Jo e skuqur nga inati. E bardhë, si fletë letre.
— Ti nuk i paske paguar? — zëri i tij doli i sheshtë. I ulët.
— Jo.
— Prej sa kohësh?
— Tre muaj.
U ul mbi stolin e kuzhinës. Stoli lëshoi një kërcitje të gjatë, të lodhur, sikur edhe ai të ishte dorëzuar.
— Do të shtohen gjoba. Kamata vonese. E kupton këtë, apo jo?
— Natyrisht që e kuptoj. Jam kontabiliste. Zero presje një për qind në ditë mbi shumën e papaguar.
Ai më vështronte sikur të kisha qenë një e huaj. Jo gruaja që për tetë vjet kishte kaluar para në heshtje, muaj pas muaji. Dikush tjetër.
— Pse? — pyeti më në fund.
Hapa sirtarin e tryezës. Nxora fletoren jeshile dhe ia vura përpara.
— Hape.
Ai nisi ta shfletonte ngadalë. Faqe pas faqeje. Kolona, data, shuma. Shkrimi im i imët, pa asnjë njollë, pa asnjë korrigjim. Tridhjetë vjet punë më kishin mësuar të mos më dridhej dora.
— Shko te faqja e fundit.
E ktheu. Aty ishin dy shifra të rrethuara me vijë.
1 760 000.
960 000.
— E para është sa kam paguar unë për ty, — thashë. — E dyta është sa më ke lënë ti mua për të jetuar. Për të njëjtat tetë vite.
Ai nuk foli. U kthye pas nëpër faqe, sikur të priste të gjente ndonjë gabim që do ta shpëtonte. Nuk gjeti asgjë.
— Më the: jeto me dhjetë mijë lekë. Dhe unë jetova. Zieja supë me qafa pule. I prisja flokët vetë, mbi lavaman. Çorape najloni blija një herë në gjashtë muaj. Katër vjet rresht dola me të njëjtat këpucë. Ndërkohë ti blije kallama peshkimi, rrotulla, shkoje në saunë me fuçi avulli për gjashtëdhjetë mijë lekë, mbushje makinën fuoristradë me karburant për gjashtëmbëdhjetë mijë lekë në muaj dhe, përpara shokëve të tu, më quaje dorëshpuar.
Fletorja jeshile qëndronte mes nesh mbi tavolinë. E konsumuar, me cepat e përthyer, e mbushur nga faqja e parë deri tek e fundit.
— Tani paguaji vetë. Kreditë e tua, blerjet e tua, jetën tënde. Si burrë i rritur.
— Po ata mund t’ua shesin borxhin mbledhësve…
— Ka mundësi.
— Kjo është familje, Marsela Rexha!
Rregullova syzet. Ngadalë, me atë lëvizjen time të zakonshme. Bishti i syzeve rrëshqiti mbi hundë.
— Në familje nuk i jepet gruas racion. Nuk kontrollohen faturat në qeset e saj të pazarit. Nuk mburresh para miqve se sa lirë të kushton gruaja. Dhe nuk blen kallam peshkimi për tridhjetë e tetë mijë lekë, kur gruaja jote nuk i lejon dot vetes një shampo dyqind e tetëdhjetë lekëshe.
Ai u ngrit. Doli drejt garazhit. Nuk u kthye deri natën vonë.
Unë e futa fletoren prapë në sirtar. Rrotullova çelësin e vogël, atë që kishte mbetur nga valixhja e vjetër e mamit.
Pastaj u ula pranë dritares. Jashtë xhami po errësohej. Nga poshtë derës së garazhit dukej një vijë e hollë drite. Krenar Prifti po telefononte dikë — ndoshta të ëmën. Ose Erion Jakupin. Po kërkonte ku të merrte para hua.
Unë vetëm rrija ulur dhe merrja frymë. Thellë, ngadalë, me gjithë kraharorin. Dhe befas ndjeva se shpatullat më ranë poshtë. Vetvetiu. Për tetë vite i kisha mbajtur të ngritura, ditë për ditë, pa e kuptuar fare.
Përtej dritares kërcisnin bulkthat. Toka, e nxehur gjithë ditën, lëshonte aromë, dhe me të përzihej një erë lulesh — jasemini kishte çelur pranë gardhit. Isha vetëm në kuzhinën e heshtur dhe, për herë të parë pas shumë kohësh, nuk kisha dëshirë as të llogarisja, as të shkruaja, as të provoja diçka. Doja vetëm të rrija.
Kaluan dy muaj.
Krenar Prifti mori dyzet mijë lekë borxh nga nëna ime dhe mbylli një pagesë të vonuar. Mua nuk më tha asnjë fjalë. Mami më telefonoi vetë: “Marsela Rexha, Krenari erdhi nga unë, tha se i duheshin deri në rrogë. Ia dhashë, fundja nuk është i huaj.” E shtrëngova telefonin aq fort, sa gishtat m’u zbardhën. Por nuk fola. Me mamanë do të kem një bisedë më vete. Më vonë.
Kredinë tjetër e ristrukturoi përmes bankës. E zgjati edhe pesë vjet. Kësti i ra në dymbëdhjetë mijë lekë. Tani e paguan vetë. Fiks në datë, pa vonesa. Me sa duket, telefonatat nga sektori i arkëtimeve e mësuan më mirë sesa tetë vitet e mia të heshtjes.
Kallami japonez i peshkimit rri në garazh, brenda këllëfit, i paprekur. Gjatë këtyre dy muajve nuk shkoi asnjëherë për peshk. Karburanti është shtrenjtë, para të lira nuk ka më. Saunën e uli në dy herë në muaj. Birrën tani e blen me shishe teke, jo me arkë.
Jetojmë në të njëjtën shtëpi. Flasim pak, vetëm për gjërat e domosdoshme. Shënimet në frigorifer nuk janë zhdukur; ndryshimi është se tani edhe ai bën llogari. Dje e pashë në dyqan: qëndronte përpara raftit dhe zgjidhte mes dy bukëve. E bardha kushtonte dyzet e dy lekë, e zeza tridhjetë e gjashtë. Mori të zezën.
Nuk e di nëse gjërat janë bërë më mirë. Më qetë, po, me siguri. Më paqësore, ndoshta. Por ngrohtësi nuk ka. As bisedë normale. Ai mendon se unë e kam tradhtuar. Unë mendoj se për tetë vjet më tradhtoi ai — me çdo kartëmonedhë, me çdo faturë të kontrolluar, me çdo herë që më quajti “dorëshpuar”.
Në punë, shoqja ime Olsa Marashi më tha: “Mirë ia bëre, Marsela Rexha. Le ta provojë në kurrizin e vet ç’do të thotë të zgjedhësh mes bukës tridhjetë e gjashtë lekë dhe asaj dyzet e dy.”
Motra ime, Pranvera Curri, kur e mori vesh, psherëtiu në telefon: “Po ti qenke e fortë fare. Mbledhës borxhesh? Kjo është skajshmëri. Nuk mund të uleshit të flisnit si njerëz normalë? Po e thyen familjen.”
Dhe unë nuk e di. Sinqerisht, nuk e di.