— Është e vërtetë?
Nexhmije Hysa u zbeh në çast, sikur dikush t’i kishte shkulur gjakun nga fytyra.
— Hana, shpirt i gjyshes, ti i ke keqkuptuar fjalët… Gjyshja donte vetëm të mirën tënde…
— Unë nuk dua të shkoj në fshat! — Hana gati klithi. — Nuk dua të jetoj me ju! Ju vetëm më qortoni gjithë kohën! Arta më çonte te logopedi! Arta ulej me mua për detyrat! Arta më merrte në kinema dhe më blinte libra! Kurse ti dhe babi vetëm më përsërisni se duhet të jem mirënjohëse, se unë “nuk jam gjaku juaj”!
Dhoma u fundos në një heshtje të rëndë. Aq të thellë, sa dëgjova qartë tik-takun e orës në mur.
— Hana… — Gentiani dukej si njeri i goditur në fytyrë.
— I kam dëgjuar të gjitha, babi. Nuk jam më e vogël. Nuk jam budallaqe. Dhe nuk kam për të shkuar në fshat.
Ajo shpërtheu në të qara dhe doli me vrap nga dhoma.
Nexhmije Hysa u ngrit menjëherë. Fytyra iu shtrembërua nga inati.
— Ti je shkaktarja, — më drejtoi gishtin. — Ti ia ke mbushur mendjen fëmijës kundër familjes së vet.
— Dilni nga shtëpia ime, — thashë qetë.
— Çfarë?
— Më dëgjuat shumë mirë. Kjo është shtëpia ime. Banesa ime. Ju këtu nuk keni asnjë të drejtë. Dilni tani, përndryshe do të thërras policinë.
Ajo më vështroi me gojën hapur, pastaj e mbylli, pastaj e hapi sërish, pa nxjerrë dot fjalë. Më në fund ktheu sytë nga Gentiani.
— Thuaji diçka. Thuaji se nuk mund ta nxjerrë jashtë nënën tënde.
Gentiani nuk foli. Shikonte tryezën. I pashë duart që i dridheshin lehtë.
— Gentian! — hungëriu vjehrra.
— Mami, — tha ai pa e ngritur kokën, — ik.
— Çfarë the?!
— Ik. Të lutem.
Kur ngriti më në fund sytë, pashë brenda tyre një zbrazëti të ftohtë. Jo pendesë. Jo zemërim. Vetëm boshllëk. Kështu duket njeriu kur i shembet përpara syve bota që kishte ndërtuar në kokën e vet. Ai kishte besuar se ishte personazhi kryesor, ndërsa doli se kishte qenë vetëm një figurë anësore.
Nexhmije Hysa rrëmbeu çantën.
— Shkoni në djall të dy, — pështyu ajo fjalët. — Ti je leckë, Gentian. Leckë, jo burrë. Babai yt kishte të drejtë: ti kurrë nuk do të bëhesh njeri. Kurse ti, — u kthye nga unë, — do të qash akoma. Do të më kujtosh.
— Mbylleni derën nga jashtë.
Ajo iku duke e përplasur derën aq fort, sa xhamat u drodhën.
Në kuzhinë mbetëm vetëm unë dhe Gentiani.
Ai rrinte ulur në karrige, me shpatullat e varura. Duart i kishte mbi gjunjë, gishtat të futur mes njëri-tjetrit. E shikoja dhe përpiqesha të gjeja diku brenda vetes qoftë edhe një pikë mëshire.
Nuk gjeta asgjë.
— Pse e bëre këtë? — pyeti ai me një zë të shuar. — Pse nuk ma the që në fillim?
— Po ti pse nuk ma the? Pse nuk erdhe të flisje me mua e të më shpjegoje çfarë të mundonte? Pse e diskutove me nënën tënde dhe jo me mua?
Ai heshti.
— Unë do të të kisha dhënë gjithçka, Gentian. Gjithçka që kam. Mjaftonte të ma kërkoje. Sikur të vije dhe të më thoje: “Arta, ndihem i pavlerë, dua të jem pjesë e biznesit, më jep një mundësi.” Do ta kisha bërë. Por ti nuk kërkove. Ti vendose ta marrësh. Vendose të ma rrëmbesh. Sepse të kërkoje do të thoshte të pranoje se vendimi ishte në dorën time. Dhe këtë nuk e duroje dot. Krenaria nuk ta lejonte. Ose ajo që ti e quan krenari.
— Ti nuk e kupton…
— E kuptoj shumë mirë. Nëna jote të ka rrahur dhe poshtëruar kur ishe fëmijë. Babai yt ka ngritur dorë mbi nënën tënde. Ti je rritur mes dhunës dhe ke mësuar se marrëdhëniet janë gjithmonë luftë për pushtet. Ose je sipër, ose të shkelin. Për ty nuk ka rrugë të tretë. Por, Gentian, po të them një sekret: rruga e tretë ekziston. Quhet partneritet. Vetëm se ti nuk do ta njihje as po të të binte mbi kokë.
U ngrita.
— Do të ikësh sonte apo nesër?
Ai më pa.
— Po më dëbon?
— Po.
— Po Hana? Po Endrit Qosja?
— Endriti do të rrijë me mua. Hana do të vendosë vetë me kë dëshiron të jetojë. Është trembëdhjetë vjeçe; gjykata do ta marrë parasysh mendimin e saj. Ti e di këtë.
— Unë nuk do t’i lë fëmijët.
— Nuk të takon ty ta vendosësh.
