“…pas humbjes së vajzës.”
Elira ndjeu një therje në stomak, sikur dikush t’i kishte hequr papritur mbështetjen nën këmbë.
— Kjo është e falsifikuar, — tha ajo me zë të prerë, edhe pse duart i dridheshin lehtë.
— Mund të jetë, — u përgjigj Bujar Dervishi me ton të kujdesshëm. — Por dokumenti duket autentik. Firma i përngjan asaj të Rozafa Xhafës. Dhe ka diçka tjetër… Në vitin 1985, Rozafa Xhafa ka qenë realisht në zyrën time. Atëherë isha noter i ri. E mbaj mend: grua e rregullt, gjithmonë me pallto gri, me sy të ftohtë.
— Por në 2018-ën ajo bëri testament në emrin tim!
— E vërtetë. Dhe ai testament ka fuqi ligjore, sepse është më i fundit. Juridikisht, anulon çdo të mëparshëm. Megjithatë… nëse Vjosa Shala pretendon në gjykatë se në vitin 2018 ju keni ushtruar ndikim mbi të ndjerën… çështja mund të zvarritet me vite. Deri atëherë, apartamenti do të bllokohet.
Elira nuk foli. Në mendje i kaluan imazhe të njëpasnjëshme: Vjosa me fotografinë në dorë. Vjosa që dinte për banesën para se Rozafa të ndahej nga jeta. Vjosa që përsëriste shpesh: “Rozafa më kishte si motër…”
— Ajo nuk është gjak i gjyshes sime, — murmuriti Elira. — Thjesht fqinje.
— Ndoshta. Por dokumenti thotë tjetër gjë. Nëse ajo provon se e ndjera e konsideronte “të vetmen të afërme” pas humbjes së vajzës… gjykata mund ta marrë seriozisht.
— Është shantazh i pastër.
— Mund të jetë. Por rreziku ekziston.
Noteri u ngrit, mori çantën dhe shtoi:
— Ju paralajmërova. Vendimi është i juaji. Por përgatituni: Vjosa Shala mund të paraqitet me këtë akt në çdo moment.
Kur dera u mbyll, heshtja e apartamentit iu duk e rëndë. Elira hyri në dhomën e gjumit, hapi kasafortën dhe nxori dokumentet. Testamentin e vitit 2018 e mbajti gjatë në dorë. Vula, firma, gjithçka e rregullt. Por një mendim i padëshiruar i lindi: po sikur gjyshja vërtet ta kishte konsideruar Vjosën si familje?
I kujtohej një bisedë e një viti para vdekjes së Rozafës. “Elirë,” i kishte thënë ajo, “nëse ndodh diçka me mua, mos u beso atyre që do të thonë se më njihnin më mirë se ti.” Atëherë e kishte marrë si hutim pleqërie. Tani fjalët tingëllonin si paralajmërim.
Në mbrëmje e telefonoi Arjana Kastrati.
— Elira… nesër nuk mund të vij. Mami po dyshon. Po më pyet ku do shkoj.
— Arjana, më thuaj të vërtetën. A e njihte mamaja jote gjyshen time?
— Po. Prej kohësh. Që para se të lindje ti. Rozafa e ndihmonte me para kur babi na la. Na shpëtoi në disa raste…
— A ka përmendur ndonjëherë vajzën e saj?
Heshtje.
— Kam dëgjuar që Rozafa kishte humbur një vajzë të vogël. Pas asaj tragjedie u mbyll në vetvete. Kaq di.
Elira mbylli sytë.
— Nëse mamaja jote më çon në gjyq për apartamentin… ti në anën e kujt do jesh?
Pas një pauze të gjatë, Arjana foli me zë të ulët:
— Në anën tënde. Mami gjithmonë ka kërkuar shumë prej meje. Jam lodhur.
— Faleminderit.
— Ki kujdes, Elira. Ajo di të luftojë.
