— Ti e ndërtove vetë gjithë këtë në kokën tënde! Unë kurrë nuk të thashë se isha e lirë!
— Po puthjet? Po dhuratat për djalin tënd?! Po takimet tona?! — shpërtheu Dritani.
— Nuk të kam lutur unë t’i blije lodra! — ia ktheu ajo me zemërim. — Dhe puthjet nuk ishin kontratë martese! Çfarë je, kaq i padalë nga jeta?
— Pra, unë paskam qenë budallai që paguante…
— Dhe ti, çfarë ishe për mua? — Klea buzëqeshi hidhur, me një përçmim të ftohtë. — Ke grua, ke fëmijë. Apo mendove vërtet se unë do ta haja atë përrallën e “dashurisë së madhe”?
Nga dhoma e fëmijës u dëgjua një e qarë. Klea u kthye menjëherë, e tensionuar.
— Ik tani. Lavdrimi kthehet nga çasti në çast.
— Ah, kështu qenka! — bërtiti Dritani. — Unë paskam qenë vetëm një argëtim për ty?! Një lopë për t’u mjelë?!
— Po çfarë prisje? — pyeti Klea akull. — Një burrë i martuar, me fëmijë, kërkon aventurë jashtë shtëpisë. Mendove se kisha gjetur ndonjë budalla që do të besonte historitë për martesën tënde të palumtur?
— Unë nuk kam më grua! Për ty e humba familjen!
— Jo, e humbe për fajin tënd! — e preu Klea pa mëshirë. — Për dëshirat e tua. Dhe tani kërkon të ma hedhësh mua barrën?
— Kurvë e ndyrë! — fërshëlleu Dritani mes dhëmbëve. — Kurvë përfituese!
— Ndoshta, — tha ajo me një ngritje të shkujdesur supesh, ndërsa hapi derën. — Por këtu mos u shfaq më.
— Do të shihemi prapë! — mërmëriti ai, duke dalë me vrull. — Të tilla si ti gjithmonë e marrin atë që meritojnë!
— Po më kërcënon? — Klea qeshi me ironi. — Shënoje numrin e policisë. Mund të të duhet.
Javët deri në ditën e gjyqit u zvarritën si gjarpër, të gjata dhe të rënda. Dritani u përpoq disa herë ta telefononte Eriolën, duke kërkuar me ngulm të takoheshin, por ajo përgjigjej thatë, pa i lënë hapësirë.
— Flasim në gjykatë.
— Eriola, ne jemi familje! Katër vite bashkë! — tentoi ta prekte në telat e kujtimeve gjatë një telefonate.
— Dritan, ti më tradhtove mua dhe Arditin. Jo një herë. Disa herë.
— Çfarë bëra unë kaq të tmerrshme?!
— Mirupafshim, Dritan. Shihemi në gjyq.
Ai ishte i bindur se, në momentin e fundit, gruaja do të tërhiqej. Do t’i kujtoheshin katër vitet e martesës, shtëpia, fëmija, fjala “familje”. Në fund të fundit, ku do të gjente ajo një burrë tjetër, vetëm me një fëmijë mbi supe?
Por kur e pa Eriolën në sallën e gjyqit, e kuptoi menjëherë: nuk kishte kthim pas. Ajo qëndronte e qetë, u përgjigjej pyetjeve të gjyqtarit me zë të baraspeshuar dhe e shihte Dritanin sikur të ishte një i panjohur.
— Paditëse, paraqitni arsyet e kërkesës për zgjidhjen e martesës, — iu drejtua gjyqtari Eriolës.
— Bashkëshorti, për tre vite me radhë, ka shpenzuar paratë e familjes për një lidhje jashtëmartesore. Më ka mashtruar rregullisht mua dhe fëmijën për gjendjen tonë ekonomike. Ka shpërfillur nevojat e djalit të mitur.
— I paditur, keni ndonjë vërejtje?
Dritani u përpoq të thoshte diçka në mbrojtje të vetes, por fjalët iu bllokuan. Si mund t’ia shpjegonte gjyqtarit se ai thjesht kishte dashur të ishte i lumtur?
— I padituri pajtohet me divorcin? — pyeti gjyqtari.
Ai donte të thoshte “jo”, por zëri nuk i doli. Gruaja pranë tij dukej si Eriola e vërtetë vetëm nga pamja. Ajo Eriola që njihte ai, sipas tij, ishte zhdukur.
— Pajtohem, — pëshpëriti nëpër dhëmbë.
— Paditësja kërkon pension ushqimor për fëmijën?
— Po, — u përgjigj Eriola prerë. — Njëzet e pesë për qind të të gjitha të ardhurave të të paditurit.
— Kjo është grabitje! — ulëriti Dritani. — Unë paguaj qira, kam kredi!
— Duhej ta kishe menduar më herët, — tha Eriola ftohtë. — Atëherë kur paratë tona i shpenzoje për një grua të huaj.
Pasuri të përbashkët nuk kishin krijuar. Kishte vetëm borxhe në kartë krediti, të cilat gjyqtari ia la Dritanit. Pensioni ushqimor u caktua në masën njëzet e pesë për qind të pagës: tetëmbëdhjetë mijë Lekë.
