Nëna ime e shpalli para katërmbëdhjetë vetave se unë do ta lija punën, që të rrisja pa pagesë pesë fëmijët e vëllait tim. Madje e tha duke buzëqeshur, sikur po më bënte një nder.
— Ti s’ke as burrë, as fëmijë. Më në fund do të kesh diçka të dobishme për të bërë.
Sa të kujdesshëm kishin qenë: kishin vendosur që më parë ku do të flija dhe cilat mbrëmje do t’i kisha unë fëmijët në përgjegjësi. Unë nuk u grinda me ta. Thjesht nxora telefonin dhe e vendosa mbi tavolinë. Kur panë kontratën e firmosur dhe biletën vetëm vajtje për fillimin e jetës sime të re, papritur askujt nuk i mbeti më dëshira të planifikonte timen.
PJESA 1
— Po ti, Elvana, nuk ke as një jetë tënden. Çfarë të keqe ka të kujdesesh për pesë fëmijë?
Nëna ime e tha këtë me atë buzëqeshjen e saj të butë, si të më kishte dhënë një kompliment.
Rreth tavolinës ishin ulur katërmbëdhjetë njerëz. Mes pjatave qëndronte një kofshë derri gjysmë e ngrënë, ndërsa lajmi për shtatzëninë e pestë të Mimozës sapo ishte dhënë me solemnitet familjar. Unë futa dorën në xhepin e trikos, nxora celularin dhe e lashë mes sallatës me makarona dhe kanës me lëng hibiskusi.
— Para se dikush të printojë edhe një tjetër grafik turnesh për mua dhe ta ngjisë në frigorifer, dua që ta shihni këtë.
Por, që të kuptohet si arriti ajo darkë deri në atë pikë, duhet të kthehem tre muaj pas.
Të dielat në shtëpinë e prindërve të mi në Elbasan kishin gjithmonë të njëjtin ritëm. Vëllai im, Iliri, fliste për punën e tij. Mimoza merrte fjalë keqardhjeje për lodhjen që mbante mbi shpatulla. Nipërit dhe mbesat vraponin nga një cep i dhomës së ndenjjes në tjetrin, duke e mbushur shtëpinë me zhurmë.
Unë shërbeja ushqimin, kontrolloja rubinetin që pikonte, prisja tortën dhe, kur duhej, ndërroja edhe ndonjë pelenë.
Askush nuk më kishte vënë pistoletën në kokë.
I doja ata.
Problemi ishte se dashurinë time të gjithë kishin nisur ta merrnin si gatishmëri të përhershme.
Kur gjyshja ime, Drita, u sëmur nga zemra, unë isha njëzet e shtatë vjeçe. U bë një “mbledhje familjare” për të vendosur kush do të kujdesej për të. Nuk zgjati as pesëmbëdhjetë minuta.
— Ti je infermiere, — tha nëna ime.
Dhe kaq mjaftoi.
Për katër vjet me radhë, dilja nga turne dymbëdhjetëorëshe dhe shkoja ta laja gjyshen, t’i ndaja ilaçet, ta çoja në spital në mes të natës dhe t’i kaloja Krishtlindjet ulur në një karrige plastike pranë shtratit të saj.
Kur ajo vdiq, prifti e lavdëroi “familjen” që e kishte shoqëruar me aq dashuri deri në fund.
Nëna ime qau nga prekja.
Askush nuk tha se dora që gjyshja mbajti shtrënguar në minutat e fundit ishte e imja.
Tre vjet më vonë, një të martë, më telefonuan nga shkolla fillore e nipit tim nëntëvjeçar, Reit.
— Zonjusha Elvana, djali ka temperaturë. Prindërit e tij nuk po i arrijmë dot. Ju jeni shënuar si kontakti i dytë për raste urgjence.
Unë as nuk e dija që dikush më kishte vendosur në atë listë.
Kërkova leje në punë, shkova ta merrja dhe e çova në shtëpi. Kur ia vara çantën në vendin e vet, prej saj ra një fletë e palosur.
Ishte një kalendar i printuar, me shkrim ngjyrë vjollcë:
“TEZE ELVANA: TË MARTAVE, TË ENJTEVE DHE ÇDO FUNDJAVË TË DYTË.”
Emri im ishte futur në kutiza, sikur të isha punonjëse me orar e familjes.
Në një cep shkruhej se dokumenti ishte përgatitur një muaj më parë.
Atë mbrëmje e ballafaqova nënën time.
— Oh, moj bijë, mos e dramatizo. Sapo të lindë bebi, gjithçka do të hyjë në vijë.
Dy ditë më pas, në treg, një grua nga komuniteti i saj i kishës më përqafoi fort.
— Ke zemër të madhe, vërtet. Nëna jote më tha se do ta lësh punën për një vit, që ta ndihmosh Mimozën.
Unë nuk kisha premtuar kurrë diçka të tillë.
Një javë më vonë më mori në telefon qiradhënësi.
— Elvana, babai yt më tha se në mars do ta dorëzosh apartamentin dhe do të kthehesh te prindërit. Më thuaj vetëm datën, që ta di.
Atëherë e kuptova.
Familja ime nuk po më kërkonte ndihmë.
Ata e kishin ndarë jetën time mes tyre prej kohësh, pa marrë mundimin as të më pyesnin.
Dhe unë ende nuk e dija deri ku kishin shkuar.
PJESA 2
U nisa drejt e për në punishten e babait tim. Ai po rregullonte një bravë, ndërsa nga radioja dëgjohej transmetimi i një ndeshjeje futbolli.
— I ke thënë ti qiradhënësit tim se unë do ta lë apartamentin?
Ai uli sytë.
— Nëna jote tha se ishte vendosur tashmë.
— Vendosur nga kush?
Nuk u përgjigj.
Ajo heshtje më dhembi më shumë se çdo zënkë.
Babai më kishte mësuar të ngisja makinën, të ndërroja gomën dhe të mos lejoja askënd të më hidhte hi syve. Por përballë nënës sime, prej dekadash sillej sikur mbrojtja ime nuk ishte çështja e tij.
Po atë fundjavë, rastësisht gjeta një fotografi të vjetër në një kuti. Në të ishte nëna ime, e re, e buzëqeshur, me uniformë të bardhë studenteje infermierie, përpara një spitali.
— Ti ke studiuar për infermieri?
Ajo ma mori fotografinë nga dora.
— Ka qenë shumë kohë më parë. Nuk ka rëndësi.
Por kishte.
Kishte shumë rëndësi.
Dhjetë muaj më herët, pas një turni ku kisha ndihmuar në stabilizimin e një foshnjeje të lindur para kohe, ndërkohë që nëna ime më dërgonte mesazhe të blija vezë “se me siguri e ke mbaruar punën”, unë kisha dërguar një aplikim në repartin e terapisë intensive neonatale të një spitali në Tiranë.
Ishte pikërisht ajo mundësi që më dukej si fillimi i jetës sime të vërtetë.