Ata, përkundrazi, e kishin marrë si dëshmi të epërsisë sime. Si fajin tim.
Mjaft.
I fshiva lotët me pëllëmbë. U ula para laptopit, hapa postën elektronike. Avokati im më kishte dërguar variantin përfundimtar të prokurës. Shtatë faqe gjuhë juridike, të thata e të ftohta, ku nuk gjendej as edhe një fjali e vetme që t’i lejonte Gentianit të prekte, të shiste apo të administronte pasurinë time. Një mbështjellës i bukur, por krejt bosh nga brenda.
E lexova tri herë, me kujdes. E ruajta dokumentin. Pastaj e dërgova për printim.
Të nesërmen do t’ia jepja në dorë. Dhe aty do të hapej akti i dytë.
Tri ditë më vonë dolëm jashtë qytetit. Ishte ideja e Gentianit: “Të marrim pak ajër, të rrimë si familje.” Unë pranova. Morëm edhe Hana Hasanin me vete.
Ishte fund prilli. Bora ishte shkrirë tashmë, toka kishte nisur të thahej, por mbrëmjeve ende ngjitej një i ftohtë i hollë nga dheu. Ndezëm një zjarr pranë një liqeni të vogël. Gentiani rrinte mënjanë, me telefon në dorë, duke shkruar diçka. Hana hidhte degëza në flakë dhe vështronte si përpiheshin menjëherë nga zjarri.
— Arta, shiko, yjet, — tha ajo papritur.
Ngrita kokën. Qielli ishte i kthjellët, pa asnjë re. Yjet dukeshin sikur vareshin shumë poshtë, të mprehtë, të ndritshëm, gati të prekshëm. Me sy kërkova një figurë të njohur.
— I sheh ato tri yje njëri pas tjetrit? — i tregova me gisht. — Ai quhet Brezi i Orionit. Është pjesë e yjësisë së gjuetarit.
— Po pse quhet brez?
— Sepse ngjan me një rrip. Dikur marinarët orientoheshin edhe me këto yje. Ata qëndrojnë gjithmonë mbi ekuator, në çdo stinë. Nëse i dallon, e kupton nga është jugu.
— Sa bukur, — Hana e ngriti kokën edhe më lart. — Më mëson të gjej edhe të tjera?
I tregova Arushën e Madhe, Kasiopejën, Yllin Polar. Gentiani e hoqi për një çast shikimin nga telefoni dhe na dëgjoi me gjysmë veshi.
— Ndjeshmëria e tepërt nuk të çon askund, — tha ai kur unë heshta. — Biznesi është biznes. Yjet s’kanë punë këtu.
— Kështu mendon?
— Mamaja thotë se je shumë e butë për punë të tilla. Shumë emocionale.
E pashë gjatë. Nën dritën që lëvizte nga flakët, fytyra e tij më dukej e huaj, si e një njeriu që nuk e kisha njohur kurrë.
— E di, Gentian, butësia nuk është dobësi, — i thashë qetë. — Është amortizim. Si një sustë. Mund ta shtypësh, mund ta shtypësh fort, por vjen një çast kur ajo hapet me aq fuqi, sa ia thyen kurrizin atij që e ka rënduar më shumë seç duhet.
Ai ngriu. Për një sekondë, në sytë e tij kaloi diçka që i ngjante frikës.
— Për çfarë e ke fjalën?
— Për asgjë. Thjesht mendime me zë.
Ktheva kokën nga zjarri. Hana po më vështronte me kureshtje. Ishte vajzë e zgjuar, tepër e zgjuar për trembëdhjetë vitet e saj. E dija që e ndiente tensionin në shtëpi, edhe pse nuk arrinte t’i kuptonte arsyet.
— Gjëja më e rëndësishme në jetë, Hana, — i thashë me zë të ulët, — është të mos harrosh kurrë ku ndodhet veriu yt i vërtetë. Çfarëdo që të ndodhë. Mbaju fort pas asaj që ka vlerë të vërtetë për ty.
Ajo pohoi me kokë. Pastaj u afrua më pranë meje.
Gentiani u zhyt përsëri në telefon.
Një javë më pas erdhi darka familjare.
Këmbënguli Nexhmije Hysa. Tha se donte ta mblidhte gjithë familjen, se kishim kohë pa u ulur si njerëz rreth një tryeze. Unë gatova rosë me mollë, poqa një byrek të ëmbël, nxora nga bufeja servisin e mirë. Vjehrra erdhi e stolisur: bluzë me karficë, flokët të krehur me kujdes, buzët të lyera. Gentiani veshi këmishë. Hana Hasani u ul e rregulluar, me fjongo. Endrit Qosjen e vura të flinte më herët.
Nga jashtë, gjithçka dukej e përsosur. Një pamje idilike familjare. Si fotografi reklame për një shtëpi të lumtur.
Por unë e dija çfarë do të vinte më pas.
Prokura ishte firmosur një javë më parë. Gentiani dhe vjehrra ime mendonin se puna kishte marrë fund. Sipas tyre, tani e kishin mjetin në dorë. Mjaftonte të nisnin procesin dhe Arta do të mbetej pa asgjë. E shihja si Nexhmije Hysa më hidhte vështrime ku triumfi mezi fshihej. E shihja edhe Gentianin: ishte nervoz, por përpiqej të dukej i sigurt.
Hanim rosën. Flisnim për motin. Vjehrra lavdëronte byrekun.
