do të më shtynte përpara letra për t’i firmosur. Me po ata gishta do të përpiqej të më zhvaste biznesin.
— Gentian, — thashë me zë sa më të qetë. — Dua të flasim për diçka.
Ai ngriti sytë nga gazeta. Për një çast, në vështrimin e tij kaloi një hije dyshimi.
— Çfarë ka?
— Jam lodhur, — vazhdova. — Puna, shtëpia, fëmijët… Më duket sikur nuk po marr më frymë. Kam nevojë të pushoj më shumë.
Ai e palosi gazetën dhe e la mënjanë.
— Këtë po të them prej kohësh. Ti po e shtrydh veten deri në fund.
— A do të mund të merrje përsipër disa nga punët e mia? Dua të të jap disa kompetenca, që të më ndihmosh me dokumentet.
Ra një heshtje. Shumë e shkurtër. Gati e padukshme. Por unë e kapa.
— Sigurisht, — tha ai pas pak. — Unë vetë ta kam propozuar. Vetëm se ti gjithmonë më thoje se ia dilje edhe vetëm.
— Kam ndryshuar mendje. Ta rregullojmë këtë gjatë javës, mirë? Përgatisim një prokurë, ti shkon te tatimet, merresh me dosjet…
— Prokurë, — përsëriti ai, dhe aty pashë si iu ndezën sytë. Një shkëndijë e vogël, lakmitare; ajo drita e njeriut që sheh prenë t’i vijë vetë në dorë. — Po, ide shumë e mirë. Prokurë e përgjithshme. Që unë të mund të vendos për gjithçka kur ti të mos jesh.
— Pikërisht.
Ai më shikonte me mirënjohje. Madje me një gëzim pothuajse fëmijëror. Dhe papritur e kuptova: ai vërtet besonte se i takonte. Nuk e quante vjedhje. Për të ishte thjesht një ndarje më “e drejtë” e pasurisë. Ai ishte burri. Ai ishte “koka” e familjes. Si mund të ndodhte që biznesi të mos ishte i tij, apartamenti të mos ishte i tij, llogaritë të mos ishin të tijat? Padrejtësi e madhe. Ndërsa fakti që unë kisha punuar dymbëdhjetë vjet, nga gjashtëmbëdhjetë orë në ditë, ndërkohë që ai zgjatej në divan, nuk hynte fare në tablonë e tij të botës.
— Më vjen mirë që më në fund e kuptove, — tha Gentiani. — Familja duhet të jetë skuadër.
— Po, — pranova unë. — Skuadër.
Nexhmije Hysa hyri në kuzhinë kur po mbaronim kafenë. Kishte veshur një robdeshambër me lule dhe flokët i mbante me bigudi. Hodhi sytë mbi tavolinën e shtruar dhe tundi kokën e kënaqur.
— Të lumtë, moj Arta. Gruaja duhet ta presë burrin me mëngjes gati.
Unë buzëqesha. Mund t’i kisha kujtuar se pesë vitet e fundit mëngjesin e përgatiste Gentiani, sepse unë dilja nga shtëpia në shtatë të mëngjesit. Por nuk më duhej.
— Keni të drejtë, zonja Nexhmije. Kam punuar më shumë nga ç’duhej. Ka ardhur koha t’i kushtoj më tepër vëmendje familjes.
Ajo shkëmbeu një vështrim me të birin. Shpejt. Gati fshehurazi. Por mua nuk më shpëtoi.
— Vendim i mençur, — tha vjehrra dhe u ul në tavolinë. — Gentian, hidhi nënës pak çaj.
Gjatë asaj jave u takova me Pranvera Dushkun, kontabilisten time. U ulëm në një kafene të vogël në periferi të qytetit, larg syve kureshtarë. Pranvera punonte me mua prej tetë vitesh; e njihte biznesin tim cep më cep dhe ishte i vetmi njeri të cilit i besoja pa asnjë rezervë.
Ia tregova të gjitha. Bisedën që kisha dëgjuar fshehurazi. Prokurën e përgjithshme. Oltian Currin, i cili, sipas tyre, tashmë kishte “pranuar të bëhej administrator”.
Pranvera dëgjonte në heshtje, ndërsa fytyra i ndryshonte pak nga pak. Fillimisht habi. Pastaj inat. Më pas një zemërim i ftohtë, i prerë.
— Çfarë plehre, — tha pa e zbukuruar fare. — Edhe ajo vjehrra e tij, njësoj. Çfarë do bëjmë?
— Po mendoj.
— Mos më thuaj që ke ndër mend ta firmosësh vërtet atë prokurë.
— Po. Do ta firmos.
Ajo më nguli sytë.
— Ti je në vete?
— Pranvera, do të firmos një prokurë. Por jo atë që duan ata. Avokati im po e përgatit dokumentin. Nga jashtë do të duket serioz, i gjatë, bindës. Por nuk do t’i japë asnjë të drejtë për të tjetërsuar pasurinë. Një guaskë bosh. Ndërkohë, ne bëjmë auditimin dhe përgatitemi.
Ajo heshti disa çaste.
— Po nëse e kuptojnë?
— Nuk do ta kuptojnë. Janë shumë të etur të besojnë se unë jam budallaçkë.
Piva një gllënjkë kafe. Më vinte pështirë nga gjithçka.
