Jashtë dritares kishte rënë errësira prej kohësh dhe era e acartë e dhjetorit përplaste mbi parvaz kokrriza të imëta akulli. Dhoma ishte e ftohtë; radiatorët mezi lëshonin pak ngrohtësi, por Denisa Marku tashmë ishte mësuar ta shpërfillte atë ndjesi therëse. E ulur në gjunjë përpara një dollapi të vjetër, të çarë nga koha, ajo paloste me kujdes bluzat e Arlind Canit dhe i vendoste në një qese plastike. Duart i lëviznin mekanikisht, sikur të mos i përkisnin më asaj, ndërsa sytë i kishin mbetur të ngulur në një njollë të zbehur mbi letër-mur.
Nga kuzhina, në katin poshtë, dëgjohej zëri i Drita Bashës. Ajo nuk po bërtiste — fliste në telefon — por në atë shtëpi me mure të hollë çdo fjalë e saj kumbonte si në sallë mbledhjesh. Denisa nuk përpiqej të kuptonte çfarë thoshte; e dinte fare mirë temën. Që prej tre muajsh, që nga dita kur varrosën Besnik Priftin, bisedat e vjehrrës rrotulloheshin rreth të njëjtave gjëra: apartamenti, trashëgimia dhe sa e pavlerë kishte qenë Denisa si bashkëshorte.
Arlindi rrinte ulur në krevat me këmbët e mbledhura dhe shikonte ekranin e telefonit. Drita e ftohtë e pajisjes i nxirrte në pah faqet e rëna dhe mollëzat e mprehta që i ishin theksuar së fundmi. Në moshën shtatëmbëdhjetëvjeçare, pjekuria të imponohet me dhunë.
— Mami, — foli ai me zë të ulët, pa e ngritur shikimin nga ekrani. — Ku do të shkojmë?
Denisa drejtoi shpatullat, duke ndier shtrëngimin e shpinës së mpirë. Një lodhje e thellë i ra mbi trup; do të kishte dashur të shtrihej aty, mbi dyshemenë e akullt, e të mbyllte sytë. Megjithatë, e detyroi veten të buzëqeshte.
— Do të marrim me qira një dhomë. Përkohësisht. Kam kursyer pak para.
— Po shkolla? — zëri i Arlindit u drodh. — Jam në vitin e fundit.
— Shkolla është afër. Do të shkosh në këmbë. Asgjë nuk do të ndryshojë.
Të dy e kuptonin se kjo ishte një gënjeshtër e butë. Gjithçka do të ndryshonte. Por Denisa nuk kishte luksin të ndalej te kjo. Duhej të mblidhte sendet sa më shpejt, para se Drita Basha të hynte sërish pa trokitur. Herën e fundit ajo ishte futur papritur dhe kishte shpërthyer, vetëm pse Denisa kishte prekur një pulovër të Besnikut — “kujtesë e djalit tim”, siç e quajti.
Pulovrën e kishte kthyer menjëherë në vend.
Dera u hap me vrull, pa paralajmërim. Në prag u shfaq Drita Basha: e gjatë, e thatë, me shpinë drejt si shtizë, të pathyer nga mosha apo nga humbja e të birit të vetëm. Flokët e thinjur i kishte mbledhur në një topuz të tendosur fort; buzët i mbante të shtrënguara. Në duar mbante tri qese plastike bosh, ato që pak më parë kishin qenë nën lavaman.
Pa përshëndetje, pa një fjalë, iu afrua krevatit dhe i hodhi qeset mbi rrobat e palosura me kujdes.
— Që t’i mbledhësh plaçkat e tua këtu. Qeset e mia mos i ndot, — tha me një ton të sheshtë. — Dhe shpejt. Deri në mbrëmje të mos jeni më këtu.
Arlindi u ngrit vrullshëm; telefoni i rrëshqiti në dysheme.
— Gjyshe, çfarë po thua?! Ku do të shkojmë? Jashtë është natë, minus njëzet!
Drita as që ia hodhi sytë. Vështrimi i saj ishte ngulur vetëm mbi Denisen.
— Me ty, këlysh, nuk kam punë. Le të flasë e ëma jote. Ajo mban përgjegjësi për gjithçka. Për faktin që djali im piu, që u rrënua, që përfundoi në varr. Tani le ta paguajë.
Denisa u ngrit ngadalë; gjunjët i kërcitën. E pa drejt e në sy.
— Drita Basha, Besniku ishte pesëdhjetë vjeç. Ishte burrë i rritur. Vendimet i merrte vetë. Unë nuk jam fajtore për alkoolin e tij.
