— Jam dakord.
— Dhe edhe një gjë. Nëse ajo kthehet ndonjëherë, biseda do të bëhet në praninë time. Pa takime të fshehta në stol dhe pa ato “mami është mërzitur”.
— Mirë.
Mimoza u shfaq vetë. Jo te dera e banesës, por poshtë, te hyrja e pallatit. Ina po kthehej nga poliklinika; Dafina flinte në karrocë, ndërsa rrotat ishin mbuluar me një llucë gri bore të shkrirë e rëre. Para hyrjes qëndronte vjehrra, me një xhup të vjetër me push dhe me një qese nga dyqani i fëmijëve në dorë.
— Ina.
— Zonja Mimoza.
— A mund të më japësh pesë minuta?
— Nëse keni ardhur prapë për testin e ADN-së, përgjigjja është jo që tani.
— Nuk jam këtu për ADN-në.
— Atëherë flisni këtu. Fëmija po fle.
— E mora vesh çfarë ka folur Arbeni me Vjollcën.
— Jua tregoi ajo?
— Vjollca nuk di ta mbajë gojën mbyllur. Dhe ndoshta mirë që nuk di.
— Po pastaj?
— Nuk mbylla sy gjithë natën. Në fillim u zemërova. Me Vjollcën, me ty, me Arbenin, me burrin tim të ndjerë, me këtë jetë të mallkuar. Pastaj kuptova diçka që më dogji.
— Çfarë?
— Se isha kthyer vetë në njeriun që kisha urryer gjithë jetën.
Ina nuk foli. Mimoza nuk e shikonte atë, por karrocën.
— Kur lindi Arbeni, i ati tha: “Nuk është imi.” Kaq. Pa bërtitur, pa zhurmë. Vetëm e pa fëmijën dhe e tha. Unë isha ende në shtrat pas lindjes, qepjet më dhembnin, gjoksi më ishte bërë gur nga qumështi, kurse ai rrinte aty dhe e vështronte foshnjën sikur të ishte një pjesë e prishur. Atë çast e kam mbajtur mend tërë jetën. Mendoja se nuk kishte fjalë më të këqija se ato.
— E megjithatë m’i thatë mua.
— Po. Sepse u tremba.
— Nga çfarë?
— Se mos Arbenin e lëndonin ashtu siç më lënduan mua. Budallallëk, apo jo? Që të mos e plagosnin atë, mora vetë thikën në dorë dhe fillova ta tund.
— Nuk është budallallëk. Është mizori.
— Mizori, — pohoi Mimoza me kokë. — Nuk kam ardhur të gjej justifikime. Kam ardhur të të them se më vjen turp. Jo ai turpi i bukur, si nëpër filma, por turp i vërtetë. Ai lloj turpi kur njeriu nuk do më të hyjë brenda vetes.
— E kuptoni që unë nuk ju besoj?
— E kuptoj.
— Dhe nuk kam asnjë detyrim t’ju besoj?
— Detyrim ke vetëm të ushqesh fëmijën dhe të flesh kur të të jepet rasti. Të më besosh mua nuk je e detyruar.
— Mirë që të paktën tani e kuptoni këtë.
— Dua të të kërkoj falje. Ty. Dhe Dafinës, kur të rritet, nëse ti ma lejon. Thashë gjëra të ndyra. Shumë të ndyra. Për banesën, për regjistrimin, për fëmijën. Ishin të gjitha poshtërsira.
— Ishin.
— Nuk do të të kërkoj të më ngjitësh lart. Nuk do të kërkoj çelësa. Nuk do të vij me qese në duar për të blerë të drejtën e hyrjes. Këtu janë disa gjëra; nëse të duhen, merri. Nëse jo, i çoj në ndonjë fondacion.
— Çfarë ka brenda?
— Një kostum dimri. Një numër më i madh. Dhe fatura është brenda. Mund ta kthesh.
— Madje paskeni futur edhe faturën?
— Po mësoj të mos e mbys njeriun me kujdes.
Ina, papritur, ndjeu lodhje. Nuk u zbut, nuk fali, nuk iu hodh në qafë. Thjesht u lodh duke e mbajtur parzmoren kaq fort, sa shpatullat i dhimbnin.
— Zonja Mimoza, unë nuk di çfarë të bëj me ju.
— Asgjë. Merru me veten. Me Dafinën. Me Arbenin. Kurse unë do të rri vetë me turpin tim.
— Nuk do të flisni më për testin?
— Jo.
— Për banesën?
— Jo.
— Nuk do të vini pa telefonuar?
— Jo. Edhe sikur të më hajë shpirti për të parë si i keni vendosur peshqirët.
— Peshqirët i kemi të vendosur tmerrësisht keq.
— E merrja me mend.
Ina qeshi lehtë, krejt papritur. Një e qeshur e shkurtër, gati e ashpër. Edhe Mimoza buzëqeshi pak, por e hoqi menjëherë buzëqeshjen nga fytyra, sikur kishte frikë se mos ia merrnin për paturpësi.
— Do të flas me Arbenin, — tha Ina. — Nuk premtoj asgjë.
— Kaq më mjafton.
