t’i paguante gjysmën e punëtorëve. Në atë çast, kundërshtimi iu duk i pavend.
— Do të marr gjërat e mia, — tha ai më në fund.
— Sot, nga ora 18:00 deri në 19:00. Në prani të Eriola Frashërit. Do të përgatis edhe listën.
— Tani do të më lejosh të hyj në shtëpi vetëm me orar?
— Pas asaj që ndodhi sot, po.
Ai e vështroi sikur vetëm atëherë ta kishte kuptuar se Sara e dikurshme, ajo që sheshonte grindjet dhe i gëlltiste fyerjet, nuk kishte ndryshuar me fjalë, por me veprime.
Në mbrëmje, Iliri shkoi në apartamentin e qytetit për të marrë sendet e veta. Eriola Frashëri, kushërira e Sarës, rrinte në kuzhinë me një bllok shënimesh përpara dhe nuk ndërhynte. Në dysheme ishin vendosur dy çanta: rrobat e Ilirit, një kuti me dokumente, laptopi dhe pajisjet e peshkimit. Sara nuk debatoi dhe nuk hapi histori të vjetra. Thjesht i dorëzonte atë që i përkiste dhe shënonte çdo gjë në listë.
— Eriola, a mund të dalësh pak? — pyeti Iliri. — Duhet të flas me gruan time.
— Jam këtu si dëshmitare, — iu përgjigj ajo qetë.
Iliri buzëqeshi me përçmim.
— Sara, seriozisht do ta fshish gjithë martesën për shkak të Elsës?
— Jo për shkak të Elsës. Për shkak se ti vendose në vendin tim.
— Mendova se do të më kuptoje.
— Ti nuk mendove. Ti provove nëse mund të më shtypje apo jo.
Ai uli sytë te çanta.
— Mami thotë se je bërë e huaj.
— Thuaji Bardha Prendit se kësaj here ka thënë të vërtetën.
Iliri qëndroi pak te dera. Dukej qartë se po priste atë heshtjen e fundit, atë çastin kur Sara zakonisht dorëzohej: kërkonte të mos ziheshin, propozonte të flisnin të nesërmen, përpiqej të gjente një zgjidhje për të gjithë. Por këtë herë kompromisi kishte ikur me furgonin e bardhë, pa shkarkuar asnjë kuti.
— Do ta kthej çelësin e shtëpisë, — tha ai.
— Sot.
— Është te Elsa.
— Atëherë merre nga Elsa dhe ktheje sot.
Iliri u bë gati të shpërthente, por pa Eriolën dhe e përmbajti veten. Dy orë më vonë, dërgoi një korrier me një zarf. Brenda ishte çelësi me varësen e kuqe. I njëjti çelës që Elsa kishte tundur para portës.
Sara e fotografoi, e futi në sirtar dhe i shkroi Ilirit vetëm një mesazh: “E mora. Për çdo çështje tjetër — me shkrim.”
Të nesërmen, Elsa i dërgoi një mesazh të gjatë. Shkruante se fëmijët kishin fjetur te gjyshja në krevate palosëse, se Krenar Kovaçi kishte paguar furgonin kot, se Sara mund të ishte treguar “më njerëzore” dhe ta kuptonte gjendjen e tyre. Në fund kishte shtuar: “Ne nuk donim ta merrnim, donim vetëm të jetonim pak aty.”
Sara iu përgjigj shkurt, pa asnjë ashpërsi të shtirur: “Në shtëpinë e tjetrit mund të jetohet vetëm me pëlqimin e pronarit. Pëlqimin tim nuk e keni pasur.”
Pas kësaj, Elsa nuk i shkroi më.
Në mbrëmjen e 11 qershorit, Sara shkoi te shtëpia në zonën “Mështekna” dhe, pranë pllakës së vjetër prej tunxhi, vendosi një tabelë të re: “Hyrja lejohet vetëm me pëlqimin e pronarit.” Pa zbukurime, pa shpjegime të gjata. Thjesht që njeriu i radhës me çelës të huaj në dorë të mos bënte sikur nuk kishte kuptuar.
Shtëpia ishte e pastër dhe bosh nga sendet e të tjerëve. Në kasolle nuk kishte kuti të Krenarit. Në dhoma nuk rrinin më trastat e Elsës. Te porta nuk priste asnjë furgon. Iliri nuk shkruante më me ton urdhërues, ndërsa Bardha Prendi i kishte ndërprerë telefonatat për detyrimet familjare.
Sara kaloi ngadalë nëpër oborr, rregulloi shulin dhe kontrolloi derën. Pastaj u ul në shkallën e verandës dhe hapi listën e punëve: shtegu pranë hyrjes, jargavani te gardhi, rafti në depo. Punë të zakonshme shtëpie. Ato që askush nuk i vinte re, derisa dikush vendoste papritur se shtëpia, kushedi pse, ishte “e përbashkët”.
Telefoni u ndez shkurt. Eriola i shkroi se Elsa kishte marrë me qira një shtëpi të vogël në një zonë fqinje. Me para. Pa verandë, pa kopsht dhe pa një pronare të huaj që mund ta detyronte të lëshonte pe.
Sara e lexoi mesazhin dhe e futi telefonin në xhep. Nuk ndjeu gëzim. Vetëm një përfundim të thjeshtë e të qartë: jeta e të tjerëve, më në fund, nuk ishte rregulluar në kurriz të saj.
Ajo mbylli portën, kontrolloi edhe një herë shulin dhe hyri brenda. Jashtë derës mbetën çelësat e huaj, planet e huaja dhe zakoni i të tjerëve për të vendosur në emër të saj.