— Të kam mbajtur për shtatë vjet, — e preu ai ftohtë. — Shtëpia është e imja, e kam blerë para se të martoheshim. Makina figuron në emër të firmës. Prandaj mos më fol për kurthe e viktima. Quaje pagesë për jetën e qetë që ke bërë.
Dola nga zyra e Luan Nikollës me këmbët që më dridheshin, si të ishin prej pambuku. Më dukej sikur toka lëkundej nën mua. Një muaj më vonë nisën të vinin zarfet e parë nga bankat: njoftime, paralajmërime, kërkesa për shlyerje kredish. Kredi që ai kishte ndalur së paguari.
Luani, natyrisht, u zhduk nga horizonti. Firmën e kaloi në emër të një drejtori kukull, një njeriu pa zë e pa fytyrë. Borxhet mbetën mbi mua. Edhe mbi të, teorikisht, por atë nuk e gjente dot askush. Ndërsa unë isha e kapshme. E regjistruar në atë apartament që doli se ishte vetëm i tij. Banoja aty deri ditën kur erdhën përmbaruesit.
Mamaja më lutej të hapja gjyq, të provoja që firma ishte falsifikuar. Por unë nuk kisha para për avokatë. As energji për procese të gjata. Doja vetëm të mbaronte makthi. Të më linin rehat.
Në fund, u dorëzova. U largova nga ai apartament — nga shtëpia e Luanit, ku në fakt nuk kisha qenë kurrë pronare. Mblodha rrobat, disa libra, dokumentet, dhe u ktheva te mamaja, në dy dhomat e saj të vjetra në periferi. Një pjesë e detyrimeve u fshinë përmes procedurës së falimentimit personal. Të tjerat mbetën, por nuk ishin më aq kërcënuese sa në fillim.
Shikova duart e mia. Të skuqura nga të ftohtit, të çara nga era, me thonj të thyer. Dikur bëja manikyr çdo javë. Dikur vizatoja modele me lapsa të hollë, në letër të bardhë.
Pastaj m’u kujtua momenti kur, rreth një vit më parë, e dëshpëruar që s’po gjeja dot një punë me orar të përshtatshëm për Luanën — shkolla, kurset, sëmundjet e shpeshta — mamaja nxori nga dollapi një kuti të vjetër.
— Shiko çfarë gjeta sipër, — më tha.
Brenda ishin punimet e mia të hershme me shtiza. Që nga koha e studimeve. Shallë, kapele, dy pulovra. I preka një nga një dhe ndjeva si të shkrihej diçka brenda meje. Diçka që e kisha varrosur shtatë vjet më parë.
Bleva një palë shtiza të reja. Mora leshin më të lirë në treg. Thura një kapele. Pastaj një tjetër. Kujtova motivet e vjetra, shpika disa të reja. I çova te një e njohur që shiste në treg, vetëm sa për t’i provuar.
U shitën brenda një ore.
Që aty filloi gjithçka. Në fillim punoja natën, kur Luana flinte. Pastaj u njoha me Olsa Shalën, që kishte tezgen ngjitur me timen. Më pas me gra të tjera artizane. Ngadalë, hap pas hapi, nisa të marr frymë sërish. Nuk u bëra e pasur, jo. Por paguaja këstet, ushqeja vajzën, dhe nuk flija më me barkun bosh.
Një zë i fortë më shkundi nga kujtimet.
— Zonjushe, sa kushtojnë kapelet?
Ngrita kokën. Para tezges qëndronte një grua e mbushur, me dy qese në duar, faqet e skuqura nga acari. Po i shihte punimet me interes.
U ngrita nga stolja dhe drejtova xhupin.
— Këto me gërsheta janë nëntëqind lekë, — thashë, duke u përpjekur të tingëlloja energjike. — Angora, e butë, një mijë e dyqind. Mund t’i provoni.
Ndërsa ajo zgjidhte kapelet, unë hodha sytë nga kalimi kryesor. Atje ku ishte zhdukur Luani me Diella Panon, nuk kishte më gjurmë të tyre. Vetëm turma që lëvizte me nxitim, e zënë me blerjet para Vitit të Ri.