— Hesht! — zëri i vjehrrës u ngjit në një klithmë të mprehtë. — Kush je ti të më kundërshtosh? Një e strehuar! Erdhe nga konvikti dhe atje do të kthehesh! Apartamenti është imi! Besniku bëri gabim që të regjistroi këtu, por do ta rregulloj. Nesër shkoj te noteri dhe të heq nga regjistri. Tani zhduku!
Ajo rrëmbeu xhupin e ri të Arlindit — atë që Denisa e kishte blerë me kredi në shtator — dhe e flaku në korridor, ku ra mbi tapetin e ndotur pranë derës.
— Merre edhe nipin. S’ka pse të dëgjojë si më sfidon me sy.
Arlindi deshi të vraponte, por Denisa e kapi lehtë nga krahu.
— Lëre, — i pëshpëriti. — Do ta marr unë.
E mori xhupin, e shkundoi dhe u kthye përballë Dritës, e cila qëndronte në prag si fitimtare.
— Qetësohuni. Do të largohemi. Nuk kam ndërmend të qëndroj. Por mos e përfshini djalin. Mjaft ka mbi supe.
— Mjaft? — Drita u kap për gjoks, fytyra iu zbardh. — Mua më mbyt dhimbja! Jam nënë! Varrosa djalin! E ti… dil!
Trupi i saj u anua; po humbiste ekuilibrin. Denisa hodhi xhupin dhe e mbështeti nga krahu.
— Arlind, telefono urgjencën! Shpejt!
Ai formoi numrin. Drita e shtyu me forcë të dobët.
— Mos më prek, vrasëse! Më çove në këtë gjendje dhe tani thërret mjekët! Thirri, thirri, le ta shohin si trajtohen të moshuarit!
Denisa u tërhoq një hap. Drita u ul në karrigen e korridorit, duke marrë frymë me zhurmë. Arlindi po jepte adresën në telefon.
— Thirrni edhe policinë! — bërtiti ajo drejt celularit. — Le të vijë oficeri i zonës! Le të shkruajë si më vrasin!
Denisa u mbështet pas murit dhe mbylli sytë. Sa herë kishte ndodhur kjo gjatë tetëmbëdhjetë viteve? Kur Besniku pinte, ajo fajësohej. Kur ai zhdukej me ditë, ajo kritikohej. Kur Arlindi merrte një notë të ulët, faji ishte i saj. Dhe tani, përsëri e njëjta skenë.
Ambulanca dhe policia mbërritën pothuajse njëkohësisht. Dritat blu e të kuqe lëviznin mbi tavan. Mjekja, një grua e re me sy të lodhur, i mati tensionin Dritës.
— I lartë, por jo alarmant. Pulsi i shpejtë. A merrni terapi?
— Marr gjithçka! — u gjallërua Drita. — Por kjo më çmend! Nxirreni nga shtëpia ime!
Mjekja i hodhi një vështrim pyetës Denisës.
— Ne po ikim, — tha ajo qetë. — Po mbledhim gjërat. Ajo s’do të presë.
Dy policë hynë brenda. Njëri i ri, tjetri më i madh, me mustaqe dhe fytyrë të lodhur.
— Çfarë po ndodh këtu? — pyeti më i madhi.
— Ajo po më vret! — shpërtheu Drita. — Nxirreni nga apartamenti im! Kam dokumente!
— Banoni këtu? — iu drejtua polici Denisës.
— Po. Jam e veja e djalit të saj. Edhe unë, edhe djali im jemi të regjistruar këtu.
— E regjistruar, por jo pronare! — ndërhyri Drita. — Apartamenti është imi!
Polici psherëtiu.
— Çështjet e pronës zgjidhen në gjykatë. Ne nuk dëbojmë askënd pa vendim. Sa kohë jeni e regjistruar, nuk ju nxjerrim dot.
— Po nëse më vret?
Mjekja, duke parë se situata nuk ishte mjekësore, u largua. Polici iu kthye Denisës:
— Do të largoheni?
— Po.
— Atëherë mblidhni sendet dhe shmangni konfliktin.
Denisa u kthye në dhomë. Arlindi e ndoqi.
— Ku do të shkojmë? — pëshpëriti ai.
— Mbush çantën me gjërat më të domosdoshme. Të tjerat do t’i marrim më vonë.
