E shoqëroi fjalën me një psherëtimë të gjatë, duke mbështetur gishtat te tëmthi.
— Endrit, mos i përplas ashtu pjatat, të lutem. Gjyshes po i çahet koka.
Djali ngriu në vend, me pjatën ende në duar. Pastaj e uli mbi tavolinë me kujdes të tepruar, pothuaj pa bërë zë, dhe u tërhoq dy hapa mbrapa.
Bledar Nushi, pa e ngritur fare shikimin nga telefoni, hodhi një fjali mbi supe:
— Çoje në kuzhinë. Le të hajë atje. Ne duam të darkojmë të qetë.
Heshtja ra mbi dhomë menjëherë, si një perde e rëndë. Endriti nuk kundërshtoi. Nuk shpërtheu në lot. As nuk i hodhi së ëmës atë vështrim të heshtur, me të cilin fëmijët kërkojnë mbrojtje. Ai vetëm mori pjatën e vet, uli kokën dhe u nis ngadalë drejt derës, sikur kjo të ishte gjëja më normale në botë. Sikur të ishte mësuar tashmë me faktin se nga tavolina e përbashkët mund ta largonin kurdo.
Iliriana e ndoqi me sy. Shpinën e vogël. Supet e varura. Pjatën e mbajtur fort mes duarve të fëmijës. Për herë të parë pas shumë kohësh, ajo nuk u përpoq t’i shpjegonte asgjë të shoqit. Nuk tha “mirë, s’ka gjë”. Nuk iu lut Endritit të duronte edhe pak. Qëndroi në këmbë, e ngrirë, dhe pa djalin e saj të largohej për të ngrënë vetëm në kuzhinën e banesës së vet.
Më vonë, kur Endriti kishte rënë në gjumë dhe Bledari me të ëmën rrinin në dhomën e ndenjjes, Iliriana mbeti në kuzhinë, duke zbrazur qeset e pazarit. Televizori ishte ndezur në sallon; zërat vinin të mbytur, të përzier me muzikën e një seriali mbrëmjeje, por ajo prapë dëgjoi qartë.
— Bledar, biri im, edhe sa do të vazhdojë kështu? — u dëgjua zëri i ëmbëlsuar i Pranvera Panos. — Kam gjashtë muaj që fle në dhomë kalimtare. Më dhemb shpina, nervat i kam copë. Kam nevojë për qetësi, e kupton? Rregulloma mua dhomën e madhe, para se të përfundoj e shtrirë në krevat.
Iliriana mbeti me kutinë e qumështit në dorë. Zemra iu ngjit në fyt dhe filloi t’i rrihte me forcë. Priti përgjigjen e burrit. Priti që ai të thoshte një “jo” të prerë, ta ndalte të ëmën në vend, t’i kujtonte se bëhej fjalë për dhomën e djalit të tij të birësuar.
Por në vend të kësaj, u dëgjua vetëm një psherëtimë e rëndë.
— Mami, po si ta nxjerr unë prej andej? Është ende i vogël.
Jo “jo”. Jo “kjo nuk diskutohet”. Por “si ta nxjerr”, sikur të ishte një çështje praktike që duhej zgjidhur. Sikur fëmija të mos ishte pjesë e familjes, por një pengesë që i qëndronte dikujt përpara komoditetit.
Iliriana e vendosi qumështin mbi tavolinë pa zhurmë. Këmbët iu bënë të buta, si prej pambuku, por brenda gjoksit iu ngrit një kthjelltësi e ftohtë, therëse. Papritur e pa gjithë tablonë të plotë: si, hap pas hapi, shtëpia e saj po shndërrohej në një vend ku djali i saj nuk kishte më hapësirë. Si Bledari, njeriu që ajo e kishte menduar si mbështetje, nuk po sillej si bashkëshort, por si zbatues i dëshirave të dikujt tjetër. Si ajo vetë, duke u fshehur pas dëshirës për paqe, e kishte tradhtuar Endritin çdo ditë nga pak.