Shikimi m’u ndal te tezga. Pesëqind lekëshi i rrudhur që ai kishte hedhur mbi kapelen prej angoreje ishte ende aty. E mora, e shtrëngova në grusht dhe e futa në xhep. Para janë para, sado të hidhura.
— Do ta provoj këtë, — tha gruaja.
E ndihmova, buzëqesha me zor. Në kokë më vërtiteshin shtatë vite jetë, firma e falsifikuar, apartamenti i humbur dhe e qeshura e tij. Ajo e qeshur tallëse, ndërsa unë rrija në të ftohtë.
— Po i marr dy, — vendosi ajo. — Një për mua, një për vajzën. Keni kusur?
— Po, sigurisht.
Ajo pagoi dhe u largua. Unë mbeta vetëm. Tregu gumëzhinte, altoparlantët lëshonin muzikë festive, njerëzit kalonin me nxitim. Unë shikoja në drejtimin ku ishte larguar Luani dhe mendja më gërryente: mos vallë kishte të drejtë? Mos pa të unë nuk vleja asgjë?
Dera e depozitës u përplas sërish. Më fort se herën e parë. Papritur m’u kujtua se Olsa ishte atje brenda me disa hamallë. Po sikur të mos ishte ajo? Po sikur të ishte dikush tjetër?
U ktheva nga dera. Ishte pak e hapur. Nga brenda vinte një rrymë ajri të ngrohtë.
— Olsa? — thirra me zë të ulët.
Asnjë përgjigje. Vetëm zhurma e tregut.
Shkova dhe e shtyva derën. U hap pa rezistencë. Brenda ishte errët, vetëm një dritare e vogël lart lejonte pak dritë. Askush. As Olsa, as hamallët.
Qëndrova një çast, pastaj ngrita supet dhe u ktheva te tezga. Ndoshta më ishte dukur. Pas takimit me ish-burrin, nervat i kisha copë.
U ula sërish. Nxora nga xhepi dy kartëmonedhat e rrudhosura. I shtriva mbi gju. Dyqind dhe treqind lekë. Lëmoshë.
I shtypa sërish në grusht.
— S’ka gjë, Luan Nikolla, — pëshpërita. — Do çohem prapë.
— Patjetër që do të ngriheni. Për këtë jam e bindur.
Zëri femëror pas shpine ishte i qetë, i sigurt.
U ktheva vrullshëm. Para meje qëndronte një zonjë në moshë, por shumë e kuruar. Flokë të thinjur, të sistemuar bukur. Fytyrë e qetë, vështrim i mprehtë. Dhe një pallto gëzofi e gjatë, e shtrenjtë, që nuk kishte asnjë lidhje me modën e tregut.
Jo si ajo e Diellës. Kjo ishte tjetër nivel.
Ajo buzëqeshi lehtë dhe mbante në duar dy gota letre, nga të cilat ngrihej avull.
— Duhet të jeni ngrirë, — tha duke ma zgjatur njërën. — Çaj me limon. I ngrohtë.
E mora instinktivisht. Nxehtësia m’u përhap nëpër gishta. Atëherë vura re diçka: nuk kishte ardhur nga kalimi kryesor. Kishte dalë nga depoja. Nga e njëjta depo ku pak më parë nuk kishte njeri.
E shikoja pa folur.
— Mos u trembni, — buzëqeshi ajo. — Isha në korridor, pas qoshes. Dera ishte hapur, hyra të ngrohem pak. Ju pashë këtu.
Mora frymë thellë. Sa budallaqe që u tremba.
— Faleminderit. Më duhej vërtet.
— E pashë çfarë ndodhi pak më parë, — tha ajo duke hedhur sytë nga drejtimi ku ishte larguar Luani me Diellën. — Zotëri i pakëndshëm.
Faqet m’u ndezën. Pra e kishte parë gjithë skenën. Si më hodhi paratë. Si qeshi.