Ajo hapi sirtarin e sipërm të dollapit. Nën një çarçaf të vjetër ishte një dosje e kuqe, e lidhur me spango. Tetëmbëdhjetë vjet kishte qëndruar aty, e paprekur. Edhe kur Besniku fundosej në alkool. Edhe kur Drita e quante parazit. Edhe kur dhimbja e bënte të donte të ulërinte.
Zgjidhi spangon. Nxori dy fletë: kontratën e shitblerjes dhe certifikatën e regjistrimit të pronës. Letra ishte zverdhur, por vulat dalloheshin qartë. Emrin e saj e gjeti menjëherë, te rubrika “Pronare”.
I futi dokumentet në xhepin e brendshëm të xhupit. Zemra i rrihte fort, por duart i qëndronin të qeta.
Në korridor, Drita po debatonte ende me policin. Kur Denisa doli, ajo heshti dhe e pa me sfidë.
— U mblodhe? Ik dhe mos u kthe më.
— Prisni një çast, — tha Denisa dhe iu drejtua policit. — Vetëm një minutë.
U afrua pranë vjehrrës.
— Po më përzini me aq siguri… sikur keni harruar se kujt i përket ligjërisht ky apartament.
Nxori dokumentet dhe ia zgjati policit. Ai i shqyrtoi.
— Kontratë shitblerjeje, viti 2005. Shitëse: Drita Basha. Blerëse: Denisa Marku. Certifikata e pronës në emrin tuaj. Dokumentet duken në rregull.
Ngjyra iu zhduk nga fytyra Dritës.
— E pamundur… është falsifikim… Besniku nuk do të… Kjo është shtëpia ime!
— Nëse dyshoni, drejtohuni në gjykatë, — tha polici.
— Do të shkoj! — bërtiti ajo, por në sytë e saj kaloi një hije frike.
— Mjaft, — tha Denisa qetë. — Ju e mbani mend shumë mirë. Uluni.
E ndihmoi të ulej. Arlindi doli me çantën në shpinë.
— Mami, çfarë po ndodh?
— Më vonë, biri im.
Policët u larguan. Heshtje. Vetëm ora në mur tik-tak.
Drita rrinte e përkulur, e mpirë. Denisa e shikonte dhe nuk ndiente më as zemërim, as dhembshuri — vetëm zbrazëti.
— Është e vërtetë? — pyeti Arlindi. — Apartamenti është yni?
— I yni, — e korrigjoi ajo. — Edhe ti ke të drejtë këtu.
— Po gjyshja?
Denisa u ul përballë Dritës.
— Do ta tregoni ju? Apo ta nis unë?
— Ç’të tregoj? — pëshpëriti Drita. — Që më vodhe?
— Unë? Atëherë po flas.
Ajo u ngrit dhe foli drejt murit, drejt së kaluarës.
— Viti 2005. Ti ishe një vjeç, Arlind. Besniku u fut në borxhe të mëdha. Mori para për një biznes që dështoi. U detyrua njerëzve që nuk falin. Erdhën tre burra me kostume. Thanë: paraja, apartamenti… ose ai.
Arlindi e dëgjonte i shtangur.
— U tremba. Mendova se mbaroi gjithçka. Por Drita Basha propozoi: ta kalonim pronën në emrin tim, formalisht. Që kreditorët të mos kishin ç’t’i merrnin Besnikut. Të fitonim kohë.
— Është e vërtetë? — pyeti ai gjyshen.
Ajo uli kokën.
— Shkuam te noteri. Nuk doja. Thashë s’është e drejtë. Por Besniku u ul në gjunjë në kuzhinë dhe më lutej: “Shpëtoje familjen.” Drita tha se ishte vetëm përkohësisht, sa të qetësohej situata, pastaj do ta kthenim mbrapsht. Unë e besova. E doja.
Ajo ndaloi një çast.
— U bë kontrata. Sipas letrave, unë pagova. Në të vërtetë, asnjë lek nuk kaloi dorë më dorë. Ishte mburojë ligjore. Dhe ata u tërhoqën. Ndoshta gjetën punë tjetër, ndoshta u bindën.
— Pastaj?
— Pastaj Besniku filloi të pinte. I thashë ta kthenim pronën si më parë. Ai shmangej. Dhe ju heshtët, Drita Basha. Heshtët sepse kishit frikë. Nëse e rikthenim në emrin e tij, po sikur ata njerëz të shfaqeshin sërish? Ndërsa kështu apartamenti ishte në emrin tim. Në letër përgjegjësia binte mbi mua. Dhe nëse ndodhte diçka, më nxirrnit mua nga dera si të huaj, ndërsa shtëpia mbetej pranë jush, sepse unë do të largohesha dhe…