Madje, edhe paratë që Eriola sillte në shtëpi zhdukeshin pa u kuptuar. Sa herë që ajo përpiqej të pyeste se ku kishin shkuar, Dritani i rrëshqiste përgjigjes, fliste rrotull e rrotull dhe e mbyllte bisedën me një ton sikur vetëm ai e dinte të vërtetën.
— Kam një plan për ta rregulluar gjendjen tonë financiare, — i thoshte. — Mos e vrit mendjen për këtë punë. Gratë nuk i kuptojnë mirë paratë.
Eriola nuk i kishte treguar shumë nënës së saj. E kishte prekur kalimthi temën e martesës, pa hyrë në hollësi, sepse e dinte që çdo fjalë e tepërt do të kthehej në këshillë për durim.
— Të gjithë çiftet zihen, moj bijë, — ia priti e ëma me atë lëvizjen e zakonshme të dorës, sikur po largonte një mizë. — Rëndësi ka mençuria e gruas. Burri ndizet, ftohet, pastaj kthehet prapë në shtëpi.
— Po sikur të mos ftohet?
— Do të ftohet, si s’do. Ku do të shkojë? Nuk del dot njeriu nga një varkë në mes të detit. Ti nuk je grua që bën skena, je e rregullt, shtëpinë e mban, fëmijën e ke në rregull. Thjesht duhet ta kalosh këtë periudhë…
Mimoza, përkundrazi, nuk ishte aq e butë në gjykim. Ajo mbushi edhe një gisht konjak në gotë dhe nxori përfundimin e vet pa u menduar gjatë:
— Burrat janë maskarenj nga natyra. Por mos bëj lëvizje të nxituara, Eriola. Mendoje mirë. Ke një fëmijë, puna jote nuk është ndonjë mrekulli… Ndoshta ia vlen të ulesh e të flasësh me të?
— Pse duhet ta rregulloj unë atë që prishi ai? — pyeti Eriola me zë të ulët. — Çfarë faji kam bërë unë?
— Nuk po them që ke faj. As që duhet t’i biesh në gjunjë. Por shikoje edhe anën praktike: qiraja, paratë, e ardhmja e Arditit…
— Çfarë të ardhmeje? Të shohë si i ati shpenzon rrogën e nënës për një grua tjetër dhe për fëmijën e saj?
— Po sikur të jetë thjesht një çmenduri e përkohshme? Një krizë moshe?
Eriola e pa shoqen me një trishtim të qetë.
— Mimoza… kjo nuk është krizë. Kjo është familje tjetër.
Ajo e vëzhgoi Dritanin për disa javë me radhë, jo më si grua që shpresonte, por si njeri që po mblidhte prova brenda vetes. Ai u bë më i kujdesshëm. Nuk vonohej më aq shpesh pas pune, nuk shpikte aq hapur orë shtesë, por takimet me Klean nuk u ndërprenë. Thjesht u zhvendosën në pushimin e drekës. Në shtëpi përpiqej të luante rolin e burrit të dashur dhe të babait të përkushtuar, veçse loja i dilte gjithnjë e më keq.
Kur e pyeste Arditin për gjëra që duhej t’i dinte, ngatërrohej. Kur i premtonte diçka, e harronte. Kur Eriola e shikonte gjatë, ai kthehej nga televizori ose nga telefoni. Çdo gjest i tij dukej i mësuar përmendësh, pa ngrohtësi.
Më pas Mimoza e telefonoi papritur.
— Eriola, kam një propozim për ty. E mban mend Teutën, shoqen e nënës sate? Para pak kohësh humbi familjen në një aksident: burrin, djalin dhe nipin. Ka mbetur krejt vetëm në atë shtëpi të madhe. Po kërkon dikë që t’i bëjë shoqëri.
— Mimoza, unë nuk jam gati për këtë, — tha Eriola menjëherë. — Më mjaftojnë hallet e mia.
— Nuk po të them të pranosh që tani. Vetëm takoje, fol me të. Ndoshta do t’ju ndihmojë të dyjave. Dhe është gati të paguajë shumë mirë.
Eriola heshti për pak.
— Sa?
— Gjashtëdhjetë mijë Lekë në muaj. Përveç kësaj, do të kesh edhe strehim në shtëpinë e saj. Eriola, a e kupton? Kjo mund të jetë rrugëdalja jote.
Disa javë më vonë, Eriola mori paradhënien e punës. Kësaj here Dritani nuk pa asnjë qindarkë prej saj.
— Ku janë paratë? — pyeti ai me atë tonin urdhërues, i bindur se gruaja do t’i përgjigjej si gjithmonë.
— Do t’i administroj vetë, — u përgjigj ajo qetësisht, pa e ndalur dorën te perimet që po priste për darkë. — Katër vjet martesë dhe nuk kemi lënë mënjanë asgjë. Për Arditin do të shpenzoj nga të ardhurat e mia.
— Ç’është kjo paturpësi? — shpërtheu Dritani. — Unë paguaj qiranë, dritat, ujin, ushqimet!
Eriola nuk u përpoq t’i përgjigjej. Nuk kishte kuptim të debatonte me një burrë që i çonte paratë te e dashura dhe pastaj mbante leksione për buxhetin e familjes. Ajo e ruajti forcën për gjëra më të rëndësishme.
Në fundjavë, kur po e çonte Arditin te e ëma, u takua me Mimozën dhe me një zonjë të moshuar. Gruaja e panjohur ishte e veshur me shumë shije, e rregullt, me një hijeshi të qetë. Por sytë i kishte të rënduar nga një dhimbje që nuk mund të fshihej me asnjë lloj elegance.