Në atë çast, Iliriana e kuptoi qartë: ose do të dilte në mbrojtje të të birit tani, ose do të humbiste të drejtën të quhej nënë. Dhe doli nga kuzhina drejt korridorit, me shpatullat e drejtuara, duke mbajtur brenda vetes një vendim që ishte pjekur për muaj të tërë.
Ajo e shtyu derën e dhomës së ndenjjes dhe hyri pa trokitur.
Bledari ishte ulur në divan, me këmbët të shtrira mbi tavolinën e ulët të mesit. Pranvera Pano rrinte gjysmë e shtrirë në kolltukun e saj, e mbuluar me batanije, me një filxhan çaji në dorë. Mbi tavolinë ndodhej një tas i vogël me biskota, që Iliriana i kishte pjekur atë mëngjes. Televizori vazhdonte të fliste me zë të ulët; në ekran lëviznin pamje nga një serial, por askush nuk po e ndiqte.
Të dy kthyen kokën sapo ajo hyri. Bledari i hoqi menjëherë këmbët nga tavolina, si të kishte ndier diçka të pazakontë në fytyrën e saj.
— Duhet të flasim, — tha Iliriana me një zë të qetë, të rrafshët.
Pranvera e uli ngadalë filxhanin mbi pjatëz. Tingulli i porcelanit u përhap në dhomë i qartë dhe i mprehtë.
— Për çfarë? — pyeti vjehrra, pa e parë fare nusen. — Nëse është prapë për fëmijën, unë jam e lodhur. Bledar, foli ti.
— Iliriana, lëre për nesër, — nisi Bledari me ton pajtues. — Mami nuk është mirë, i është ngritur tensioni.
— E dëgjova bisedën tuaj, — tha Iliriana, pa lëvizur nga vendi.
Në dhomë u var një qetësi e thellë. Aq e thellë, sa nga jashtë u dëgjua fërshëllima e gomave të një makine që kaloi në rrugë.
— Çfarë bisede? — pyeti Bledari ngadalë, por sytë iu lëvizën me ankth.
— Isha në kuzhinë dhe dëgjova gjithçka, — vazhdoi Iliriana me zë të ulët, por çdo fjalë i binte rëndë, si gur. — Dëgjova si Pranvera Pano kërkonte ta nxirrnit Endritin nga dhoma e tij. Dhe dëgjova si ti, Bledar, nuk the “jo”. Ti pyete si mund ta nxirrje. Sikur djali im të ishte një send që zhvendoset nga një cep në tjetrin.
Pranvera u drejtua menjëherë në kolltuk. Batanija i rrëshqiti në dysheme, por ajo as nuk e vuri re.
— Përgjon pas dyerve? — zëri iu ngrit në nota therëse. — Ja pra si qenka puna! Rri e përgjon! Pastaj çuditemi pse ai djalë është aq i mbyllur!
— Mjaft, — tha Iliriana.
Vjehrra u mbyt me frymën e vet, pa arritur ta përfundonte fjalinë. Një ton të tillë nga nusja nuk e kishte dëgjuar kurrë gjatë gjithë kësaj kohe.
— Çfarë? — nxori ajo me zor dhe vendosi dorën mbi gjoks. — Bledar, e dëgjove? Po më mbyll gojën mua! Në këtë moshë!
— Ju po harroni ku ndodheni, zonja Pranvera, — Iliriana bëri një hap përpara dhe u ndal në mes të dhomës. — Jeni në banesën time. Jo në të Bledarit. Jo në një pronë të përbashkët. Në apartamentin tim personal, të blerë para martesës.
Bledari u ngrit nga divani. Ishte një kokë më i gjatë se ajo, por në atë moment dukej sikur e shikonte nga poshtë, i hutuar, si të mos e njihte më.
