Iliriana Gjoka e bleu apartamentin me tri dhoma tre vjet pasi ishte ndarë nga burri. Deri atëherë, ajo dhe Endrit Lika kishin jetuar ngushtë në një shtëpi me qira me dy dhoma, duke matur çdo shpenzim dhe duke ëndërruar për një vend që të ishte vetëm i tyre. Dhe më në fund ia dolën: dhoma të mbushura me dritë, parvaze të gjera dritaresh, një oborr i qetë e i gjelbër poshtë pallatit. Për ta, ai apartament nuk ishte thjesht banesë; ishte streha e tyre, fortesa ku ndiheshin të sigurt. Në fundjava aty kundërmonte aroma e petullave e ëmbëlsirave të sapopjekura, ndërsa në letrat e murit të korridorit kishin mbetur ende gjurmët e vizatimeve me lapsa me ngjyra. Endriti, kur kishte qenë pesë vjeç, kishte mbushur murin pranë hyrjes me forma të çuditshme, dhe Iliriana nuk kishte pasur zemër t’i hiqte. Përkundrazi, e kishte rrethuar vizatimin si të ishte kornizë. E qeshura e hollë dhe e gjallë e djalit përhapej nëpër dhoma lirshëm, pa u përplasur me asnjë ndalim.
Endriti ishte vetëm katër vjeç kur i ati iku, duke e përplasur derën aq fort sa nga tavani ranë copa suvaje. Detyrimin ushqimor e paguante rregullisht, por djalin e shihte rrallë; dy herë në vit, zakonisht për festa të mëdha. Edhe ato takime Ilirianës i ngjanin më shumë me bisedime të ftohta lufte sesa me çaste familjare. Pikërisht për këtë arsye, apartamentin e vet ajo e ruante me një butësi gati të shenjtë. Ishte bota e saj. Bota e saj dhe e Endritit, ku ajo përpiqej të mos lejonte të hynte asgjë e keqe.
Mëngjeseve, djali hynte me vrull në dhomën e saj dhe thërriste: “Mami, a është gati mëngjesi?” Iliriana qeshte ende pa i hapur mirë sytë. Mbrëmjeve, të dy uleshin në tapetin e dhomës së ndenjjes dhe ndërtonin lodra me pjesë të vogla, ndërsa të shtunave kishin zakon të pjeknin petulla. Ditët kalonin të qeta, të rregullta, të mbushura me gjëra të thjeshta. Iliriana kishte nisur madje të harronte se ç’do të thoshte të jetoje gjithnjë me nerva të tendosura.
Bledar Nushin e njohu në shtëpinë e një shoqeje të përbashkët, Fjolla Hasanit, e cila kishte qejf të mblidhte herë pas here miqtë e vjetër. Ai rrinte në cep të divanit, me një filxhan çaji në dorë, dhe dëgjonte dikë që tregonte me zë të lartë një histori, pa ia prerë fjalën. Ilirianës i ranë në sy duart e tij të qeta, zëri i ulët dhe mënyra e përmbajtur, pa nxitim, me të cilën sillej.
— Ju nuk ndërprisni kurrë askënd, — i tha ajo atë mbrëmje, kur rastësisht mbetën të dy vetëm në ballkon.
— Sepse dua të dëgjoj çfarë do të thoni më pas, — iu përgjigj ai dhe buzëqeshi.
Prej tij vinte një ndjesi sigurie. Krahasuar me ish-burrin, që mund të shpërthente për hiçgjë, Bledari dukej si një liman i qetë pas stuhisë. Nuk ushtronte presion, nuk kërkonte llogari, nuk përpiqej të mbushte çdo hapësirë me praninë e vet. Me Endritin u mor vesh pothuajse menjëherë: e çonte në futboll, e ndihmonte me punimet për shkollë, madje mund të rrinte një orë të tërë duke i shpjeguar ndryshimet mes llojeve të dinosaurëve. Nuk shtirej si “babai i ri”, nuk mundohej t’i zinte vendin të atit, por as nuk mbante largësi të ftohtë. Endriti, pa e kuptuar as vetë, nisi të afrohej me të.