— Eriola, njihu, — tha Mimoza, duke e afruar. — Kjo është Teuta.
— Gëzohem shumë, — tha Eriola dhe, pa e kuptuar as vetë pse, ndjeu menjëherë dhembshuri për të.
— Edhe unë, — u përgjigj Teuta me zë të butë. — Mimoza më ka folur shumë mirë për ju.
Biseduan disa minuta për gjëra të zakonshme: motin, fëmijët, lodhjen e përditshme. Arditi, i paduruar për të shkuar te gjyshja, e tërhiqte të ëmën nga dora dhe herë pas here psherëtinte me zë.
— Më falni, duhet të nisemi, — tha Eriola më në fund, por takimi i la një përshtypje të ngrohtë dhe të çuditshme.
Në mbrëmje, Mimoza e mori sërish në telefon.
— Teutës i pëlqeve. Është gati të flasë për kushtet.
— Çfarë kushtesh? — u habit Eriola.
— Për shoqërimin. Ajo është vetëm, shtëpia është e madhe, familjen e humbi, ta thashë. Mendoje mirë, Eriola. Ndoshta kjo është pikërisht ajo që të duhet tani.
Eriola hodhi sytë nga Dritani. Ai rrinte përballë televizorit dhe nuk e ngriti fare kokën kur telefoni ra. Sikur bisedat e saj, shqetësimet e saj, jeta e saj të mos kishin lidhje me të.
— Mirë, — tha ajo më në fund. — Do ta takoj.
— Vendim i zgjuar. Nesër në orën dy. Do të ta dërgoj adresën.
Shtëpia e Teutës e mahniti që në çastin e parë. Ishte një vilë dykatëshe, me oborr të mirëmbajtur dhe me lule të vendosura me kujdes përgjatë rrugicës. Pamja i kujtoi Eriolës verat e fëmijërisë te gjyshi, ato mëngjese kur gjithçka dukej e lehtë, e gjerë dhe pa kërkesa të huaja mbi supe.
— Urdhëroni, hyni, — e priti zonja e shtëpisë me një dashamirësi të përmbajtur.
Teuta e çoi në sallonin e ndenjjes. Mbi oxhak ishin vendosur disa fotografi: një burrë me flokë të thinjur dhe buzëqeshje të qetë, një djalë i ri me uniformë ushtarake, dhe një vogëlush me sy lozonjarë.
— Kjo ishte familja ime, — tha Teuta me një zë që mezi u dëgjua.
Pastaj, pa paralajmërim, iu mbushën sytë me lot dhe nisi të qante.
— Më falni… Nuk doja…
Eriola iu afrua ngadalë dhe ia vuri dorën mbi shpatull, me kujdes, sikur kishte frikë se mos e lëndonte edhe më shumë.
— Mos kërkoni falje. Ejani, më mirë shtrihuni pak.
E shoqëroi Teutën deri në dhomën e gjumit dhe, kur ajo u qetësua disi, u kthye në sallon. Pa e menduar gjatë, mblodhi filxhanët nga tavolina, i lau në kuzhinë, pastaj vuri re vazot pranë dritares. Dheu ishte tharë dhe gjethet vareshin të lodhura. Ajo mori ujë dhe i vaditi një nga një. Ishte e çuditshme, por në atë shtëpi ndjeu një paqe që në banesën e saj nuk e kishte provuar prej kohësh.
Pas gjysmë ore, Teuta u shfaq përsëri te dera e sallonit. Fytyra i ishte qetësuar, edhe pse sytë i mbeteshin të skuqur.
— Më falni, — tha ajo. — Nuk desha të shembesha para jush.
— Nuk ka asgjë për të kërkuar falje. E kuptoj sa e rëndë është të mbetesh vetëm mes kujtimeve.
Gruaja e pa me vëmendje.
— Edhe ju keni dhimbjen tuaj.
Eriola uli sytë për një çast.
— Po, kam. Por me timen mund të bëhet ende diçka. Me tuajën… është ndryshe.
Teuta u ul në kolltuk dhe për disa sekonda qëndroi në heshtje, sikur po merrte një vendim të vështirë.
— Kam një propozim. Ejani të jetoni këtu me djalin tuaj. Shtëpia është e madhe, bosh. Unë do të mbuloj ushqimin dhe do t’ju paguaj rrogë: gjashtëdhjetë mijë Lekë në muaj.
Eriola mbeti pa fjalë. Ajo shumë, bashkë me kursimin e qirasë dhe të faturave, mund të ndryshonte gjithçka.
— Fillimisht për gjashtë muaj, — shtoi Teuta. — Derisa ju të rregulloni punët tuaja familjare dhe unë të mësohem disi me këtë heshtje.
— Në rregull, — tha ajo pas pak.
Teuta u ngrit.
— Atëherë po ju tregoj dhomën.
Në katin e dytë ndodhej një dhomë e ndritshme dhe e gjerë, me dy shtretër, një tavolinë shkrimi dhe një dollap të madh. Nga dritarja dukej kopshti, me pemët që lëkundeshin lehtë nga era. Eriola ndjeu përsëri atë kujtim të largët të fëmijërisë te gjyshi: ajër i pastër në mëngjes, qetësi, dhe ndjesia se askush nuk të kërkonte të sakrifikoje veten çdo ditë.
— Më pëlqen, — tha Eriola.