Elira e mbylli telefonin, shkoi në kuzhinë dhe mbushi një gotë me verë — diçka e rrallë për të. E piu njëherësh.
E kuptonte: kjo ishte vetëm hyrja e betejës. Vjosa kishte një kartë në dorë — testamentin e vjetër. Do ta përdorte për të kërcënuar, për të trembur, ndoshta edhe për të përçarë martesën e saj me Ardit Hoxhën.
Por Elira nuk kishte ndërmend të dorëzohej. Gjyshja e kishte zgjedhur atë me vetëdije, në vitin 2018, kur ishte e kthjellët.
Të nesërmen kërkoi këshillë ligjore. Avokati e dëgjoi me kujdes.
— Rrezik minimal, — tha në fund. — Nëse Vjosa hap proces, ka shumë gjasa të fitoni. Por do të harxhoni kohë dhe energji.
— Energji kam, — u përgjigj ajo. — Kohë gjithashtu.
Kur u kthye në shtëpi, gjeti një zarf të bardhë para derës. Brenda një copë letre pa firmë: “Ajo e di për fotografinë. Bëhu gati.”
Elira e shtrëngoi letrën në grusht. Kush e kishte dërguar?
Dikush trokiti.
Nga syri magjik pa Vjosën. Vetëm. Me një dosje nën krah.
Elira hapi derën plotësisht.
— Përshëndetje, Elirë, — tha Vjosa me buzëqeshje të ngrirë. — Mund të flasim si të rritur?
— Thuaj çfarë ke për të thënë.
— E di për letrën e noterit. Dhe për fotografinë.
— Ti e solle?
— Jo. Por e di kush. S’ka rëndësi. — Hapi dosjen. — Ky është kopja e testamentit të vitit 1985. Rozafa ma ka lënë mua apartamentin. Sepse unë jam vajza e motrës së saj. E vetmja familje pas vdekjes së vajzës.
— Po gënjen.
— Ja certifikatat. Nëna ime, Ornela Basha, motra e Rozafës.
Elira i hodhi një sy dokumenteve. Duken bindëse.
— Edhe nëse është e vërtetë, testamenti i 2018-ës e anulon.
— Ndoshta. Por Rozafa ishte e sëmurë atë vit. Astmë, tension… Kush e di nëse e ke bindur?
— Është shpifje.
— Gjykata do ta vendosë. Fqinjët mund të dëshmojnë që unë i çoja ushqime çdo ditë, kurse ti mezi shkoje.
Elira e dinte që nuk ishte vizitore e shpeshtë. Puna, lodhja… ndërsa Vjosën e kishte parë shpesh në hyrjen e pallatit.
— Çfarë kërkon? — pyeti më në fund.
— Gjysmën. Tre milionë lekë për ty, tre për mua. Ose apartamenti t’i kalojë Arjanës.
— Jo.
— Mendoje. Procesi mund të zgjasë me vite. Mund të humbasësh gjithçka.
— Nuk kam frikë.
— Po Arditi? A do ta mbash martesën?
— Ajo ka mbaruar.
Vjosa buzëqeshi me përçmim.
— Ai do kthehet kur të kuptojë sa e pangopur je. Ke tre ditë kohë.
Ajo u largua. Elira mbështeti ballin te dera e ftohtë.
Gjithçka që kishte ndërtuar dukej në rrezik. Por në vend të frikës, brenda saj u ndez një zemërim i kthjellët.
Të nesërmen shkoi në arkivin e gjendjes civile. Pas orësh kërkimi, gjeti certifikatën e lindjes së Vjosës. Nëna: Ornela Basha, lindur në 1940.
Pastaj dokumentet e Rozafës. Nëna: Gresa Nikolla, lindur në 1925.
Gra të ndryshme. Pa lidhje gjaku.
Vjosa kishte trilluar gjithçka.
Elira bëri kopje dhe ia çoi avokatit.
