Unë thjesht nuk i kisha mbledhur kurrë shifrat.
Por atë maj u ula në kuzhinë me një fletore, një stilolaps dhe kalkulatorin përpara. Dhe fillova t’i vë njëra pas tjetrës.
Makina – treqind e pesëdhjetë mijë lekë.
Fustani i maturës dhe ceremonia – tridhjetë mijë.
Dasma – pesëqind mijë.
Ndihma pas lindjes – afro dyqind mijë, po t’i përfshish lejen e paguar, ushqimet, taksitë, gjithçka.
Parapagimi për apartamentin – një milion e dyqind mijë.
Pushimet në Turqi – mesatarisht njëqind e pesëdhjetë e pesë mijë për dy veta.
Pastaj gjëra të vogla: udhëtime, rroba, kurse, dhurata – të paktën edhe dyqind mijë gjatë pesëmbëdhjetë viteve.
Në total: dy milionë e gjashtëqind e tridhjetë e pesë mijë lekë për tridhjetë e pesë vjetët e jetës së motrës sime të vogël, Denisës.
Për mua, në mbi dyzet vjet: pesë mijë lekë në një zarf për martesën, një shishe parfumi në tetëmbëdhjetëvjetor, gjysma e humbur e shtëpisë së gjyshes dhe petulla pas lindjes së Sarës.
Dhe e tmerrshmja nuk ishte shuma. Nuk i kam dashur kurrë paratë e saj. As makinën, as milionin për shtëpi. Doja vetëm një fjali, një herë të vetme në jetë: “Vesa, jam me ty.” Vetëm kaq. Kur Besniku ishte në reanimacion, nuk e mora në telefon për njëqind e tridhjetë mijë lekë. E telefonova për ato katër fjalë. Dhe mora përgjigjen: “Jeni të fortë.”
Aty e kuptova: për të unë nuk isha vajzë. Isha rezervë. Ajo që ia del vetë, prandaj s’ka pse të shpenzosh për të. Vajza ishte Denisa. Unë – plani B, në rast se me Denisën ndodhte ndonjë gjë. Gjeneratori i fshehur në bodrum, që ndizet vetëm kur fiket sistemi kryesor.
Në qershor të vitit njëzet e dy pushova së telefonuari. Jo menjëherë – në fillim u përpoqa. Në korrik, për ditëlindjen e saj. “Jam në dyqan me Denisën, të marr më vonë,” më tha. Nuk më mori. Në shtator provova sërish – “s’kam kohë, Arbeni është sëmurë, po e ndihmoj Denisën.” Në tetor: “Prapë me ankesat e tua? Nuk kam nerva.” E mbylla telefonin dhe nuk e hapa më numrin e saj.
Tre vjet heshtje. Asnjë telefonatë, asnjë mesazh. As për ditëlindjen e saj, as për përvjetorin e gjashtëdhjetë e pestë – Denisa organizoi banket të madh, mua askush s’më njoftoi as datën. As për Vitin e Ri. As kur në epikrizën e Besnikut u shtua fjalia “trajtim i përjetshëm me barna”. Askush nuk më mori. As unë askënd.
Mendoja se e kisha kapërcyer. Se i kisha futur të gjitha në një sirtar dhe i kisha vënë drynin. Gabim. I kisha shtyrë për më vonë. Dhe tani, në shtator të njëzet e pesës, me qepën mbi dërrasë dhe dorën e Sarës mbi shpinën time, e kuptova: asgjë nuk ishte mbyllur. Gjithçka rrinte aty, në pritje të një shkëndije. Bardha u bë ajo shkëndijë.
Telefoni vibroi për herë të tretë. Denisa.
E hapa.
– Vesa! Ku je zhdukur? Po të marr prej kaq kohësh…
Zëri i saj ishte i gjallë, i afërt, sikur dje të kishim pirë kafe në kuzhinën e saj në Tiranë – atë kuzhinë të paguar nga mami – dhe jo sikur mes nesh të kishte tre vjet heshtje dhe Turqi.
– Të dëgjoj.
– Vesa, mami është në spital. Qafa e kofshës, thyerje. Të ka marrë Bardha?
– Po.
– Atëherë shko, të lutem. Unë s’mund të lëviz. Arbeni ka tre ditë me temperaturë tridhjetë e nëntë, mjeku thotë anginë e rëndë. Nuk e lë dot asnjë orë. Ti je në Pogradec, nga aty në Fier janë katër orë. Hip në makinë dhe deri në drekë je atje.
Heshta.
– Vesa? Më dëgjon?
– Jam këtu.
– Pse po flet kështu? Është mami.
– Denisa. Ti ishe në Turqi kur Besniku ishte në reanimacion.
– Çfarë?