Pas një viti, ata kurorëzuan martesën. Bledari u shpërngul në apartamentin e tyre.
— Mami, ai është shumë i mirë, apo jo? — e pyeti Endriti i shkëlqyer nga gëzimi, teksa ndihmonte të sillnin valixhet brenda.
— Po, është, — buzëqeshi Iliriana, pa e ditur ende se fortesa e tyre shumë shpejt do të tronditej.
Viti i parë kaloi lehtë. Bledari doli njeri i rregullt, i kujdesshëm për punët e shtëpisë, dinte të gatuante dhe nuk futej kot në bisedat e grave. Iliriana u çlirua dalëngadalë, duke besuar se më në fund kishte ndërtuar një familje normale.
Shqetësimi erdhi në formën e një telefonate.
Një mbrëmje, Pranvera Pano, nëna e Bledarit, telefonoi dhe njoftoi se e kishte shitur apartamentin e saj.
— Dua të jem më afër djalit tim, — tha ajo në telefon, me një zë ku përziheshin njëkohësisht pakënaqësia dhe sfida. — Do të rri përkohësisht te ju, derisa të gjej diçka të përshtatshme këtu pranë. Nuk keni gjë kundër, apo jo?
Iliriana hodhi sytë nga Bledari. Ai ishte ulur në kolltuk dhe po lexonte lajmet në telefon.
— Nëna jote paska shitur shtëpinë, — shqiptoi ajo pa zë, duke mbuluar mikrofonin me dorë.
Bledari ngriti kokën, u mendua për një çast, pastaj ngriti supet.
— Po përkohësisht do të jetë. Nuk të prish punë, apo jo?
Iliriana nuk kundërshtoi. Atëherë jo.
Pranvera Pano mbërriti pas tri ditësh. Me vete solli katër valixhe të mëdha, dy kuti me enë të mbështjella me gazeta dhe kolltukun e saj të dashur me shpinore të lartë, i cili u vendos menjëherë në dhomën e ndenjjes. Për të kërkuar banesë të re nuk tregoi asnjë ngut. Gjatë javës së parë nuk hapi asnjë faqe njoftimesh. Iliriana e ndiente se ajri në shtëpi po ndryshonte, por nuk fliste. I dukej se gjërat do të rregulloheshin vetë. Mirëpo javët kalonin, qëndrimi “i përkohshëm” po merrte pamjen e një vendosjeje të përhershme, ndërsa mysafirja i ngjante gjithnjë e më shumë zonjës së shtëpisë.
Rregullat nisën të lëviznin pa zhurmë, njëri pas tjetrit.
Gjëja e parë që bëri Pranvera Pano ishte të hidhte kaktusin.
— Mbledh energji të keqe, — shpalli ajo, duke e futur vazon në koshin e plehrave.
Iliriana e vuri re mungesën vetëm në mbrëmje, por heshti, që të mos hapte grindje. Kaktusi ishte i vjetër, kujtim nga e ëma, megjithatë ajo e bindi veten se nuk ia vlente të mërzitej për një hollësi. Më pas vjehrra i riorganizoi të gjitha enët në dollapët e kuzhinës sipas qejfit të vet. Iliriana kërkoi gjysmë dite filxhanin e preferuar dhe, kur e gjeti në raftin më të sipërm, aty ku nuk arrinte dot pa karrige, sërish nuk tha asgjë.
Vërejtjen e parë Endriti e mori për vrapin në korridor.
— Ky fëmijë shkel si kalë, — tha Pranvera Pano gjatë darkës, sikur nuk i drejtohej askujt në veçanti, por mjaftueshëm qartë që ta dëgjonin të gjithë. — Më ndizet migrena.
Bledari u kthye menjëherë nga djali.
— Endrit, më qetë, të lutem. Gjyshja nuk ndihet mirë.
Iliriana kafshoi buzën, por edhe këtë herë e mbajti gojën mbyllur. Mendonte se, për hir të paqes në familje, duhej të kishte durim. Se ishin vështirësi kalimtare. Se disi do të përshtatej.
