— …që jeta e saj ka qenë e vështirë. Dhe tani po rri e po kuptoj diçka tjetër: për dyzet vjet rresht kam shpikur arsye për ta justifikuar, vetëm që të mos pranoja një të vërtetë të thjeshtë.
— Cila është ajo? — pyeti Ina butë.
— Që me mua nuk lejohet të sillen kështu.
Ina uli zërin edhe më shumë.
— Pikërisht.
Arbeni kaloi dorën mbi fytyrë, si të hiqte lodhjen e mbetur nga mbrëmja.
— Dhe as me ty nuk duhet të lejoja. Ndërsa unë të çova vetë atje.
— Nuk jam fëmijë, — ia ktheu ajo qetë. — Për më tepër, po të mos më kishe lënë të shkoja, ndoshta do të vazhdoja edhe pesë vjet të tjera duke u përpjekur të jem “e mirë”.
— Nga të buron kjo nevojë për të pajtuar të gjithë? Për të mbajtur paqe me çdo kusht?
Ina buzëqeshi me një ironi të lehtë.
— Ndoshta nga mungesa. Kur rritesh me llogari të shtrënguara, mëson të mos zemërosh askënd. Se ndoshta një ditë do të të duhet ndihma e tyre, miratimi i tyre. Mësohesh të jesh e rehatshme për të tjerët. Pastaj një ditë kupton që nuk të duan ty — thjesht të përdorin si jastëk mes tekave të veta.
— Kjo ishte e fortë.
— Sot jam në formë, mesa duket.
Telefoni i Arbenit nisi të dridhej mbi tavolinë. Në ekran u shfaq: “Vjollca Leka”.
Të dy e panë njëkohësisht.
— Hajde, — tha Ina. — Moment historik.
Ai mori frymë thellë, aktivizoi altoparlantin dhe u përgjigj:
— Po.
— Ku ishe gjithë mbrëmjen?! — shpërtheu zëri nga ana tjetër. — Gruaja jote bëri skenë të turpshme! Më nxori faqen e zezë para njerëzve! Mori dhuratën dhe iku! Kështu të kam rritur unë?!
Arbeni foli i qetë, pa ngritur tonin:
— Edukata ime, mama, sapo dha shenjën e parë të jetës.
— Mos më fol me atë mënyrë!
— Nuk po të ofendoj. Po them vetëm një gjë: Ina kishte të drejtë.
Nga ana tjetër ra një heshtje aq e trashë, sa edhe çajniku në sobë dukej sikur fishkëllente me siklet.
— Çfarë the? — arriti të thoshte Vjollca Leka.
— Ina kishte të drejtë. Ta them edhe më ngadalë po deshe.
— Je çmendur? Ajo të ka mbushur mendjen!
— Jo. Përkundrazi. Për vite të tëra ju më keni mbushur mendjen ju, mama. Vetëm se unë e quaja “respekt për të mëdhenjtë”.
— E dija! Që ditën e parë dukej që ajo ishte dredharake, e pacipë…
— Mjaft, — e ndërpreu ai prerë. — Mos guxo të flasësh kështu për gruan time.
Ina ngriti sytë nga ai. Arbeni rrinte drejt, i qetë, pa atë shprehjen e zakonshme të fajit në fytyrë. Ndoshta ky ishte dhurata më e papritur e gjithë ditës.
Vjollca kaloi në ton ankues:
— Pra, tani nëna jote s’qenka më njeri për ty? Pas gjithë atyre që kam bërë?
— Për ne? — Arbeni lëshoi një të qeshur të shkurtër. — Le të jemi të sinqertë: shumicën e kohës e bëtë për të ndier që gjithçka ishte nën kontrollin tuaj. Dhe unë duhet të isha djali mirënjohës, gjithmonë gati për urdhra.
— Çfarë padrejtësie… Nuk e meritoj këtë.
— As Ina nuk e meritonte atë që ndodhi sot.
— Unë nuk e ftova!
— Edhe më mirë. Nuk do të ketë më nevojë.
— Po më kërcënon?
— Jo. Po të informoj. Nuk do të vijmë më, derisa të mësoni të flisni pa poshtërime, pa krahasime, pa atë refrenin e përhershëm “Ledioni është i mirë, ti jo”.
— Ke zili vëllain!
— Jo, mama. Thjesht jam lodhur së jetuari në sistemin tuaj të notave.
Nga telefoni u dëgjua një psherëtimë e rëndë, pastaj zëri i Ledion Nikollës ndërhyri:
— Arben, mos e tepro. S’ka nevojë për dramatizime.
— Ledion, sot mos luaj rolin e paqebërësit, — tha Arbeni me lodhje. — Ishe aty. Dëgjove gjithçka. Dhe nuk the asgjë.
— Nuk ishte momenti.
— Për ty kurrë nuk është momenti.