– Në Antalia. Qershor, njëzet e dy. Pesë yje, all inclusive. Me mamin. Ajo ta pagoi udhëtimin. Për të dyja.
Heshtje. Shumë e gjatë për t’u quajtur habi.
– Vesa, kanë kaluar tre vjet… ç’lidhje ka Turqia tani?
– Ka shumë. Në maj të atij viti më mungonin njëqind e tridhjetë mijë lekë për operacionin e Besnikut. E telefonova mamin. “Nuk kam para, por ju jeni të fortë,” më tha. Një javë më pas ti postoje foto nga resorti. Paketa juaj kushtonte nga njëqind e tridhjetë në njëqind e gjashtëdhjetë mijë. Pikërisht aq sa më mungonin mua.
– Po ti tani ç’po bën…
– Tre vjet, Denisa. Jo tridhjetë. Në letrën e daljes së Besnikut shkruhet ende “ndërhyrje urgjente, rehabilitim i përjetshëm”. Çdo muaj paguaj nëntë mijë lekë për barna. Burri im jeton falë një mikrokredie, jo falë mamasë.
– Çfarë do nga unë tani? Për ca… dyqind mijë lekë?
– Po. Për dyqind mijë. Orë shtesë, turne nate në urgjencë, punë të dyta. Sara veshi rroba të përdorura derisa i mbylla borxhet. Këpucë të reja mori vetëm në mbrëmjen e maturës së nëntëvjeçares. Pushime? Asnjë. Besniku, me zemrën e operuar, pas turnit në linjë punonte taksi.
– Po unë ç’faj kam? Nuk dija asgjë! Mami s’më tha gjë për Besnikun!
– E dije. Në gusht më shkrove: “Më vjen keq për Besnikun, si është tani?” Fjalë për fjalë. E hapa bisedën para se të të përgjigjesha sot. E dije. Thjesht të leverdiste të mos dije hollësitë.
Dhjetë sekonda heshtje.
– Vesa, ti do vetëm të më fajësosh.
– Jo. Dua që ti ta marrësh mamin nga spitali, t’i gjesh kujdestare, t’i paguash fizioterapinë. Ke apartament dy dhoma në Tiranë, makinë, burrë me rrogë të mirë. Nuk fiton njëzet e tetë mijë si unë. Do ia dalësh. Je e fortë.
– Unë e fortë? Kam fëmijë të sëmurë! Kam kredi!
– Besniku kishte zemër të sëmurë. Unë kisha borxh me interes dhe një vajzë katërmbëdhjetëvjeçare. Ia dola. Tani është radha jote. Apo jo – të mësova gabim, ti s’je mësuar të përballosh.
– Po thua gjëra të tmerrshme.
– Po them gjëra të zakonshme. Mami të zgjodhi ty për tridhjetë e pesë vjet. Makina, kampi, fustani, dasma, shtëpia, Turqia, gjashtë muaj me djalin tënd. Dy milionë e gjashtëqind e tridhjetë e pesë mijë – i kam të shënuara. Për mua – një zarf me pesë mijë dhe gjysma e shtëpisë së gjyshes e humbur. Zgjedhja ishte e qëndrueshme, Denisa. Jo rastësi. Le të paguajë tani vajza e zgjedhur. Jo rezerva.
– Je e pamëshirshme. Është nëna jonë!
– E pamëshirshme është t’i thuash njërës vajzë “s’kam para për operacion” dhe një javë më pas të pish koktej me tjetrën në Antalia. E pamëshirshme është t’i thuash njërës “je e fortë” e tjetrës “je e brishtë” dhe ta ndash buxhetin sipas kësaj. Unë thjesht nuk pranoj më të jem gjeneratori në bodrum.
– Po e shkatërron familjen!
– Familja u çarë në maj të njëzet e dyshit. Unë vetëm po e them me zë.
– Do pendohesh. Kur mami të mos jetë më, do pendohesh gjithë jetën.
– Ndoshta. Por jo sot. Mirupafshim, Denisa.
E mbylla.
Besniku ishte në dush, nuk dëgjoi asgjë.
Qëndrova pranë dritares. Llamba mbi sobë dridhej lehtë – e vjetër, fluorescente, duhej ndërruar prej kohësh. Poshtë, dikush shëtiste qenin; zhavorri kërciste nën putra. Nga dritarja hynte era e tokës së lagur. I pashë duart e mia: të qeta, të thata, pa dridhje. Për herë të parë pas tre vitesh, pas një bisede me dikë nga ajo familje, nuk më dridheshin.
Nuk e vura re kur mora frymë thellë. Dhe nxora frymën. Pastaj edhe një herë. Sikur deri atë çast të kisha mbajtur ajrin pezull.