Pas kësaj, filmat vizatimorë u lejuan vetëm me kufje. Televizori në dhomën e ndenjjes “e acaronte” Pranverën. Pastaj u ndaluan telefonatat me shokët në altoparlant. Më vonë erdhi radha e vetë shokëve: Pranvera Pano deklaroi se fëmijët e huaj sillnin rrëmujë dhe papastërti.
— Këtu nuk është vend kalimtar, — tha ajo prerë, duke parë Ilirianën drejt në sy. — Fëmija duhet ta kuptojë se çdo gjë ka kohën dhe vendin e vet.
Tani Endritit i lejohej të luante vetëm në dhomën e tij dhe vetëm deri në orën shtatë të mbrëmjes. Edhe kur qeshte pak më fort, nga dhoma e ndenjjes vinte menjëherë një vështrim i pakënaqur, i ndjekur nga një psherëtimë e rëndë. Bledari, si gjithmonë, mbante anën e së ëmës.
— Mamit i duhet qetësi, — përsëriste ai sa herë Iliriana përpiqej të hapte gojën. — Kuptoje pak gjendjen e saj. Është grua në moshë.
— Bledar, Endriti është fëmijë. Nuk mund të ecë mbi maja gishtash në shtëpinë e vet, — kundërshtoi ajo një ditë me kujdes, kur vjehrra kishte dalë për të blerë.
— Po çfarë kërkon ti? — u ndez ai menjëherë. — Ta nxjerr nënën time në rrugë? Ti nuk je e tillë, Iliriana. Thjesht shpjegoji djalit se të moshuarit duhen respektuar.
Dhe Iliriana vazhdonte ta “kuptonte gjendjen”. Herë pas here. Përsëri e përsëri.
Një mbrëmje, para gjumit, ajo hyri në dhomën e Endritit. Djali rrinte shtrirë në krevat dhe vështronte tavanin.
— Pse nuk fle? — e pyeti ajo me zë të ulët, duke u ulur në cep të dyshekut.
Ai heshti pak, pastaj ktheu kokën nga ajo.
— Mami… unë ju pengoj?
Diçka brenda Ilirianës u këput. Ajo u shtri pranë tij, e përqafoi më fort nga sa kishte menduar dhe e fshehu fytyrën në flokët e të birit. Nuk gjeti dot asnjë fjalë. Edhe ai nuk pyeti më.
Atë natë Iliriana ndenji gjatë zgjuar, me sytë ngulur në tavanin e errët. Në shtëpi mbretëronte një heshtje e rëndë, krejt ndryshe nga qetësia e dikurshme, ajo që të ngrohte zemrën. Kjo heshtje e re shtypte. Në të nuk kishte mbetur më vend për djalin e saj.
Çasti vendimtar erdhi të dielën.
Ata u kthyen nga shëtitja të katërt: Iliriana, Bledari, Endriti dhe Pranvera Pano. Jashtë kishte qenë mot i bukur; dielli i vjeshtës ndriçonte butë, Endriti shtynte me këmbë gjethet e verdha dhe qeshte aq fort, sa kalimtarët kthenin kokën. Iliriana e shikonte dhe mendonte se pikërisht kështu duhej të ishte gjithmonë: lehtë, me gëzim, pa pasur frikë se mos dikujt nuk i pëlqente.
Sapo hynë në shtëpi, ajo u mor me darkën. Endriti sillej rrotull pranë saj, vendoste pjatat mbi tavolinë dhe pyeste nëse mund ta vinte bukën në shportën e thurur.
— Sigurisht, — iu përgjigj Iliriana dhe ia përkëdheli flokët.
Tavolina doli e hijshme. Madje ajo vendosi edhe qirinj të vegjël, në mbajtëset prej xhami që i ruante për raste të veçanta. Donte që ajo mbrëmje të ishte e ngrohtë. Familjare.
Pranvera Pano hyri në dhomën e ndenjjes dhe u lëshua rëndë në kolltukun e saj. Fytyra i ishte mbledhur në një shprehje vuajtjeje.
— Jam lodhur tmerrësisht.