Në sfond u dëgjua edhe Ornela Elezi që murmuriste diçka, por fjalët u tretën, sikur vetë telefoni nuk pranonte ta transmetonte gjithë atë helm.
Arbeni mbylli telefonatën.
Kuzhina u mbush me qetësi.
— Epo, — tha ai pas pak, — duket se u rrita zyrtarisht.
— Si ndihesh? — pyeti Ina.
— Si dikush që heq këpucë të ngushta pas dymbëdhjetë orësh në këmbë.
Ina buzëqeshi.
— Dhe ti shqetësoheshe për pesë mijë lekët.
— Në fakt, besoj se sot fituam më shumë. Pak vetërespekt.
Vazhduan të pinin çaj, të hanin eklerët dhe të flisnin gjatë. Jo më për Vjollcën, por për veten. Për faktin që prej kohësh jetonin duke matur çdo hap sipas pritshmërive të të tjerëve. Që ndoshta verën e ardhshme nuk kishte pse të kursenin për “një dhuratë dinjitoze për fisin”, por mund të iknin për disa ditë në Elbasan ose Shkodër, vetëm ata të dy. Që ndoshta ishte koha të ndërronin apartamentin me qira — edhe sikur të ishte më larg nga qendra, por me një kuzhinë më të madhe dhe pa atë radiatorin që sillte herë vapë tropikale, herë akull siberian. Që Inës i duheshin vërtet këpucë të reja, dhe Arbenit jo një tjetër vegël për shtëpinë e së ëmës, por një xhaketë e mirë për vete.
Sa më gjatë zgjaste biseda, aq më e qartë bëhej: skandali më i madh i viteve të fundit kishte hapur një fillim të qetë e të shëndetshëm.
Vonë në mbrëmje erdhi një mesazh nga Ledioni.
“E tepruat. Mami po qan. Mund ta zgjidhnit si njerëz.”
Ina ia tregoi Arbenit.
Ai ngriti supet dhe diktoi përgjigjen:
— “Si njerëz u përpoqëm për vite. Tani do të jetë me ndershmëri.”
— E prerë, — tha Ina.
— Por të paktën pa zbukurime mbi të vërtetën.
Ajo fiku dritën e madhe, duke lënë vetëm llambën e zbehtë mbi sobë. Jashtë, dritat e rrugës pulsonin, diku dikush grindjej për parkimin, pastaj një derë makine u përplas. Një mbrëmje krejt e zakonshme në periferi. Asnjë muzikë dramatike, asnjë skenë filmi. Thjesht dy njerëz në një kuzhinë të vogël që kuptuan se nuk kishin pse të shpëtonin përvjetorët e të tjerëve, por jetën e tyre.
Të nesërmen, siç pritej, Vjollca Leka telefonoi gjysmën e fisit, duke e pikturuar veten si viktimë dhe Inën si intrigante pa zemër. Por ndodhi diçka e papritur: Nora Mullisi, ajo që një natë më parë rrinte pranë dritares në heshtje, e mori vetë Inën në telefon.
— Nuk fola dje se nuk më pëlqejnë skenat, — tha ajo. — Por e vërteta është se kishe të drejtë. Ka kohë që duhej thënë. Vjollca ka filluar t’i lëndojë njerëzit pa e kuptuar.
Pas asaj telefonate, Ina qëndroi gjatë duke parë nga dritarja, me një buzëqeshje të lehtë.
— Çfarë ndodhi? — pyeti Arbeni, ndërsa mbyllte zinxhirin e xhaketës për të shkuar në punë.
— Qenka se në teatrin familjar disa spektatorë paskan sy.
— U hapën me vonesë.
— Më mirë vonë sesa të duartrokasësh pafund mungesën e respektit.
Ai iu afrua, e puthi në ballë dhe, para se të dilte, u kthye:
— Në mbrëmje blejmë petulla të gatshme, kos dhe nuk i japim llogari askujt. Ç’thua?
— Plan i rrezikshëm.
— Tani jam njeri i rrezikshëm. Kam, ç’është më e keqja, mendimin tim.
— Ruaje. Është gjë e rrallë.
— Dhe ti ruaje guximin tënd. Dje ishte vepër arti.
Dera u mbyll. Ina mbeti vetëm. Sytë i ranë mbi zarfin e bardhë në komodinë. Për herë të parë pas shumë kohësh nuk ndjeu as faj, as frikë, as nevojën për t’u bërë e përshtatshme për të gjithë.
E mori zarfin, i futi paratë në sirtarin me dokumente dhe tha me zë të ulët, për vete:
— Mjaft. Dyqani u mbyll.
Dhe me ato fjalë të thjeshta, ajri në apartament u bë më i lehtë, sikur dikush të kishte hapur dritaret pas një dreke të gjatë e të mbytur, ku të gjithë shtiren se janë të lumtur, ndërsa në të vërtetë mezi presin të marrin frymë lirshëm.