Ajo e mbylli telefonin dhe vetëm atëherë kuptoi sa fort i kishte shtrënguar gishtat. Hana Imeri doli nga dhoma tjetër.
— Hë?
— Pata e mundi traditën familjare.
— Po ai çfarë tha?
— M’u lut të kthehesha, vetëm që të rrija në shtëpi. Si vazo mbi komodinë. Me sa duket, pa vazo, tavolina nuk duket tamam.
— Po qan?
— Jo. Ende jo. Besoj më vonë, sipas orarit.
Atë natë Elira Dauti pothuajse nuk vuri gjumë në sy. Jo sepse ishte në mëdyshje. Dyshim, çuditërisht, nuk kishte fare. Kishte vetëm një lodhje të rëndë, të thellë, sikur të mos ishte mbledhur në dy vite martesë, por që nga fëmijëria. Në mendje i sillej fjalia e Marsel Elezit për nënën dhe varfërinë. I kujtohej nëna e saj, kuzhina e vjetër, mushamaja me lule margaritash, supa me kocka pule, të qeshurat kur ikte drita dhe darkonin me qiri jo nga romantizmi, por sepse kishin fatura të papaguara. Atje kishte vështirësi, po nuk kishte turp. Kurse në martesën me Marselin, turpi ishte bërë si ajër i përditshëm: turp për frigoriferin bosh, për çizmet e vjetra, për nervozizmin e saj, madje edhe për faktin që nuk dinte të ishte mirënjohëse për “familjen”.
Në mëngjes i erdhi një mesazh nga Marseli:
“Ma iku mami më herët. Babai nuk foli fare. Ajo tha se je mosmirënjohëse.”
Elira nuk iu përgjigj.
Pas një ore, një tjetër mesazh:
“Më fal. U nxeha kot. Të takohemi sonte?”
Pastaj:
“Nuk e dija që ti i merrje kaq rëndë këto gjëra.”
Ajo i shkroi vetëm një fjali:
“Ti nuk doje ta dije.”
Tri ditë më vonë, Elira mori me qira një dhomë te një grua që quhej Zhaneta Tafa, në një shtëpi private në periferi. Për në punë i duheshin dyzet minuta me autobus, por dhoma ishte e pastër: një krevat hekuri, një dollap dhe një dritare që shihte nga oborri, ku çdo mëngjes këndonte me gjithë shpirt gjeli i fqinjit, qartazi i papajtueshëm me statusin urban të lagjes.
Zhaneta Tafa e priti pa shumë ceremoni, me ton praktik.
— Të përzuri burri?
— Ika vetë.
— Bukur. Do çaj?
— Po.
— Paratë në kohë, burra këtu nuk sjell, flokët në banjë i mbledh vetë. Të qash lejohet, por jo me zë të lartë, se kam zemrën.
— Do përpiqem.
— Edhe përpjekja është gjysma e punës. Je qiramarrësja ime e tretë pas divorci. E para u kthye te burri, e dyta u martua me elektricistin, e treta je ti. Statistikat janë të përziera, por jeta vazhdon.
Marseli i telefononte çdo mbrëmje. Në fillim me nerva, pastaj me zë të mjerë, e më pas gati i butë.
— Elira, bleva ushqime sipas listës. Të zakonshme. Pulë, patate, mollë. E sheh? E kuptova.
— Ke blerë ushqim për veten. Urime për hyrjen në jetën e të rriturve.
— Mos u tall. Edhe unë jam keq.
— Edhe unë isha keq. Vetëm se ndërkohë prisja edhe sallatat.
— Fola me mamin. Tha se ndoshta e teprova.
— “Ndoshta” është fjala e preferuar e atyre që e kanë tepruar me njëzet e shtatë mijë lekë.
— Elira, unë vërtet dua ta kthejmë gjithçka si më parë.
— Kurse unë nuk dua të kthej atë prej së cilës u largova.
— Po ne jemi familje.
— Familje është kur janë dy veta. Te ne ishim tre: ti, unë dhe frika jote se mos zhgënjeje nënën. Ajo frikë rrinte gjithmonë mes nesh dhe hante më mirë se të gjithë.
— Po tregohesh mizore.
— Jo. Thjesht më në fund po flas saktë.
Pas një jave, ai u shfaq te salloni ku ajo punonte. Rrinte pranë hyrjes me një buqetë supermarketi në dorë: tri trëndafila, celofan dhe një fjongo e hollë. Elira doli pas turnit, e pa dhe psherëtiu e lodhur.
— Marsel, mos më prit te dera si roje.
— Doja të flisnim normalisht. Jo në telefon.
— Fol.
— Shkojmë në ndonjë lokal?
— Jo. Jam e rraskapitur. Thuaje këtu.
— Në rrugë?
— Ti e ke qejf të duket çdo gjë bukur para të tjerëve.
Ai shtrembëroi fytyrën.
— Elira, nuk e dija që për ty ishte kaq serioze. Mendoja se ankoheshe si të gjitha gratë.
— Faleminderit për analizën e thellë të psikologjisë femërore.
— Jam idiot, mirë? Kisha frikë se prindërit do mendonin që nuk ia dola. Babai gjithë jetën më ka thënë: “Burri duhet të jetojë në mënyrë që nënës të mos i vijë turp.” Dhe unë këtë po përpiqesha të bëja.
— Ndërsa gruas le t’i vijë turp te kasa, kur karta nuk kalon.
— Do ndryshoj.
— Çfarë saktësisht?
— Do këshillohem me ty. Nuk do shpenzoj shuma të mëdha pa folur. Prindërve do t’u them që kemi buxhet normal, jo përrallë. Do t’ua them të gjitha.