— Iliriana, qetësohu. Askush nuk po nxjerr askënd. Mami thjesht është e lodhur, ka dhimbje shpine, i duhet një dhomë më e madhe. Po mendonim, ndoshta Endriti mund të rrinte përkohësisht në dhomën e vogël, derisa…
— Derisa çfarë? — e ndërpreu ajo. — Derisa nëna jote të vdesë? Po nëse jeton edhe njëzet vjet, djali im duhet të rritet me bindjen se vendi i tij është në një qoshe? Se është i tepërt në shtëpinë e vet?
Pranvera lëshoi një ofshamë teatrale dhe ngriti cepin e batanijes drejt syve.
— Këtë s’e kisha menduar se do ta dëgjoja! Po më varrosin për së gjalli! Bledar, a po e dëgjon çfarë thotë kjo grua?
Bledari qëndronte mes tyre, duke lëvizur shikimin nga e ëma te gruaja. Në ballë i dolën pika djerse. Ai ishte mësuar me Ilirianën e butë, që tërhiqej, që kërkonte marrëveshje, që përpiqej t’i zbuste gjërat. Kjo Ilirianë tjetër, me fytyrë të zbehur dhe zë të akullt, e trembte.
— Po tregohesh e padrejtë, — arriti të thoshte më në fund. — Unë nuk po e hedh në rrugë. Thjesht do ndërronim dhomat. Çfarë ka këtu kaq të madhe? Endritit ç’i prish punë ku fle? Gjithë ditën është në shkollë ose në stërvitje.
— Ka shumë rëndësi, — iu përgjigj Iliriana. — Sepse ai jeton këtu. Kurse ju jeni mysafirë. Dhe mysafirët nuk u vendosin rregulla të zotëve të shtëpisë.
Ajo shkoi te komodina, hapi sirtarin e sipërm dhe nxori një dosje të hollë plastike. E hodhi mbi tavolinën e mesit, drejt e pranë tasit me biskota. Disa prej tyre u shpërndanë mbi sipërfaqen e drunjtë.
— Certifikata e pronësisë. Ekstrakti nga kadastra. Këtu është shkruar e zezë mbi të bardhë: pronare — Iliriana Gjoka. Këtë apartament e kam blerë tre vjet pas divorcit. Nuk ka asnjë lidhje me martesën tonë. Ti, Bledar, je i regjistruar këtu si banor, por mbi pronën nuk ke asnjë të drejtë. Nëna jote nuk është as e regjistruar.
Pranvera e flaku batanijen mënjanë dhe u përkul përpara.
— Tani po na e përplas në fytyrë shtëpinë? — fërshëlleu ajo. — Burrit tënd dhe nënës së tij? Unë shita apartamentin tim për ju! Paratë ia dhashë vajzës, që të ndihmoja nipërit! Mendova se do të më pranonit si njeri!
— Apartamentin e shitët para se të vinit te ne, — e korrigjoi Iliriana qetësisht. — Ishte zgjedhja juaj. Askush nuk jua kërkoi. Ju thatë “për pak kohë”, ndërsa kanë kaluar gjashtë muaj. Gjatë këtyre gjashtë muajve nuk hapët asnjë faqe me qira banesash. Nuk kërkuat shtëpi. Ju po zinit vend këtu, gjithnjë e më shumë.
— Sepse mendova se jemi familje! — klithi vjehrra. — Familja jeton bashkë!
— Familja nuk e shtyn një fëmijë jashtë dhomës së vet, — ia preu Iliriana. — Familja nuk e detyron një djalë të hajë në kuzhinë, ndërsa të tjerët darkojnë në tavolinë. Familja nuk ia ndalon të qeshurën një fëmije.
Bledari fërkoi urën e hundës. Në tëmthin e tij pulsonte një damar i hollë. Për një çast ai heshti, pastaj mori frymë rëndë dhe u përgatit të përgjigjej.