Pastaj nisi gjithçka.
— Artë e dashur, — tha Nexhmije Hysa, duke lënë pirunin në pjatë, — hidhi pak lëng djalit. Nuk e sheh që ka etje?
E pashë drejt. Endrit Qosja flinte në dhomën e tij. Në tryezë nuk kishte asnjë “djalë” tjetër që të kishte nevojë për lëng. Ajo më foli ashtu siç i flitet një shërbyeseje.
— Po, tani, — thashë dhe u bëra të ngrihesha.
— Jo, prit, — vjehrra ngriti dorën. — Ulu. Dua të flasim.
U ula. Gentiani u tendos menjëherë.
— Ne, bashkë me Gentianin, folëm pak, — vazhdoi Nexhmije Hysa, — dhe arritëm në përfundimin se ka ardhur koha të vendoset rregull në familjen tuaj. Ti ke marrë shumë gjëra mbi shpinë, Artë. Biznesi, paratë, vendimet. Një grua nuk duhet të mbajë një barrë kaq të rëndë. Je e rraskapitur. Ke nevojë për pushim.
— Pushim, — përsërita unë.
— Po. Dorëzoja Gentianit punët. Ai është burrë, do t’ia dalë. Ti merreshe me shtëpinë, me fëmijët. Jeto qetë, pa u shqetësuar. Nuk të bën mirë të nervozohesh.
Unë nuk fola. Heshtjen time ajo e mori për dobësi dhe u bë edhe më e sigurt.
— Edhe apartamenti duhet kaluar në emër të përbashkët. Pasuria e familjes duhet të jetë e përbashkët, jo të qëndrojë e varur te një grua e vetme. I kemi menduar të gjitha. Kështu është e drejtë.
— E drejtë, — buzëqesha hidhur. — Nexhmije Hysa, a e dini nga më ka ardhur mua ai apartament?
— Ç’rëndësi ka, moj bijë? Tani je e martuar. Çdo gjë që fitohet në martesë është e përbashkët.
— Apartamenti është blerë tre vjet para martesës, — thashë unë. — Me paratë që i kam fituar vetë. Pa Gentianin. Pa ju. Pa askënd tjetër.
Fytyra iu skuq menjëherë.
— Çfarë do të thuash me këtë?
— Nuk po lë të nënkuptohet asgjë. Po flas hapur. Biznesi është në emrin tim. Llogaritë janë në emrin tim. Apartamenti është pronë imja paramartesore. Dhe prokura që firmosa javën e kaluar nuk i jep Gentianit asnjë të drejtë për të tjetërsuar pasurinë time. Është një dokument bosh. Një farsë. Një copë letër që nuk do ta pranonte asnjë gjykatë.
Në ajër ra një heshtje e rëndë, e trashë, gati e prekshme. Gentiani mbeti i ngrirë me thikën në dorë.
— Çfarë? — zëri iu bë i ngjirur. — Çfarë the?
— Më dëgjove shumë mirë.
— Ti më paske dhënë një prokurë të rreme?
— Kurse ti deshe të më jepje një dashuri të rreme, — ia ktheva, duke e parë drejt në sy. — E dëgjova bisedën tuaj atë mbrëmje kur u ktheva nga udhëtimi i punës. “Mami, mos u shqetëso, së shpejti do ta lë pa asgjë.” Të kujtohet? Madje e kam edhe të regjistruar bisedën tuaj, nga kamera që vendosa në kuzhinë. Do ta dëgjosh? Ka shumë gjëra interesante aty. Si më përbuz, si je lodhur duke duruar, si doje ta zgjidhje gjithçka brenda një muaji.
Fytyra e Gentianit u zbardh si mur. Nexhmije Hysa hapi gojën, por nuk nxori asnjë tingull.
— Ti… ti na ke përgjuar? — mezi tha ajo.
— Në shtëpinë time? — ngrita supet. — Pse, mos kishit diçka për të fshehur?
— Gentian! — klithi vjehrra. — Thuaji diçka! Ajo na ka dëgjuar fshehurazi! Kjo është e paligjshme!
— Ndërsa komploti për të shtënë në dorë pasurinë time qenka i ligjshëm? — flisja qetë, ndonëse përbrenda më vlonte gjaku. — Përgatitja për të më shpallur të paaftë mendërisht dhe për të më marrë fëmijën qenka e ligjshme? Nexhmije Hysa, unë jam rritur në jetimore. Kam parë njerëz si ju. Vërtet menduat se nuk di të mbrohem?
— Ti… — ajo po mbytej nga zemërimi.
Në atë çast u dëgjua zëri i ulët i Hanës.
— Babi, është e vërtetë?
Të gjithë u kthyen nga ajo. Vajza rrinte ulur, me duart të kapura fort pas buzës së tryezës. Sytë i kishte të mëdhenj, të mbushur me lot.
— Hana, shko në dhomën tënde, — tha shpejt Gentiani.
— Jo. Dua ta di. Ti doje t’ia merrje Artës lulet?
— Bijë, këto janë punë të të rriturve, ti nuk i kupton…
— I kuptoj, — zëri i saj u ngrit. — Kam dëgjuar si gjyshja i thoshte tezes Ylvije Dervishi se, pasi Arta “të largohej”, mua do të më çonin në fshat. Se nuk do ta shihja më as Artën, as Endrit Qosjen.