Dyqind e dyzet mijë lekë. Nuk është ndonjë mal me para, por për ju… — Teuta Pano u ndal për një çast. — Për një familje të zakonshme ndihet rëndë. Pajisje, restorante, dhurata për të atin, ca altoparlantë për makinë. Dhe çdo herë thoshte: “Duhet, që të duket siç duhet.”
— Siç duhet, — përsëriti Elira Dauti me hidhërim. — Fjala më e ndyrë e këtij viti.
— Unë nuk e dija që ju pastaj mbeteshit pa para. Vërtet nuk e dija. Po, kapesha pas sallatave. Budallaqe. Kam një ves të shëmtuar: më duket sikur, po nuk bëra vërejtje, askush nuk më vëren. Por kurrë nuk do të ulesha të haja rrogën tuaj të fundit, e kuptoni?
— Nuk jam e sigurt nëse e kuptoj.
— Me të drejtë.
— Keni ardhur të kërkoni falje?
— Po. Edhe t’ju them se nuk kam ndërmend t’ju bind të ktheheni. Nuk kam asnjë të drejtë. Edhe unë e kam rritur Marsel Elezin në një mënyrë të tillë, sa ai besoi se dashuria duhet provuar me fasadë, me dukje. Faji është edhe imi. Unë me burrin tim, në vitet e vështira, jetonim bosh, por para njerëzve mbanim kokën lart. Me këtë e helmova. Vetëm se ai u rrit dhe filloi t’ju helmonte ju.
Elira e vështroi atë grua dhe, për herë të parë, nuk pa vjehrrën që rrinte mbi tryezë duke gjykuar gjithçka, por një nënë të lodhur, krejt të zakonshme. Jo ndonjë engjëll, jo. Teuta Pano ende rrinte drejt, fliste prerë, i shtrëngonte buzët herë pas here. Por në zërin e saj kishte një çarje.
— Pse nuk më treguat më parë? — pyeti Elira.
— Sepse i besoja djalit tim. Nënat shpesh u besojnë djemve më gjatë se ç’duhet. Kjo nuk është virtyt. Është verbëri.
— Ai e di që keni ardhur këtu?
— Jo.
— Kur ta marrë vesh, do të bëhet nami.
— Le të bëhet. Edhe unë dua të jetoj pak pa teatër.
— Çfarë kërkoni nga unë?
— Asgjë. Vetëm që ta dini: nuk jeni e çmendur, nuk jeni koprace dhe nuk jeni mosmirënjohëse. Ju kanë mashtruar. Edhe mua më kanë mashtruar. Por ju e keni paguar më shtrenjtë, me trupin tuaj, me urinë, me nervat.
Elira ktheu fytyrën nga dritarja.
— Sa e çuditshme. Kam imagjinuar aq shumë herë si do t’ju thosha diçka të keqe. Diçka të bukur, të mprehtë, që të dhembte. Dhe tani nuk më vjen.
— Thuajeni, nëse ju duhet. Një pjesë e meritoj.
— Jo. Jam lodhur duke i dhënë secilit atë që meriton. Mua më duhet të mbledh jetën time copë-copë.
Teuta Pano pohoi me kokë.
— Do të divorcoheni?
— Po.
— Në gjykatë, po qe nevoja, do të dëshmoj se borxhet janë të tijat personale. Kam transfertat, mesazhet, gjithçka. Mos e lejoni t’jua varë juve në qafë atë që mori për kurorën e vet.
Elira buzëqeshi me ironi.
— Kurora e tij ishte prej salmoni.
— Dhe prej marrëzisë sime.
— Nuk jeni e detyruar ta thoni kështu.
— Jam. Vonë, por jam.
Në atë çast telefoni i Elirës nisi të dridhej mbi krevat. Marsel Elezi. Ajo ngriti sytë nga Teuta Pano.
— Ta hap?
— Hape. Meqë qenka teatër, le të bëjmë premierën pa skenografi.
Elira aktivizoi altoparlantin.
— Po, Marsel.
— Elira, mamaja është aty te ti?
— Po.
— E ke seriozisht? Mami, çfarë bën atje?
Teuta Pano u afrua nga telefoni.
— Po flas me njeriun që ti për dy vjet e trajtove si pajisje kuzhine.
— Mami, mos fillo para saj.
— Pikërisht para saj do të filloj. Pse më thoshe se Elira kërkonte tryezë të shtrenjtë?
— Unë nuk e thashë ashtu.
— E ke thënë tamam ashtu. Mesazhet i kam.
— Më kontrollove telefonin?
— Po. Metodat edukative të vonuara qenkan të pahijshme, por mjaft interesante.
— Mami!
— Mos më thirr “mami” për të më mbyllur gojën. Paratë që të dërgoja për ushqime, ku shkuan?
— Për ushqime, ku tjetër.
— Gënjeshtër. I pashë nxjerrjet e llogarisë. Kartë krediti, lavazh, altoparlantë, restorant me Bujar Tahirin. Më gënjeje mua, gënjeje gruan tënde dhe, mbi të gjitha, arrije të bëje edhe fytyrën e burrit të fyer që mban shtëpinë.
Për disa sekonda Marseli nuk foli.
— Elira, nuk është kështu. U ngatërrova. Doja të dilte mirë.
— Për kë? — e pyeti Elira. — Për mua? Kur unë haja bukë me majonezë?
— Unë nuk e dija…
— Mjaft, — ia preu Teuta Pano. — Nuk e dije sepse nuk deshe ta dije. Edhe unë nuk desha ta dija. Tani e di. Dhe dëgjo mirë: për momentin, mos hajde te ne me babanë tënd. Jo sepse nuk të dua. Por sepse nuk dua më të ulem në një tryezë të blerë me lotët e dikujt tjetër.