— Jo. Do të mjaftojë vetëm nëse ju ndryshoni vërtet. Jo për një javë, jo deri te fyerja e radhës. Por me të vërtetë.
— Do të përpiqem.
— Përpiquni në heshtje. Fjalët, për momentin, nuk i keni mjetin më të mirë.
— Pajtohem.
Vizita e parë ndodhi pas një muaji. Mimoza erdhi me ftesë, fiks në pesë, ra nga poshtë në citofon dhe nuk u ngjit derisa Arbeni tha: “Hyr.” U ul në cep të karriges, nuk kontrolloi frigoriferin, nuk pyeti sa gramë kishte ngrënë Dafina dhe madje nuk shkoi të shihte peshqirët e lagur në banjë, megjithëse Ina e vuri re qartë: e tundonte.
— A mund ta marr në krahë? — pyeti ajo.
Ina pa Arbenin, pastaj vjehrrën.
— Mundeni. Por nëse filloni të kërkoni kujt i ngjan, e marr mbrapsht.
— Nuk do ta bëj.
— Dhe as këshilla se si duhet mbajtur nuk duhen.
— E mbaj mend.
Mimoza e mori Dafinën me aq kujdes, sikur të mos mbante mbesën e saj, por gotën e fundit të paplasur në shtëpi pas një feste familjare.
— Përshëndetje, Dafina e Arbenit, — i tha me zë të ulët. — Unë jam gjyshja jote. Pak e ngatërruar, por e aftë për të mësuar.
— Këtë do ta shohim, — mërmëriti Ina.
— Do ta shohim, — pranoi Mimoza. — Po ju fishkëllen çajniku.
— Ne kemi çajnik elektrik. Nuk fishkëllen.
— Atëherë më fishkëllen mua në kokë.
— Ndodh.
I pari qeshi Arbeni. Pastaj Ina. Pastaj Dafina lemziti me një seriozitet të tillë, sa të tre heshtën për një çast dhe më pas shpërthyen sërish në të qeshura.
Paqja nuk erdhi. Jo ajo paqeja me fanfara, me fotografi familjare dhe pulovra të njëjta. Erdhi një armëpushim: i pabarabartë, me kushte, me hapa të ngadaltë mbi akull të hollë. Mimoza po mësonte të pyeste në vend që të urdhëronte. Ina po mësonte të mos priste goditje pas çdo fjale. Arbeni po mësonte të ishte bashkëshort jo vetëm në zyrën e gjendjes civile dhe në fotografi, por edhe në ato minuta kur duhet të qëndrosh mes dy njerëzve të dashur dhe të mos lejosh që njëri ta shkatërrojë tjetrin.
Një ditë, kur pranvera tashmë kishte hyrë, Mimoza erdhi me një qese me mollë dhe qëndroi gjatë në korridor, duke u përtypur.
— Ina, a mund të them diçka? Nuk është këshillë. Vetëm një mendim.
— Provojeni.
— Sot Dafina më buzëqeshi njësoj siç buzëqeshte Arbeni kur ishte i vogël. Vetëm me një cep të buzës. Më parë nuk e kisha parë.
— Sepse më parë nuk shikonit atë. Shikonit frikërat tuaja.
— Po.
— Frika janë syze shumë të këqija. Kur i mban, të gjithë njerëzit të duken si armiq.
— Ti qenke thumbuese.
— Unë nuk kam ndryshuar. Thjesht ju tani dëgjoni kuptimin, jo kërcënimin.
— Ndoshta.
Dafina, ndërkohë, ishte shtrirë mbi tapet, tundte këmbët dhe përpiqej të kapte një gjirafë plastike. Gjirafa ishte e verdhë flakë, qesharake, me një vesh të zhveshur nga sterilizatori. Ina shikonte të bijën dhe mendonte se familja nuk është një vend ku të gjithë, papritur, bëhen të mirë. Është vendi ku e keqja ose thirret me emrin e vet, ose rritet, ulet në tryezë dhe kërkon çelësat.
— Zonja Mimoza, — tha ajo, — nuk ju kam falur deri në fund.
— E di.
— Ndoshta nuk do t’ju fal kurrë plotësisht.
— Ke të drejtë.
— Por nëse ju nuk e ngatërroni më kujdesin me kontrollin, unë nuk do t’ju ngatërroj më ju me armikun.
Vjehrra uli kokën në shenjë miratimi.
— U morëm vesh.
— Edhe diçka.
— Çfarë?
— Banesa është vetëm mure. Familja nuk jeton te muret. Ju gati e humbët djalin jo për shkakun tim dhe jo për shkak të Dafinës. Por sepse vendosët se, meqë kishit blerë muret, kishit blerë edhe njerëzit brenda tyre.
Mimoza heshti gjatë. Pastaj e uli qesen me mollë në dysheme dhe tha:
— Gjëja më e hidhur, Ina, është se ke të drejtë.
— S’ka gjë. Do të mësoheni. Arbeni tashmë është mësuar.
— Hej, — u dëgjua Arbeni nga dhoma. — Unë dëgjoj gjithçka.
— Shumë mirë, — tha Ina. — Në këtë familje, tani e tutje, të gjithë dëgjojnë gjithçka. Kështu është më e sigurt.