Hyra në apartament pa bërë zhurmë, duke e hapur derën me çelësin tim.
Çanta e udhëtimit më rëndonte mbi sup. Shërbimi jashtë qytetit më kishte shteruar krejt dhe në atë çast doja vetëm tri gjëra: të hiqja këpucët, të futesha nën dush dhe të rrëzohesha në shtrat. Gentiani nuk më priste para së nesërmes. Vjehrra, aq më pak. Madje, teksa qëndroja në errësirën e korridorit, përfytyrova fytyrat e tyre kur të më shihnin të hyja papritur në kuzhinë, dhe buzëqesha lehtë.
Por në kuzhinë drita ishte ndezur.
Bëra vetëm një hap përpara dhe menjëherë dëgjova zërin e Nexhmije Hysës.
— Mami, mos u shqetëso, — tha Gentiani me një qetësi të çuditshme. — Shumë shpejt do ta lë pa asgjë. Ajo do t’i japë vetë. Me dëshirë. Do t’i sjellë në pjatë të gjitha. Ti e di mirë, unë di të pres.
M’u ngrinë këmbët në vend. Dora më shkoi vetvetiu te barku, sikur trupi po përpiqej të mbrohej nga një goditje që ende nuk kishte rënë. Zëri i Gentianit ishte i qetë, i zakonshëm, thuajse i përditshëm. Sikur të fliste për motin, për çmimin e naftës apo për ndonjë këst makine.
— E rëndësishme është që kjo mendjemadhja të firmosë, — ia ktheu vjehrra. — Pa britma, pa skandale. Pastaj le të shkojë ku të dojë. Me atë hundë përpjetë që ka…
Një lugë çaji trokiti lehtë mbi filxhan. Unë qëndroja në korridor pa marrë frymë. Në shpinë ndjeva djersë të ftohtë. Veshët nisën të më gumëzhinin.
“Do ta lë pa asgjë.”
Në mendje më kaluan me shpejtësi të gjitha. Apartamenti. Apartamenti im, i blerë para martesës, me paratë e biznesit tim të parë, kur Gentianin as nuk e njihja ende. Llogaria bankare. Dyqani i luleve, të cilin e kisha ngritur nga zeroja, duke hyrë në kredi njëra pas tjetrës, ndërsa ai rrinte në shtëpi me shpinën “e sëmurë” dhe kalonte orë të tëra para lojërave në kompjuter. M’u kujtua se si, tre vjet më parë, shtatzënë dhe e munduar nga të përzierat, firmosja dokumentet për zgjerimin e biznesit, sepse Gentiani më kishte thënë: “Unë nuk marr vesh nga këto punë, ti je truri ynë.” Truri. Dhe tani ai po përgatitej ta priste atë tru nga qafa.
— Vetëm mos e zvarrit shumë, — vazhdoi Nexhmije Hysa. — Ajo vajza nuk është budallaqe. Po nuhati diçka, mori fund puna. Dhe neve ato para na duhen shumë, shumë. Oltian Curri ka pranuar tashmë të hyjë si menaxher. Djalë i urtë, do të dëgjojë.
Oltian Curri. Nip i një shoqeje të vjehrrës. E kisha parë vetëm një herë, në ditëlindjen e Nexhmije Hysës. Kishte ndenjur në cep të dhomës, pinte raki dhe tregonte barsoleta të ndyra për “gratë në biznes”. Pra, ata kishin menduar edhe për stafin. Madje kishin zgjedhur njerëzit që do të më zëvendësonin.
— Mos më mëso ti mua, mami, — në zërin e Gentianit u ndie një nervozizëm i mprehtë. — Të thashë: ajo do t’i sjellë vetë. E kam menduar çdo gjë. Një prokurë e përgjithshme, pastaj dy a tri letra të tjera, dhe ajo as nuk do ta kuptojë në cilin çast mbeti pa gjë. Nuk jam bishë, fundja. Do t’i lë diçka. Sa për fillim.
Do të më linte diçka. Çfarë bujarie.
Qëndroja në errësirën e korridorit dhe ndieja se brenda meje po ngrihej diçka e nxehtë, përvëluese. Nuk ishin lot. Lotët erdhën më vonë. Në atë çast ishte vetëm zemërim. Një zemërim i pastër, i ngjeshur, i egër; zemërimi i njeriut që tradhtohet në shtëpinë e vet.
Doja të hyja brenda. Të përplasja çantën në dysheme dhe të bërtisja: “I dëgjova të gjitha! Dilni jashtë nga shtëpia ime!” Por këmbët nuk lëviznin, sikur ishin ngulur në parket. Përfytyrova si do të ktheheshin nga unë. Si Gentiani do të niste të justifikohej, duke më derdhur në vesh gënjeshtrat që i përgatiste aq mjeshtërisht. Si Nexhmije Hysa do të mblidhte buzët dhe do të thoshte: “Artë, moj bijë, e ke kuptuar gabim. Po flisnim për një surprizë për ty.”
I njihja tepër mirë.
Më duhej të mendoja. Më duhej kohë.
U tërhoqa një hap pas, drejt derës. Pikërisht atëherë çanta ime preku vazon e madhe të dyshemesë. Atë vazo që vjehrra na e kishte dhuruar për dasmë: të rëndë, të shëmtuar, me zbukurime të arta dhe forma të fryra. Pesë vjet e kisha urryer atë vazo. Dhe tani ajo u përplas në dysheme me një krismë të madhe dhe u bë copë e thërrime.
Heshtja në kuzhinë u këput menjëherë.
— Ç’ishte kjo? — zëri i Nexhmije Hysës u bë i mprehtë.