— Mami, po më mohon?
— Jo. Po mohoj gënjeshtrën tënde. Janë dy gjëra krejt të ndryshme. Jeto, paguaj borxhet, mëso të blesh ushqime të thjeshta pa u shtirur si hero. Pastaj flasim.
— Elira, je e kënaqur tani? Edhe nënën time e ktheve kundër meje.
Elira mbylli sytë për një moment.
— Marsel, ti i ktheve vetë të gjithë kundër vetes. Unë thjesht dola nga salla.
— Ti shkatërrove familjen.
— Jo. Unë pushova së mbajturi me shpatulla diçka që ishte krisur prej kohësh.
— Unë të kam dashur.
— Ti më doje kur isha e përshtatshme.
— Dhe tani ti je shenjtore?
— Jo. Jam e zemëruar, e lodhur dhe, më në fund, e ngopur. Kjo është më mirë.
Ai e ndërpreu telefonatën.
Në dhomë ra një qetësi e rëndë. Pas murit, Zhaneta Tafa ndezi televizorin me zë të lartë; dikush atje fliste me entuziazëm për prodhimin e domateve. Jeta, si gjithmonë, nuk dinte të zgjidhte muzikën e duhur për tragjeditë.
Teuta Pano u ngrit.
— Unë po iki.
— Faleminderit që thatë të vërtetën.
— Nuk është dhuratë. Është borxh.
— Prapë, faleminderit.
— Elira… Ju kurrë nuk më keni pëlqyer shumë.
— Ndjenja ka qenë e ndërsjellë, Teuta Pano.
— Mirë pra. Të paktën e nisëm me sinqeritet. Por tani ju respektoj. Jo sepse ikët. Sepse nuk pranuat të vazhdonit të gënjenit bashkë me ne.
— Nuk ika nga fisnikëria. Thjesht nuk mundesha më.
— Njerëzit bëhen të ndershëm shpesh atëherë kur nuk munden më. Pjesa tjetër është letërsi.
Ajo mori qesen e zbrazët, por Elira e ndali.
— Ushqimet lërini.
— T’i lë?
— Po. Nuk jam aq krenare sa të refuzoj pulën. Sidomos kur vjen pa shfaqje.
Teuta Pano buzëqeshi për herë të parë. Shkurt, shtrembër, por njerëzisht.
Divorci u mbyll pas dy muajsh. Në gjykatë, Marsel Elezi dukej i dobësuar, i tendosur, me xhupin që Elira ia kishte zgjedhur vetë dimrin e kaluar. Ai u përpoq të thoshte se ishin nxituar, se martesa mund të shpëtohej, se të gjithë bëjnë gabime. Gjykatësja e dëgjoi me atë lodhjen e një gruaje që, brenda ditës, kishte dëgjuar tashmë pesë versione të së njëjtës fjali: “Nuk desha, ndodhi vetë.”
Elira foli qetë:
— Pasuri të përbashkët nuk kemi. Fëmijë nuk kemi. Pajtimi është i pamundur.
Marseli e pa drejt në sy.
— Nuk ndien më asgjë fare?
— Ndiej. Prandaj po divorcohem.
Në korridor ai e arriti nga pas.
— Po e shes makinën.
— Mirë.
— Do t’i mbyll borxhet.
— Ashtu duhet.
— Mamaja pothuajse nuk flet me mua.
— Është e rritur. Do ta zgjidhë vetë.
— Elira, po sikur unë vërtet të bëhem tjetër njeri?
Ajo e vështroi pa urrejtje. Dhe kjo, me sa dukej, e goditi më fort se çdo fjalë e ashpër.
— Bëhu. Vetëm jo për të më kthyer mua. Bëhu që gruaja e radhës pranë teje të mos mësojë t’i numërojë makaronat me grushte.
— Pra më ke varrosur?
— Jo. Më në fund të lashë të shkosh. Ka ndryshim të madh.
Ai deshi të përgjigjej, por nuk gjeti fjalë. Për herë të parë pas shumë kohësh, Marseli nuk kishte rol gati për të luajtur: as djalin e suksesshëm, as burrin e ofenduar, as mbajtësin e shtëpisë, as viktimën. Ishte vetëm një burrë në korridorin e gjykatës, me një letër divorci në dorë dhe me borxhe që tani nuk mund t’i quante më familjare.
Elira doli në rrugë. Dita ishte gri, asfalti i lagësht, te stacioni dy pensioniste grindeshin për furgonin, ndërsa ajri mbante erë benzine dhe byrekësh të vegjël nga kioska. Ajo bleu një me lakër, të nxehtë, pak të shtrembër, që ia përvëlonte gishtat. E kafshoi dhe qeshi.
Jo sepse gjithçka ishte bërë e bukur. Nuk ishte bërë. Dhoma mbetej e vogël, rroga e zakonshme, përpara dukeshin faturat, vetmia dhe mbrëmjet e gjata ku do t’i duhej të mësonte nga e para të mos priste hapa të huaj në korridor.
Por ai ishte byreku i saj. I blerë me paratë e saj. I ngrënë pa dhënë llogari, pa falënderime të detyruara, pa mbulesë festive, pa zërin e dikujt që thoshte: “Të mbushet tryeza plot, e kuptove?”
Dhe për herë të parë pas shumë muajsh, Elira nuk mendoi si të shtynte deri te pagesa e radhës. Mendoi se jeta, me sa dukej, nuk kishte asnjë detyrim të dukej e pasur. Mjaftonte të mos ishte e rreme.