— E di çfarë më dhemb më shumë? — thashë. — Unë e kam dashur. Vërtet. Mendoja se ishim familje. Vajzën e tij e pranova si timen. I linda djalin. Ndërsa ai më shihte dhe nuk shihte gruan e vet. Shihte një portofol.
Pranvera vuri dorën e saj mbi timen.
— Nuk është faji yt, Arta. Disa njerëz janë ndërtuar kështu. Nuk dinë të jenë mirënjohës.
— E di. Por prapë dhemb.
Qëndruam edhe një orë tjetër duke diskutuar hollësitë. I tregova edhe se vjehrra kishte përmendur si pa të keq fjalën “kujdestari”. Pranvera fishkëlleu lehtë.
— Mos vallë duan të të nxjerrin të paaftë mendërisht dhe të marrin Endritin?
— Kështu duket. Si plan rezervë.
— Atëherë mos e shty më punën e kamerave.
Të nesërmen vendosa në shtëpi një kamerë të fshehtë. Zyrtarisht, për të mbikëqyrur kujdestaren që rrinte me Endritin. Në të vërtetë, për të regjistruar gjithçka që ndodhte në kuzhinë kur unë nuk isha aty. Kamera ishte e vogël, e maskuar si sensor tymi. Për gjëra të tilla Gentiani, që me teknologjinë ishte krejt larg, as që do ta çonte mendjen.
Ditët e para regjistrimet nuk sollën asgjë të veçantë. Biseda të zakonshme. Dreka. Nexhmija ankohej për fqinjët. Gentiani rrinte para televizorit.
Por unë e dija: ata po prisnin çastin kur unë do të sillja prokurën e firmosur. Dhe sapo ai çast të vinte, do të tregonin fytyrën e vërtetë.
Nuk gabova.
Ditën e katërt hapa regjistrimin. Pamja ishte e qartë, zëri dëgjohej pastër. Nexhmije Hysa dhe Gentiani ishin ulur në tavolinë. Ajo po priste diçka me thikë. Ai pinte çaj.
— Hë, e firmosi ajo? — pyeti Nexhmija.
— Nesër duhet ta sjellë.
— Ki mendjen. Po i hyri dyshimi…
— Mami, nuk do t’i hyjë asnjë dyshim. Ajo më beson.
— Budallaqe.
— Këtu e ke gabim, — në zërin e Gentianit u ndje një lloj fyerjeje. — Ajo nuk është budallaqe. Është thjesht… besimtare. Mendon se, meqë jemi familje, unë nuk mund ta mashtroj.
— Po ti mundesh, — qeshi me përçmim vjehrra. — Dhe bën shumë mirë. Ajo vajzë gjithë jetën është përplasur në baltë dhe tani na bën si zonjë biznesi. Apartamentin në emrin e vet, llogaritë në emrin e vet, biznesin në emrin e vet. Po ti çfarë je? Shtojcë? Një burrë nuk jeton kështu. Babai yt i ndjerë nuk do ta kishte lejuar kurrë këtë. Ai gruan e vinte menjëherë në vend.
— Babai të rrihte, mami. E ke harruar?
Ra heshtje. Edhe unë, para ekranit, mbajta frymën.
— Po, më rrihte, — tha ajo krejt qetë. — Dhe mirë bënte. Prandaj unë e respektoja. Kurse kjo e jotja nuk të respekton. Të përçmon. Për të je vetëm një shtojcë. Kur do ta kuptosh këtë?
— Së shpejti. Nesër ajo sjell prokurën dhe ne nisim punën. Mami, më jep pak kohë. Dua ta bëj me kujdes. Ajo është nëna e djalit tim. Nuk dua skandal.
— Je shumë i butë, Gentian. Tepër i butë. Kujt i ke ngjarë kështu?
— Ty, — tha ai. — Ti e duroje babanë gjithë jetën. Edhe unë po duroj Artën. Vetëm se unë nuk do të pres njëzet vjet. Do ta zgjidh këtë punë brenda një muaji.
E mbylla regjistrimin. Duart më dridheshin. U ngrita, shkova te dritarja dhe mbështeta ballin në xhamin e ftohtë.
Ai nuk ishte thjesht një burrë që nuk më donte më. Ai më urrente. Më krahasonte me të atin tiran dhe, në mendjen e tij, isha unë ajo që e poshtëroja. Në botën që kishte ndërtuar në kokë, unë isha agresorja, ndërsa ai viktima e duruar që më në fund ngrihej kundër shtypësit.
Kjo ishte pjesa më e frikshme. Ai besonte sinqerisht se kishte të drejtë. Nuk e shihte veten si hajdut, as si grabitës. E shihte si luftëtar për drejtësi.
Qava. Jo nga frika. Nga dhembja. Nga zbulimi i hidhur se për pesë vjet kisha jetuar me një njeri që më shikonte si armike. M’u kujtua si ia pagova trajtimin kur pati hernie në shtyllën kurrizore. Si gjeta logopeden më të mirë për Hana Hasanin dhe e çoja dy herë në javë në seanca. Si u bleva të dyjave, Nexhmijes dhe Hanës, pushime në det, ndërsa vetë mbetesha tërë ditën në një zyrë të mbytur nga ajri i rëndë. Unë kisha kujtuar se po ndërtoja familjen. Por në sytë e tyre, gjithçka kishte një kuptim krejt tjetër.