Kur dolën nga gjykata, ai u përpoq ta ndalte ish-gruan.
— Eriola, ndoshta…
— Mirupafshim, — ia preu ajo dhe vazhdoi rrugën pa kthyer kokën.
— Do të pendohesh! — i bërtiti ai nga pas. — Nënë beqare me një fëmijë! Kush do të të marrë ty?!
Eriola ndaloi. U kthye ngadalë dhe e pa drejt e në sy.
— Dritan, e di cili ka qenë gabimi yt më i madh? Ti mendon se një grua pa burrë është e paplotë. Në të vërtetë, një grua jeton gjysmë jete vetëm kur ka pranë burrin e gabuar.
Në shtëpi, Dritani u ul përpara makinës llogaritëse. Paga: shtatëdhjetë mijë. Hiq pensionin ushqimor, mbeten pesëdhjetë e dy. Qiraja tridhjetë, faturat pesë, ushqimi dhjetë. Për gjithçka tjetër i mbeteshin vetëm shtatë mijë.
Më parë, Eriola sillte në shtëpi edhe gjashtëdhjetë e dy mijë të tjera nga paga e saj. Tani edhe ato para kishin ikur bashkë me të, në shtëpinë e nënës.
— Çfarë jete e qelbur! — bërtiti ai në apartamentin bosh. — Të gjitha gratë janë kurva lakmitare! I përdorin burrat si lopë qumështi dhe pastaj i hedhin tej si plaçka të konsumuara!
Ai e përplasi makinën llogaritëse pas murit. Kutia plastike u ça dhe copëzat u shpërndanë mbi dysheme.
— Klea më gënjeu, më shfrytëzoi dhuratat, e dinte shumë mirë që isha i martuar! Dhe kjo… — ngriti gishtin drejt ajrit bosh, sikur Eriola të qëndronte përballë tij — më braktisi në çastin më të vështirë dhe madje më nxori edhe pension ushqimor! Sikur unë t’i detyrohesha ndonjë gjë!
Ai nisi të ecte nëpër dhomë, duke shkelmuar çdo send që i dilte përpara.
Vetëm paratë u duheshin! Parazite të mallkuara!
Por ajo që e përvëlonte më shumë ishte fakti se të dyja silleshin sikur kishin të drejtë. Klea me justifikimin “nuk doja të të lëndoja”, ndërsa Eriola me arsyetimin “ti je fajtor për divorcin”. Hipokrite.
Ndërkohë, Eriola ecte në park, duke shtyrë biçikletën dhe duke parë Arditin që mësonte të mbante ekuilibrin. Teuta lëvizte pranë tyre me biçikletën e saj, duke i dhënë zemër djalit.
— Shumë mirë, Ardit! Mos shiko poshtë, shiko përpara! Mendo sikur po fluturon!
— Mami, shiko, po eci vetë! Shiko! — thirri Arditi plot gëzim.
— Të shoh, zemër, je shumë i zoti! Çiklist i vërtetë! — iu përgjigj gruaja e moshuar.
Eriola buzëqeshi, por brenda saj u shfaq një therje e çuditshme shqetësimi. Teuta sillej me të birin kaq natyrshëm, sikur ta kishte nipin e vet. Edhe Arditi i afrohej pa ndrojtje, duke i treguar hallet e vogla fëmijërore që më parë ia rrëfente vetëm së ëmës.
“Mos u bëj xheloze,” e qortoi veten Eriola. “Fëmija ka nevojë për vëmendje, ndërsa ti punon nga mëngjesi deri në darkë.”
Në atë çast e kuptoi diçka që deri atëherë nuk e kishte thënë me zë: brenda një muaji kishte fituar atë që nuk e kishte pasur kurrë gjatë martesës — qetësinë. Askush nuk i kërkonte llogari për çdo lek të shpenzuar, askush nuk hapte skena, askush nuk e gënjente. Kishte arritur të kursente tashmë tridhjetë mijë Lekë. Edhe një vit kështu, dhe më në fund mund të mendonte seriozisht për një kredi shtëpie.
Në mbrëmje, pasi Arditi e zuri gjumi, Eriola u ul në verandë me një filxhan kakao të ngrohtë në duar. Telefoni heshtte. Dritani nuk kishte telefonuar prej një muaji. Pensioni ushqimor vinte rregullisht.
“Sa e çuditshme,” mendoi ajo. “Një vit më parë më dhembte indiferenca e tij. Tani është vetëm një fakt, si moti jashtë.”
Jeta, me të vërtetë, po fillonte të vihej në vend. Puna nuk i sillte vetëm para, por edhe kënaqësi. Arditi kishte nisur të lexonte dhe nuk pyeste më pse babai nuk jetonte me ta.
Dhe më e rëndësishmja: ajo kishte pushuar së dhëni shpjegime për veprimet e të tjerëve. Dritani e kishte bërë zgjedhjen e vet. Klea po ashtu.
Tani ishte radha e saj.
Dhe zgjedhja e saj doli të ishte e duhura.