— Më quajte dele budallaqe përpara miqve? Apo duhet të të kujtoj me paratë e kujt kemi jetuar këto vitet e fundit? — pyeti Ina me një qetësi të ftohtë.
Në dhomën e ndenjjes ra heshtje menjëherë. Vetëm pak çaste më parë ajo mbrëmje vere dukej krejt e zakonshme: dritarja e hapur, zhurmat që vinin nga oborri, pjatat me meze mbi tavolinë, të qeshurat e miqve dhe muzika që dilte nga një bokse e vogël. Marseli rrinte në krye të tavolinës, i shtrirë në kolltuk me atë rehati të tepruar, sikur të ishte ai pronari i shtëpisë, i mbrëmjes dhe i durimit të të tjerëve.
Pak më parë ai kishte bërë një shaka me zë të lartë, duke thënë se Ina “si zakonisht nuk merrte vesh asgjë”. Pastaj, i nxitur nga vëmendja e të pranishmëve, e kishte quajtur dele budallaqe. E tha me një buzëqeshje tallëse, duke pritur të njëjtin reagim si gjithmonë: të qeshura të detyruara. Më parë dikush vërtet qeshte nën hundë. Dikush ulte sytë me siklet. Dikush tjetër bënte sikur nuk e kishte dëgjuar.
Por këtë herë askush nuk qeshi.
Ina nuk u ngrit me vrull, nuk bërtiti, nuk përplasi derën. Ajo vetëm vendosi pirunin pranë pjatës, fshiu majat e gishtave me pecetë dhe e pa të shoqin aq qetë, sa buzëqeshja iu shua Marselit vetvetiu.
— Ina, ç’ke kështu? — Marseli u përpoq ta mbante ende tonin tallës. — Po bëjmë shaka.
— Jo, Marsel. Shakanë po e bën ti. Turpin, për çudi, po e ndiejnë të gjithë.
Shabani uli sytë mbi pjatë. Elvana, gruaja e tij, u tendos dhe vuri pëllëmbën në cep të tavolinës. Ajo prej kohësh nuk i duronte më këto takime pikërisht për shkak të Marselit. Ai gjithmonë zgjidhte çastin kur Ina shërbente ushqimin, mbushte gotat e mysafirëve ose sillte diçka nga kuzhina, dhe ia hidhte ndonjë thumb. Fillimisht për harresën. Pastaj për moshën. Më vonë për faktin se ishte “shumë serioze”. Tani kishte mbërritur te fyerja e hapur.
— Lëre tani, mos e bëj kaq të madhe, — Marseli tundi dorën me përbuzje. — Të gjithë e kuptuan se s’e thashë me të keq.
— Edhe unë e kuptova, — tha Ina. — Nuk e bën nga ligësia. E bën nga zakoni.
Ai rrudhi vetullat.
— Çfarë zakoni na qenka ky?
— Zakoni për të më poshtëruar para njerëzve dhe pastaj për të pritur që unë të buzëqesh, vetëm që ti të ndihesh rehat.
Heshtja u bë aq e thellë, sa nga jashtë u dëgjua qartë e qeshura e disa adoleshentëve në oborr. Ina rrinte drejt në karrige, me një fustan të lehtë vere dhe flokët e kapur bisht. Në fytyrë nuk kishte as hutim, as lëndim të dukshëm. Më shumë ngjante e përqendruar. Sikur më në fund kishte marrë provën e diçkaje që e kishte matur prej kohësh në heshtje.
Marseli ende nuk e kuptonte se mbrëmja i kishte dalë nga duart.
— Domethënë vendose të bësh teatër para mysafirëve? — pyeti ai, duke ulur zërin.
— Jo. Teatrin e bëre ti. Unë thjesht pushova së luajturi rolin e mobilies.
Shabanit iu dridh faqja. Mori gotën në dorë, por nuk piu. Elvana e pa Inën me një lloj admirimi të përmbajtur. I ftuari i tretë, Endriti, ai që zakonisht qeshte më fort nga të gjithë me batutat e Marselit, tani po studionte cepin e mbulesës së tavolinës me aq përkushtim, sikur aty të ishte vizatuar një hartë thesari.
Ina u kthye ngadalë nga të ftuarit.
— Miq, mbrëmja mbaroi këtu. Jo për fajin tuaj. Thjesht unë nuk dua më të shërbej në një tryezë ku më fyejnë.
Elvana u ngrit menjëherë.
— Ina, të ndihmoj t’i mbledhim?
