pastaj qeshi.
Të hënën, fiks në orën dhjetë të paradites, më erdhi njoftimi të paraqitesha në zyrën e drejtorit. Arlind Qosja ishte ulur pas tavolinës së tij. Këtë herë pa mansheta të shtrenjta, me një xhaketë krejt të zakonshme dhe me një fytyrë të lodhur, sikur nuk kishte fjetur prej ditësh.
Në krah të tij qëndronte një burrë që nuk e kisha parë më parë, rreth të pesëdhjetave të vona, i veshur me kostum gri. Ai u ngrit paksa dhe u prezantua me zë të qetë:
— Mentor Marashi, zëvendësdrejtor i drejtorisë rajonale.
U ula përballë tyre.
— Majlinda Elezi, — nisi ai, duke hapur dosjen që kishte përpara, — nga verifikimi i kryer janë konstatuar disa shkelje në administrimin e personelit gjatë tetë muajve të fundit. Veçanërisht, janë evidentuar elemente presioni ndaj punonjësve gjatë nënshkrimit të marrëveshjeve për ndërprerjen e marrëdhënies së punës. Bëhet fjalë për shtatë raste.
Shtatë.
Unë dija vetëm për pesë. Dy të tjerët nuk i njihja fare.
— Institucionit i është lënë detyrë zyrtare për korrigjimin e shkeljeve, — vazhdoi Mentor Marashi dhe vendosi mbi tavolinë një dokument. — Gjithashtu, po shqyrtohet edhe çështja e dëmshpërblimit financiar për punonjësit e prekur.
Hodha sytë nga drejtori. Arlind Qosja nuk më pa. Vështrimin e mbante të ngulur mbi sipërfaqen e tavolinës.
— Majlinda Elezi, — tha sërish Mentor Marashi, — pjesëmarrja juaj në grupin e punës pranë ministrisë është vlerësuar veçmas. Lindita Basha ka përcjellë një opinion shumë pozitiv për punën tuaj.
Unë vetëm tunda kokën lehtë.
— Si e shihni gjendjen në kolektiv në këtë moment? — më pyeti ai.
U mendova për pak. Pastaj pashë Arlind Qosjan. Ai ngriti sytë për një çast dhe aty nuk kishte më as mburrje, as siguri, as ironi. Vetëm lodhje.
— Kolektivi është i mirë, — thashë më në fund. — Janë njerëz që e njohin punën dhe e bëjnë me përgjegjësi. Thjesht muajt e fundit kanë qenë… të rëndë.
Mentor Marashi shënoi diçka në fletën përpara tij.
Dy javë më vonë, Arlind Qosja paraqiti dorëheqjen me dëshirë. Lajmin ma dha Anxhela Kastrati në mëngjes, sapo kisha hyrë në zyrë dhe po vendosja filxhanin tim mbi parvazin e dritares.
— Me dëshirë, — përsëriti ajo, duke ulur zërin. — Pa zhurmë fare.
— Është e drejta e tij, — iu përgjigja.
Marsela Marku mori dëmshpërblim. Jo dy paga, siç i kishin ofruar fillimisht, por gjashtë. Nuk e di me saktësi se si u sistemua në dokumente, por atë mbrëmje më telefonoi. Tha vetëm një fjalë:
— Faleminderit.
Dhe nuk shtoi asgjë tjetër.
Nga shtatë punonjësit, dy u kthyen në vendet e tyre të punës, sepse këtë dëshironin. Të tjerët pranuan kompensimin dhe vazhduan jetën e tyre.
Detyrën e drejtores së përkohshme ia ngarkuan Hyrie Zylyftarit. Ajo më mori vetë në telefon.
— Majlinda, do të të pengonte nëse herë pas here të kërkoja mendim?
— Hyrie, — i thashë, — ne kemi tridhjetë vjet që punojmë bashkë. Kur paskemi reshtur ndonjëherë së këshilluari njëra-tjetrën?
Ajo qeshi. Ngrohtë, si dikur.
Mëngjesin kur gjithçka dukej se më në fund ishte mbyllur, mbërrita në zyrë më herët se të gjithë. Vura kazanin e ujit. Nxora filxhanin tim me vijë blu, atë të bardhin prej porcelani që e kisha sjellë nga shtëpia para njëzet vitesh.
Ndërsa uji po ngrohej, hapa kompjuterin dhe i shkrova një mesazh të shkurtër Lindita Bashës. E falënderova për mundësinë e udhëtimit të punës dhe e pyeta se kur parashikohej mbledhja e radhës e grupit pranë ministrisë.
Përgjigjja erdhi pas dyzet minutash:
“Afërsisht në mars. Ju presim.”
Mbylla postën elektronike dhe hodha çajin në filxhan.
Përtej xhamit, mëngjesi ishte i akullt. Ishte mesi i nëntorit, rreth tetë gradë nën zero, ndërsa qielli kishte një dritë të ftohtë e të kthjellët. Në korridor tashmë dëgjoheshin zëra. Punonjësit po vinin njëri pas tjetrit. Pas gjysmë ore duhej të hynte Anxhela Kastrati me disa dokumente për firmë; më vonë kisha mbledhje me sektorët vendorë.
Mora filxhanin në dorë dhe mendova se tridhjetë e dy vjet nuk janë thjesht një shifër në librezën e punës. Janë njohuri e grumbulluar ditë pas dite. Janë kujtesë institucionale. Janë aftësia për të kuptuar se sistemi funksionon vetëm kur nuk e thyen me duart e tua. Se rregullat nuk janë shkruar për ata që kërkojnë t’i anashkalojnë, por për ata që i respektojnë. Dhe se durimi nuk është dobësi. Është mjet pune.
Arlind Qosja buzëqeshte kur fliste për “gjak të ri”. Ai nuk dinte asgjë për telefonatën. Nuk dinte asgjë për arkivin. Nuk dinte asgjë për tridhjetë e dy vitet.
E mbarova çajin, e vendosa filxhanin mbi parvaz dhe mora telefonin. Duhej të lidhesha me një nga sektorët vendorë; kishin një problem me raportimet, një çështje që duhej zgjidhur prej kohësh.
Puna nuk pret.
Dhe unë nuk kam ndër mend të iki askund.