— Kur?
— Epo… herën tjetër.
— Ja pra. Përsëri “herën tjetër”. Po tani çfarë u the?
— Që kemi krizë.
— Krizë financiare apo familjare?
— Të dyja.
— Dhe pse kemi krizë?
— Sepse nuk u kuptuam me njëri-tjetrin.
Elira madje buzëqeshi lehtë.
— Ne? Marsel, ti shpenzove paratë, ti urdhërove, ti gënjeve prindërit, ti i bëre fjalët e mia si hiçgjë. Por kriza, çuditërisht, qenka “ne”.
— Nuk dua ta marr krejt fajin vetëm mbi vete.
— Po tavolinën deshe ta merrje vetëm mbi vete?
— Kjo nuk është e drejtë.
— E padrejtë është kur gruaja mëson për mirëqenien tuaj nga faturat, të cilat pastaj i paguan vetë me dreka të kaluara pa ngrënë.
Ai uli buqetën.
— Ti do divorc?
— Po.
— Kaq shpejt?
— Shpejt ishte atëherë kur për dhjetë minuta hodhe në karrocë një muaj të tërë nga sistemi im nervor.
— Elira…
— Do bëj kërkesën. Nëse do, e bëjmë bashkë. Nëse jo, e bëj vetëm.
— Po sikur të ta provoj?
— Çfarë?
— Që mund të ndryshoj.
— Mos ma provo mua. Provoje para vetes. Para prindërve. Para shitësit në dyqan, ku nuk do çosh më gjysmën e rrogës për një darkë të vetme.
Ajo u nis drejt stacionit të autobusit. Ai nuk e ndoqi.
Kaloi një muaj. Elira u mësua me dhomën, me autobusin, me qetësinë e çuditshme ku askush nuk e pyeste pse supa ishte pa mish dhe askush nuk kërkonte mbulesë festive mbi tavolinë. Për herë të parë pas shumë kohësh bleu një palë çizme të mira për vete. Jo të bukura, jo nga ato që i kishte ëndërruar, thjesht të ngrohta, të forta, pa të çara. Në dyqan e mbajti gjatë kutinë në duar dhe qeshi me vete: ja pra pasuria, zinxhiri nuk ngec.
Të premten në mbrëmje, kur u kthye në shtëpi dhe vuri çajnikun në zjarr, Zhaneta Tafa futi kokën te dera e dhomës.
— Ka ardhur një grua për ty.
— Çfarë gruaje?
— E rregullt. Por ka një fytyrë sikur ose do kërkojë falje, ose do kafshojë.
Në korridor qëndronte Teuta Pano. Nuk kishte veshur pallton e saj të zakonshme të rreptë me jakë gëzofi, por një xhup të thjeshtë, dhe në dorë mbante një qese ushqimesh nga marketi. Dukej më e plakur se ditën kur rrinin te tavolina familjare: hije poshtë syve, buzët të mbledhura, por jo më në mënyrë urdhëruese; më shumë si njeri i hutuar.
— Mirëmbrëma, Elira.
— Mirëmbrëma. Si e gjetët adresën?
— Ma dha Marseli. Jo menjëherë. Këmbëngula.
— Për çfarë keni ardhur?
— Mund të hyj? Nuk është bisedë për korridor.
— Nuk kam apartament. Vetëm një dhomë.
— E shoh. Nuk kam ardhur për kontroll.
Elira u hap anash. Teuta Pano hyri, hodhi një vështrim përreth, por nuk komentoi asgjë. U ul në cep të karriges dhe qesen e vendosi në dysheme.
— Sollëm ca ushqime. Jo si lëmoshë. Thjesht… ka pulë, gjizë, mollë. Nëse nuk i do, hidhi.
— Pse?
— Sepse më vjen turp.
Elira nuk foli.
— Kam menduar gjatë, — Teuta Pano shtrëngoi dorezat e qeses. — Në fillim u zemërova me ty. Shumë. Thosha me vete: vajzë me kokëfortësi, e la djalin tim për budallallëqe. Pastaj Marseli më mbushi mendjen se ti kishe qenë gjithmonë e pakënaqur, se asgjë nuk të pëlqente, se kishe kërkuar tavolinë të mirë, ngaqë nuk doje të dilje keq para nesh.
— Çfarë?
— Ja. E dija që ti nuk kishe dijeni.
— Ai tha se e kërkoja unë?
— Shumë herë. “Elira shqetësohet, mami, do që çdo gjë të jetë e bukur. Elira thotë se s’është e hijshme t’ju presim me gjëra të thjeshta. Elira mërzitet kur tavolina duket e varfër.” Unë mendoja: e re është, krenare, do të tregojë veten si zonjë shtëpie. Ndonjëherë i kaloja edhe para.
— Çfarë parash?
— Për ushqime. Pesë mijë, dhjetë mijë lekë. Sa herë vinim. Ai thoshte se ti kishe turp të kërkoje, se e kishit të vështirë, por përpiqeshe. Mendoja se po ju ndihmoja të dyve.
Elira u ul në krevat.
— Teuta Pano, ai nuk ma ka thënë asnjëherë.
— E kuptova. Para ca ditësh i kontrollova telefonin. Po, nuk është gjest i bukur. Por kur djali yt, tridhjetë e shtatë vjeç, gënjen nënën e vet, bukuria e sjelljes nuk është më problemi i parë. Pashë faturat, kreditë, mesazhet me bankën. Ai nuk ka shpenzuar vetëm paratë tuaja. Ka përdorur edhe kartën e kreditit, ndërsa paratë që i dërgoja unë mbulonin pagesat minimale.
— Kartë krediti?
— Ka edhe borxh.