— Ndodh, — thashë ftohtë.
— Jo çdo njeri vjen në treg për të poshtëruar ish-gruan, — u përgjigj ajo me qetësi. — Kam parë shumë njerëz. Tipat si ai janë të njëjtë kudo. Mendojnë se me para mund të blejnë dinjitetin e të tjerëve.
Heshta.
— Mos mendoni se po përzihem kot, — shtoi ajo. — Kam një arsye pse po flas me ju.
E pashë me kujdes.
— Çfarë arsyeje?
Ajo vendosi gotën mbi tezge dhe preku kapelet. Mori atë prej angoreje që Luani e kishte shtypur me dorë. E studioi me kujdes, kaloi gishtin mbi model.
— I bëni vetë?
— Po.
— Modelet janë tuajat?
— Po. Kam studiuar dizajn veshjesh.
— Para martesës? — pyeti ajo qetë.
Pohova. Çuditërisht, me të flisja pa rezerva.
— Pra, talenti u la në hije nga burri, — tha ajo. — Histori e zakonshme.
— Jo tamam, — kundërshtova. — Nuk më mbylli ai. Vetë zgjodha familjen. Ai merrej me biznes. Pastaj…
— Pastaj erdhën divorci dhe borxhet, — e mbylli ajo fjalinë për mua.
Ajo mori një kapele tjetër.
— Cilësi shumë e mirë, — tha. — Thurje e dendur, punim i pastër. Këto nuk janë gjëra masive. Këtu ka shpirt.
Ndjeva një ngrohtësi që s’kishte lidhje me çajin.
— Ju faleminderit.
— Kam një javë që ju vëzhgoj, — vazhdoi ajo.
U shtanga.
— Si?
— Qetësohuni. Jam pronare e një rrjeti dyqanesh. Jo shumë të mëdha, por të njohura në qytet. “Shtëpia e Ngrohtë” — e keni dëgjuar?
Sigurisht që po.
— Unë jam Majlinda Marku, — tha duke më zgjatur dorën. — Ju jeni Fjolla Begaj. Olsa Shala më ka folur për ju. Ajo merr herë pas here mall nga unë për rishitje. Më tregoi për një dizajnere që rri në treg, por nuk di të shesë me zë të lartë.
Skuqja më pushtoi.
— Nuk di të thërras klientët, — pranova. — Pres që të afrohen vetë.
— Dhe s’keni pse të bërtisni, — tha ajo. — Këto punime duhen vendosur në raftin e duhur, jo të konkurrojnë me zhurmë. Fjolla, dua t’ju propozoj diçka. Jo si shitëse, por si krijuese.
Zemra m’u ndal për një sekondë.
— Çfarë propozimi?
— Pas festave, ejani në zyrën time, — tha duke nxjerrë një kartëvizitë elegante. — Dua të shoh gjithçka që keni bërë. Jo vetëm kapele. Skica, modele, ide. Do të doja të krijonit linja për dyqanet e mia. Ju do dizajnoni, ndërsa unë do të punësoj gra që t’i realizojnë.
E shikoja kartën sikur të ishte një biletë shpëtimi.
— Kanë kaluar shtatë vjet… — pëshpërita. — Ndoshta nuk jam më ajo që kam qenë.
— Jeni, — tha ajo duke treguar me kokë nga tezga. — Ato janë prova. Ai burri pa një shitëse të varfër. Unë shoh një profesioniste. Kjo është diferenca.
Nuk munda të flisja. Sytë m’u mbushën me lot, por nuk doja të qaja në mes të tregut.
— Atëherë u morëm vesh, — tha Majlinda Marku duke mbaruar çajin. — Pas datës dhjetë më telefononi. Do t’ju prezantoj me ekipin tim. Dhe tani…
Ajo vështroi sërish punimet e mia, pastaj buzëqeshi lehtë dhe tha: — Para se të largohem, dua të blej diçka nga ju. Për dhurata për vajzat e mia në dyqan. Sa keni gjithsej këtu?