— Jo. Do ta vendos vetë çfarë do të bëj me këtë.
Fjalët e saj dolën aq të sigurta, sa Elvana nuk kundërshtoi. Mysafirët nisën të mblidhnin gjërat me ngurrim e siklet. Marseli u drejtua befas në karrige.
— Uluni! — urdhëroi ai. — Askush nuk shkon gjëkundi. Tani ajo qetësohet.
Ina e ktheu vështrimin nga i shoqi.
— Ata do të ikin. Pastaj do të ikësh ti.
Fjalia ra mbi dhomë e rëndë, e saktë, pa asnjë dridhje. Marseli puliti sytë, sikur kuptimi i saj nuk i hyri menjëherë në mendje.
— Çfarë?
— Më dëgjove shumë mirë.
— Nga banesa ime? — qeshi ai me nervozizëm. — Mos ke ngatërruar gjë?
Ina u ngrit. Shkoi te komoja, hapi sirtarin e sipërm dhe nxori një dosje transparente. Nuk e përplasi mbi tavolinë, nuk e tundi para fytyrës së tij. E vendosi thjesht përpara vetes.
— Banesa është imja. Ma ka lënë gjyshja. Trashëgimia është regjistruar para martesës sonë. Dokumentet janë këtu. Ti e di këtë, vetëm se të pëlqen të bësh sikur e ke harruar.
I pari u ngrit Shabani.
— Marsel, ne po ikim.
— Ulu, — ia ktheu ai ashpër.
Për herë të parë Shabani e pa pa buzëqeshje.
— Mos më urdhëro mua. Dhe mos e prek gruan time.
Fytyra e Marselit u bë e kuqe flakë. Qartë dukej se donte të përgjigjej rëndë, por prania e dëshmitarëve papritur ia prishi guximin. Të ftuarit u bënë gati shpejt. Në prag të derës, Elvana ia shtrëngoi dorën Inës dhe i pëshpëriti:
— Më telefono, nëse ndodh diçka.
— Do të të telefonoj, — iu përgjigj Ina.
Kur dera u mbyll pas mysafirit të fundit, Marseli u kthye me vrull nga gruaja.
— Ti qenke çmendur fare? Më turpërove para të gjithëve!
— Ia dole vetë për bukuri.
— Po kush je ti që të më dëbosh mua?
Ina nxori nga dosja një fletë të dytë dhe e vendosi mbi dokumentet e tjera.
— Jam njeriu që para tre muajsh e kuptoi se ti nuk po kërkon punë, por një divan të rehatshëm. Jam njeriu që në maj ndaloi së paguari tekat e tua. Jam njeriu që sot u bind përfundimisht se bisedat me ty nuk kanë më asnjë kuptim.
Marseli e nguli shikimin tek ajo. Në fytyrën e tij nuk u shfaq menjëherë zemërim, por një përllogaritje e shpejtë. Ina e vuri re. Ai kështu bënte gjithmonë kur përpiqej të kuptonte se ku mund të ushtronte presion.
— Nuk do ta nxjerrësh burrin në mes të natës, — tha ai tashmë më butë. — Është verë, vapë, të gjithë jemi me nerva. U grindëm, mbaroi.
— Nuk po të nxjerr në rrugë. Ke nënën. Ke vëllanë. Ke shtëpinë e pushimit të babait. Ke edhe miqtë, para të cilëve sapo u solle si njeriu më gazmor në botë. Zgjidh vetë.
— Po rrobat?
— Gjërat më të nevojshme do t’i marrësh tani. Të tjerat do t’i marrësh një ditë tjetër, me marrëveshje. Dhe me dëshmitarë.
Marseli qeshi shkurt, me një tingull të fortë e të thatë.
— Qenke përgatitur?
— Po.
Kjo fjalë e vetme ia rrëzoi sigurinë e shtirur më shumë se çdo britmë.
Ina vërtet ishte përgatitur. Jo për një skandal, por për atë çast kur Marseli do ta kalonte përfundimisht kufirin. Ajo nuk kishte heshtur nga dobësia. Kishte vëzhguar. Kishte mbajtur shënim shpenzimet, kishte mbyllur gropat e përbashkëta të jetesës, i kishte hequr atij aksesin te kartat e saj, kishte kaluar pagesat e faturave në të dhëna të veçanta, kishte ndërruar fjalëkalimet dhe dokumentet e rëndësishme i kishte ruajtur jashtë çdo mundësie që ai t’i prekte.