Ai u ngrit. Fytyra iu tjetërsua.
— Nuk mund të më fshish kaq thjesht nga jeta jote.
— Mundem. Ti e fshive vetë veten. Unë vetëm po vë firmën poshtë.
Më vështroi gjatë. Në atë shikim kishte gjithçka: urrejtje, frikë, fyerje, sedër të plagosur. Por dashuri nuk kishte. Ndoshta nuk kishte pasur kurrë.
— Do të mbledh rrobat, — tha ai.
— Mblidhi.
Doli nga kuzhina. Unë mbeta pranë dritares, duke parë qytetin e mbrëmjes, ndërsa dëgjoja hapat e tij nëpër apartament, dyert e dollapëve që hapeshin, sendet që hidheshin me nerv në çantë. Pas gjysmë ore u shfaq te pragu i kuzhinës me një valixhe në dorë.
— A mund ta marr Hanën në fundjavë?
— Nëse ajo do.
Ai pohoi me kokë. Qëndroi edhe pak, i pasigurt, sikur nuk dinte ç’të bënte me trupin e vet.
— Unë vërtet mendoja se kështu do të ishte më mirë. Për të gjithë.
Nuk iu përgjigja. Ai u nis drejt derës. Në korridor ndaloi.
— Lamtumirë.
— Prit.
U kthye. Hapa sirtarin, nxora një zarf dhe ia zgjata.
— Këtu ke biletat për në Korçë. Ke edhe çelësat e garsonierës në rrugën e Entuziastëve. E kam kaluar në emrin tënd. Brenda janë edhe pesëdhjetë mijë lekë para në dorë.
Ai shikonte zarfin, por nuk guxonte ta merrte.
— Pse?
— Sepse nuk dua që vajza jote ta shohë të atin në mjerim. Dhe nuk dua që djali im të turpërohet nga mbiemri yt. Nuk do të të lë pa asgjë, Gentian. Thjesht po të lë vetëm me nënën tënde. Dhe me atë boshllëk që e krijove vetë. Ai është më i frikshëm se varfëria. Jeto me të.
E mori zarfin. Duart i dridheshin.
— Je mizore, — tha. — Gjithmonë ke qenë mizore.
— Jo. Thjesht nuk jam më e butë.
Ai iku. Dera u mbyll me një klikim të lehtë.
Qëndrova një minutë pa lëvizur, duke dëgjuar heshtjen që mbeti pas tij. Pastaj shkova në dhomën e Hanës. Ajo ishte shtrirë në krevat, me fytyrën të zhytur në jastëk. U ula pranë saj dhe ia përkëdhela flokët.
— Iku?
— Po.
— Qave?
— Jo.
— As unë nuk do të qaj.
U kthye nga unë. Sytë i kishte të kuq, të ënjtur nga lotët.
— Po Endrit Qosja?
— Endriti po fle. Nuk ka dëgjuar asgjë.
— Arta… tani kemi mbetur vetëm?
— Jo. Jemi unë, ti dhe Endriti. Nuk jemi vetëm.
Ajo heshti pak.
— Unë nuk dua të shkoj te gjyshja.
— Nuk do të shkosh.
— As te babi nuk dua. Ai është i keq.
Mora frymë thellë.
— Ai nuk është i keq. Është i dobët. Dhe i ngatërruar. Ndoshta një ditë do ta kuptojë. Ndoshta jo. Por kjo nuk është barra jonë. Ne kemi jetën tonë.
Hana u afrua më shumë.
— Ti nuk do të më braktisësh?
— Jo, — e përqafova fort. — Unë nuk të braktis.
Pak nga pak, frymëmarrja e saj u qetësua. Qëndrova në gjysmëerrësirë, duke dëgjuar si merrte frymë, dhe mendova sa çuditshëm funksionon jeta. Unë kisha dashur një familje. Kisha ngritur një familje. Dhe në fund familja ime e vërtetë nuk doli ajo ku hyra, por ajo që krijova vetë. Një vajzë trembëdhjetëvjeçare që më zgjodhi mua, jo të afërmit e gjakut. Një fëmijë i vogël në dhomën tjetër, që ende nuk e di se i ati është larguar. Një sallon lulesh që nesër do të hapet si çdo ditë tjetër, sepse jeta nuk ndalet për askënd.
E putha Hanën në majë të kokës dhe u ktheva në kuzhinë. I hodha vetes çaj. U ula përpara laptopit. Hapa dosjen me planin e zgjerimit të rrjetit për vitin e ardhshëm. Tre filiale të reja. Kontratë me furnitorë holandezë. Hyrje në tregun e dekorit të dasmave.
Punova deri në mesnatë. Dhe kur u shtriva për të fjetur, papritur m’u kujtua ajo natë kur qëndroja në korridorin e errët dhe dëgjoja burrin tim me vjehrrën duke vendosur për të ardhmen time. Atëherë më ishte dukur se jeta ime kishte marrë fund. Se më kishin tradhtuar, më kishin shkelur dhe më kishin hedhur tutje.
Tani e kuptoja: ai kishte qenë fillimi. Fillimi i një jete të re, në të cilën nuk i detyrohesha më askujt për asgjë.
Thonë se hakmarrja është një pjatë që shërbehet e ftohtë. Jo. Hakmarrja është kur e lë njeriun të shkojë pikërisht atje ku kishte frikë të përfundonte: në hiç. Dhe çaji, ndërkohë, nuk ka kohë as të ftohet.
Piva një gllënjkë.
Çaji ishte ende i nxehtë.