…për disa vite jetuan pranë njëri‑tjetrit, të lumtur në mënyrën e tyre. Katër vjet zgjati ajo qetësi. Derisa Klevis Bendo, sapo mori diplomën si regjisor, vendosi të largohej drejt Amerikës për të realizuar dokumentarë. U nis me ëndrra të mëdha dhe nuk u kthye më në Shqipëri. Me ikjen e tij u mbyll edhe ai kapitull i jetës së Eriolës.
Tragjedia e amësisë
Dashuria e fundit e Eriola Markut ishte Ermal Hasku, administrator cirku, tetë vjet më i ri se ajo. Diferenca në moshë nuk i pengoi të afroheshin me vrull, edhe pse prindërit e saj e kundërshtuan hapur këtë lidhje. Megjithatë, fati dukej sikur më në fund po i buzëqeshte: Eriola mbeti shtatzënë – një dëshirë që e kishte pritur gjatë.
Por gëzimi rezultoi i brishtë. Gjendja e saj emocionale u rëndua, ndërsa presioni i vazhdueshëm nga e ëma, Melihate Gjoni, e bëri edhe më të pasigurt. Pas lindjes, Eriola pothuajse u tërhoq nga përkujdesja për djalin e sapoardhur në jetë.
— Nuk je në gjendje ta rritësh, — i përsëriste Melihatja, duke parë si i dridheshin duart e si i mekej zëri së bijës. — Jo kështu…
Eriola e adhuronte djalin e saj, Dionisin. Dashuria nuk i mungonte. Por në imagjinatën e saj, amësia kishte qenë një tablo e bukur me përqafime, ninulla dhe buzëqeshje. Realiteti me pelena, ushqime për foshnje, net pa gjumë e të qara të pafundme i dukej i pakapshëm, thuajse i frikshëm.
Pasi doli nga materniteti, qëndroi vetëm një javë në shtëpinë e prindërve. Më pas u kthye në apartamentin e saj të madh në Durrës, duke lënë Dionisin nën kujdesin e gjyshërve.
Kur mbushi gjashtë muaj, vogëlushi u dërgua në çerdhe, më vonë në një shkollë me konvikt për fëmijë prindërish të zënë. Fletoret e tij u mbushën me nota të dobëta. Në klasën e nëntë u bë e qartë se kishte boshllëqe serioze në njohuritë bazë. Eriola vrapoi nga një mësues privat te tjetri, duke kërkuar më të mirët, me shpresën se djali do të arrinte të fitonte të drejtën e studimit universitar.
Edhe zgjedhja e profesionit nuk ishte e tij.
— Nipi im do të bëhet mjek, — shpalli prerazi Melihate Gjoni.
Ndërkohë, kushdo që e shihte djalin në skenat e shkollës, e kuptonte ku rrihte zemra e tij. Sytë i ndizeshin kur luante në shfaqje, ndërsa në piano e kitarë tregonte një ndjeshmëri të rrallë.
— Është artist i lindur! — thoshin mësuesit e muzikës me entuziazëm.
— Është dembel, — ua kthente gjyshja ftohtë.
Megjithatë, djali i Eriolës dhe Ermal Haskut u rrit këmbëngulës dhe i talentuar. E përfundoi Fakultetin e Mjekësisë dhe më pas u shpërngul në Amerikë, ku ndërtoi një karrierë të shkëlqyer si neurokirurg. U martua dhe vajzës së tij i vuri emrin Eriola, si një homazh i heshtur për të ëmën.
Dionisi nuk kishte mbushur ende një vit, kur Eriola mësoi se ishte sërish shtatzënë. Në vend të gëzimit, erdhi një mbledhje familjare dhe një vendim i prerë:
— Me një burrë të tillë, nuk duhen as fëmijë të tjerë, as telashe të reja.
E mësuar t’i bindet vullnetit të së ëmës, ajo pranoi edhe këtë herë. Shumë vite më vonë, pasi përcolli të birin drejt Amerikës, ato çaste do t’i riktheheshin pareshtur në mendje.
“Atëherë më dukej çmenduri të sillja në jetë një fëmijë të dytë… Po sikur të ishte vajzë? Ndoshta ajo do të qëndronte pranë meje. Djali u rrit e fluturoi larg. Një tjetër gabim i imi…”
Ermal Hasku do të rrëfente më vonë versionin e tij: sipas tij, ndikimi i fortë i Melihate Gjonit ia largoi të birin. I lodhur nga përplasjet dhe tensioni i përhershëm, ai zgjodhi të tërhiqej. Disa e quajtën dobësi. Të tjerë heshtën, sepse askush nuk e dinte çfarë ndodhte pas dyerve të mbyllura të asaj shtëpie.
Në vitin 2008, Eriola Marku u shfaq për herë të fundit në ekran. Filmi “Nirvana” u bë lamtumira e saj e heshtur me kinemanë. Shkëlqimi i dikurshëm ishte zbehur, por dinjiteti i saj mbeti i paprekur — i papërkulur nga vitet dhe sëmundja.
Ajo nuk kërkoi kurrë ndihmë, as nuk u ankua për jetën. Jetonte me një pension modest, por me një qëndrim aristokratik. Mund të shpenzonte lekët e fundit për një shishe “Chanel No. 5” apo një shall mëndafshi. Ishte mënyra e saj për të ruajtur elegancën — për ta luajtur rolin e fundit me po aq finesë sa të gjithë të mëparshmit.
Sikur të mos mjaftonte sëmundja që ngadalë po i mjegullonte kufijtë mes reales dhe harresës… Një ditë, në park, një grua e shqetësuar iu afrua:
— A jeni mirë? T’ju ndihmoj?
Eriola buzëqeshi me atë buzëqeshjen që i ndizte sytë me një dritë të butë.
— Jam mirë, e dashur… Po shëtis… Thjesht harrova ku banoj…
Më vonë u mësua se i ishte rënduar gjendja në rrugë, por nuk kishte kërkuar ndihmë nga turpi. Kishte qëndruar ulur, duke pritur në heshtje. E drejtë në qëndrim, elegante edhe me pallton e vjetër të konsumuar nga koha.
Artistja e madhe Eriola Marku u nda nga jeta më 4 maj 2014.