— Kjo na forcon shumë, — tha ai. — Nëse hap çështje, do zbulohet mashtrimi.
— Nuk do ta hapë, — u përgjigj Elira. — Po luan blof.
Mbrëmjen tjetër i dërgoi mesazh: “Nesër, ora dhjetë. Kafe ‘Aromë’. Vetëm.”
Përgjigjja erdhi pas një ore: “Çfarë po kurdis?”
Elira nuk u përgjigj.
Në kafe mbërriti e para. Kur Vjosa u ul përballë saj, atmosfera ishte e ngrirë.
Pa thënë asnjë fjalë, Elira vendosi mbi tavolinë kopjet nga arkivi.
Vjosa i lexoi. Fytyra iu zbeh.
— Janë të rreme.
— Arkivi është i hapur. Shko verifikoje.
Heshtje.
— Mjaft me gënjeshtra, — tha Elira qetë. — Nuk je e afërmja e Rozafës. Ke jetuar duke u mbështetur te të tjerët. Mjafton.
— Nuk e kupton! — shpërtheu Vjosa. — Ajo më quante bijë! Donte që banesa të ishte e imja! Pastaj erdhe ti… dhe më përjashtoi!
— Nuk ishte e detyruar të të mbante. Ishte zgjedhja jote të mos ndërtoje jetën tënde.
— Ti paske pasur ndihmë nga prindërit!
— Nuk është justifikim për manipulim.
Vjosa u ngrit me inat.
— Do ta paguash! Arditi do ta kuptojë kush je!
— Ndoshta. Por banesa mbetet e imja.
Ajo u largua me hapa të shpejtë.
Elira mbaroi kafen e ftohtë dhe doli në rrugë. Dielli ndriçonte, njerëzit kalonin të pavetëdijshëm se një luftë e gjatë sapo kishte marrë fund.
Në shtëpi e priste një mesazh nga Arjana: “Mami iku te motra në një qytet tjetër. Tha se s’kthehet. Faleminderit për gjithçka.”
Elira u përgjigj: “Kontratën e nënshkruajmë të hënën në dhjetë.”
Pastaj telefonoi Arditin.
— Nëna jote është larguar, — tha ajo. — Dhe unë do të paraqes kërkesë për divorc. Nëse je dakord, e mbyllim pa zhurmë. Nëse jo, në gjykatë.
— Elira, prit…
— Nuk ka më ç’të flasim. Tetë vjet kam ndërtuar, ti i ke minuar.
E mbylli.
Një javë më vonë, kontrata e qirasë me Arjanën u firmos. Vjosa nuk u kthye. Arditi pranoi divorcin pa kundërshtime.
Arjana dhe Nora Prifti u zhvendosën në apartamentin e ri në mes të nëntorit. Elira ua dorëzoi çelësat vetë.
— Faleminderit, — pëshpëriti Arjana.
— Mos më falënderoni. Respektoni kontratën.
Por në sytë e saj pa diçka ndryshe — respekt.
Divorci u finalizua para Vitit të Ri. Festën e priti vetëm, me një gotë shampanjë dhe një libër. Jashtë binte borë, brenda mbretëronte qetësi.
Në janar udhëtoi drejt Elbasanit. Eci përgjatë shëtitores, hëngri akullore në vapë, pa detin. E vetme.
Nuk ndihej e lumtur në kuptimin klasik. Por ndihej e lirë.
Dhe liria, kuptoi ajo, vlente më shumë se çdo iluzion familjar.
E dinte që sprova të tjera do të vinin. Por tashmë kishte diçka të pathyeshme brenda vetes. Dhe dy apartamente jashtë saj.
As Vjosa, as Arditi, askush nuk do ta përkulnin më.
Sepse Elira më në fund kishte mësuar: familja nuk është ajo që të kërkon sakrifica pa fund. Familja është ajo që respekton zgjedhjen tënde — edhe nëse zgjedh të qëndrosh vetëm.