— Nuk e di. Ndoshta macja, — u përgjigj Gentiani, por siguria i kishte ikur nga toni.
Unë qëndroja mes copave të thyera, duke parë vijën e dritës që vinte nga kuzhina. Të ikja ishte tepër vonë.
— Arta? — Gentiani doli në korridor. — Ti je? Nuk të prisnim sot.
E vështrova burrin tim. I gjatë, pak i kërrusur, me një bluzë të zgjatur nga përdorimi. Flokët e çelët i kishte të shpupuritur. Sytë, blu dhe të çiltër, çiltërsisht të pafajshëm. Dikur kisha besuar se ata sy ishin gjëja më e sigurt në botë.
— Vendosa të kthehem më herët, — zëri im doli i sheshtë, i kontrolluar. — Desha t’ju bëja surprizë.
Ai u afrua. U përkul mbi copat e vazos.
— E paske thyer vazon. Sa keq. Kujdes, mos u presësh. Shko në kuzhinë, mami po pi çaj. Unë po i mbledh tani.
Kalova pranë tij pa thënë asgjë. Nexhmije Hysa rrinte ulur në tavolinë, drejt si shtyllë, me filxhanin në dorë. Në fytyrën e saj nuk lëvizi asnjë muskul.
— Mirëmbrëma, Artë. Je lodhur?
— Pak.
U ula përballë saj. E pashë drejt e në sy. Dhe për herë të parë pas shumë kohësh nuk pashë më thjesht një vjehërr grindavece. Pashë një armike. Një grabitqare që pret me durim çastin kur preja të dobësohet.
Gentiani hyri pas meje.
— Do çaj? — pyeti.
— Po, — i thashë. — Të lutem.
Dhe buzëqesha.
Nëse mendonin se do të bërtisja, do të thyeja pjata dhe do të humbja kontrollin, atëherë nuk më njihnin aspak.
Atë natë nuk vura gjumë në sy. Gentiani fjeti shpejt, si gjithmonë, i kthyer nga muri, me batanijen të tërhequr deri te veshët. Unë rrija shtrirë dhe shikoja tavanin, ndërsa në mendje kaloja copë-copë gjithë jetën tonë të përbashkët.
Ne ishim njohur gjashtë vjet më parë. Në atë kohë unë tashmë qëndroja fort mbi këmbët e mia. Dyqani i luleve “Arta”, dy pika shitjeje, furnitorët e mi, klientët e mi besnikë. Isha tridhjetë e dy vjeçe. Isha rritur në jetimore, çdo gjë e kisha arritur vetë dhe, me naivitet, besoja se e njihja jetën deri në fund.
Gentiani punonte mësues fizike në një shkollë të zakonshme. Ishte i ve dhe kishte një vajzë tetëvjeçare, Hana Hasanin. Gruaja i kishte vdekur nga kanceri kur vajza ishte vetëm tre vjeçe. Ai erdhi në dyqanin tim për të blerë një buqetë për ditën e parë të shkollës, dhe pastaj mbeti në jetën time. I përmbajtur, i qetë, mirënjohës për çdo grimë vëmendjeje. Hana Hasani u lidh menjëherë me mua, dhe unë me të. Pas një viti u martuam me dokumente. Një vit më vonë lindi Endrit Qosja.
Mendoja se më në fund kisha gjetur një familje.
Gentiani e la shkollën një muaj pas dasmës. Tha se donte të më ndihmonte me biznesin. Ajo ndihmë zgjati dy javë. Pastaj kuptoi se lulet “nuk ishin për të”. Më pas iu dhemb shpina. Pastaj nisi një lloj trishtimi, një gjendje e zymtë që ai e quante depresion. Unë nuk e shtyva me forcë. E kuptoja, ose të paktën përpiqesha ta kuptoja: kishte humbur gruan e parë, duhej të merrte veten. Biznesi im mund t’i mbante të gjithë.
Nexhmije Hysa u shpërngul te ne pas një viti. Zyrtarisht, për të ndihmuar me Hana Hasanin dhe me nipin që pritej të lindte. Në të vërtetë, për të kontrolluar çdo hap timin. Çfarë gatuaja. Si vishesha. Pse vonohesha në punë. Sa para shpenzoja për kozmetikë. “Gruaja duhet të jetë më e përulur, Artë. Burri është koka, gruaja është qafa. Por qafa duhet të dijë të përkulet.”
Dhe unë u përkula. U përkula aq gjatë, sa harrova si qëndrohej drejt.
Tani ata donin të më thyenin përfundimisht.
Ktheva kokën dhe pashë burrin që flinte pranë meje. Merrte frymë rregullt, i qetë. Nuk e mundonin makthet. Nuk ndiente turp. Në planin e tyre ai nuk shihte tradhti, por rivendosje drejtësie. “Burri është koka.” Dhe koka nuk mund të mbahej me paratë e gruas. Atëherë, sipas tyre, mjaftonte t’i merrej gruas gjithçka, dhe ekuilibri do të rikthehej.
Mbylla sytë.
Mirë. Doni luftë? Luftë do të keni.
Në mëngjes u zgjova para të gjithëve. Bëra pak ushtrime, pastaj përgatita mëngjesin. Kur Gentiani doli në kuzhinë, mbi tavolinë kishte tashmë vezë të skuqura, domate të freskëta dhe kafe.
— Uau, — më puthi në faqe. — Faleminderit. Pse je ngritur kaq herët?
— Nuk më zinte gjumi. Shkova edhe në dyqan sapo u hap.
Ai u ul në tavolinë dhe hapi gazetën. Unë vështroja duart e tij, gishtat e gjatë që mbanin faqen e letrës. Pikërisht me ata gishta do ta niste tradhtinë.